İhale Usulleri ile Temin Edilmesi Gereken İhtiyaçların Doğrudan Teminle Alınması (Sayıştay)

BULGU: İhale Usulleri ile Temin Edilmesi Gereken İhtiyaçların Doğrudan Teminle Alınması

2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi

Belediye tarafından 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nda öngörülen temel ihale usulleri ile ihale edilmesi gereken bazı alımların mevzuatta öngörülen parasal sınırların altında kalacak şekilde parçalara bölünmek suretiyle doğrudan teminle gerçekleştirildiği görülmüştür.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 5’inci maddesinde idarelerin; ihalelerde saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumlu olduğu ifade edilmiştir. Maddede ayrıca, bu Kanun uyarınca yapılacak ihalelerde açık ihale usulü ve belli istekliler arasında ihale usulünün temel ihale usulleri olduğu ve eşik değerlerin altında kalmak amacıyla mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin kısımlara bölünemeyeceği belirtilmiştir.

4734 sayılı Kanun’un 22’nci maddesinde ise, ilan yapma, teminat alma, ihale komisyonu kurma ve yeterlik kurallarını arama koşullarına bağlı olmaksızın ihale yetkilisince görevlendirilecek kişi veya kişiler tarafından piyasada fiyat araştırması yapılarak doğrudan teminle alım yapılabilecek haller sınırlı olarak sayılmıştır. Maddenin birinci fıkrasının (d) bendine göre ise, her yıl Kamu İhale Kurumunca belirlenen parasal limitlerin altında kalan ihtiyaçların doğrudan teminle alınması mümkün bulunmaktadır. Ancak yukarıda da açıklandığı üzere temel ihale usulleri ile karşılanması gereken ihtiyaçların maddenin birinci fıkrasının (d) bendi için belirlenmiş olan parasal limitlerin altında kalmak amacıyla kısımlara bölünerek doğrudan teminle karşılanması Kanun’un 5’inci maddesinde sayılan ilkelere aykırılık taşımaktadır.

Yapılan denetimlerde; Destek Hizmetleri Müdürlüğü tarafından araç kiralama hizmet alımları yapıldığı ve söz konusu alımların parasal limitlerin altında kalmak amacıyla belirli periyotlarla tekrarlanarak aynı firmalardan doğrudan teminle karşılandığı tespit edilmiştir.

Tablo 16: Doğrudan Teminle Araç Kiralama Hizmet İşi Alımları

Kamu idaresi cevabında; temin edilmesi gereken ihtiyaçların ihale usullerine uygun şekilde yapılmasına özen gösterileceği, C segmenti araçların, sermayesinin tamamı Belediyeye ait olan Şirketten kiralama yoluyla tedarik edildiği, söz konusu araçların birim fiyatları hizmet alımı yoluyla taşıt edinilmesini belirleyen usul ve esaslara uygun bir şekilde, kiralama süresince Belediyenin hizmetleri için kullanıldığı; 16+1 oturma kapasiteli minibüs araçların devlet hastanesinin talebi üzerine ihtiyaç süreleri doğrultusunda kiralanmış olduğu, hastanenin taleplerinin kiralama sürelerinin bitimine çok yakın bir zaman zarfında oluştuğu için doğrudan teminle kiralama hizmeti yapıldığı belirtilmiştir.

Ancak gerek C segment araç kiralamalarının gerekse 16+1 minibüs araç kiralamalarının önceki yıllarda da devam ettiği görülmektedir. Dolayısıyla söz konusu araç kiralamalarının süreklilik kazandığı dikkate alındığında gerekli planlamanın yapılarak belirtilen hizmetler aksamadan belirtilen araç kiralamalarının temel ihale usulleri ile temin edilmesi mevzuata uygun olacaktır.

Sonuç olarak, yukarıda belirtilen aynı nitelikteki ve süreklilik arz eden alımların bir arada açık ihale usulü ile alınmak yerine kısımlara bölünerek doğrudan teminle alım yapılmış olması 4734 sayılı Kanun’un saydamlık, rekabetin sağlanması, ihtiyaçların uygun şartlarla ve kaynakların verimli kullanılarak karşılanması gibi temel ilkelerine aykrılık teşkil etmektedir.