Birim fiyat teklif yerine götürü bedel teklif alınarak ihaleye çıkılması (Sayıştay)

  “200.000 m²  kilit parke, 150.000 adet bordür ve 100.000 adet yağmur oluğu yapım işi” gibi imalat miktarları belirtilmek suretiyle yaptırılan işlerin,  Mahal listeleri ve uygulama projeleri olmadan, anahtar teslim götürü bedel üzerinden ihale edildiği, ancak bunların ödemelerinin birim imalat miktarlarının pursantaj hesabıyla belirlenen birim fiyatlarıyla çarpılmak suretiyle yapıldığı görülmüştür. Bir anlamda işin ihalesi anahtar teslim götürü bedel, ödemesi birim fiyat usulüyle yapılmaktadır.

Yapım işleri genel şartnamesinin tanımlar başlıklı 4.maddesinde;

“Anahtar teslimi götürü bedel sözleşme: Uygulama projeleri ve bunlara ilişkin mahal listelerine dayalı olarak, işin tamamı için yüklenicinin teklif ettiği toplam bedel üzerinden yapılan sözleşmeyi,

Birim fiyat sözleşme: Ön veya kesin projelere ve bunlara ilişkin mahal listeleri ile birim fiyat tariflerine dayalı olarak idarelerce hazırlanmış cetvelde yer alan her bir iş kaleminin miktarı ile yüklenici tarafından bu iş kalemleri için teklif edilen birim fiyatların çarpımı sonucu bulunan tutarların toplamı üzerinden yapılan sözleşmeyi…. ifade   eder”  denilmiştir.

Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin 5-1/c maddesinde;

 “Arsa temin edilmeden, mülkiyet, kamulaştırma ve gerekli hallerde imar işlemleri tamamlanmadan ve uygulama projeleri yapılmadan ihaleye çıkılamaz. İhale konusu işin özgün nitelikte ve karmaşık olması nedeniyle teknik ve malî özelliklerinin gerekli olan netlikte belirlenemediği durumlarda ön veya kesin proje üzerinden ihaleye çıkılabilir. Uygulama projesi bulunan işlerde anahtar teslimi götürü bedel teklif alınmak suretiyle ihale yapılması zorunludur. Ancak, doğal afetler nedeniyle uygulama projesi yapılması için yeterli süre bulunmayan işlerde ön veya kesin proje üzerinden, her türlü onarım işleri ile işin yapımı sırasında belli aşamalarda arazi ve zemin etütleri gerekmesi veya uygulamada imar ve güzergâh değişikliklerinin muhtemel olması nedenleriyle ihaleden önce uygulama projesi yapılamayan, bina işleri hariç, işlerde ise kesin proje üzerinden ihaleye çıkılabilir. Bu işlerin uygulama projesi yapılabilen kısımlar için anahtar teslimi götürü bedel, uygulama projesi yapılamayan kısımlarda ise her bir kalem iş için birim fiyat teklif almak suretiyle ihale yapılabilir.”  denilmiştir.

Yukarıdaki hükümlerden anlaşılacağı üzere, uygulama projeleri yapılamayan, imar veya güzergah değişikliği muhtemel olan bu işlerde birim fiyat teklif alınmak suretiyle ihale yapılması gerekmektedir. Anahtar teslim olarak ihale edilen işlerde yapılacak işlerin birim fiyatları belli değildir. Çünkü yukarıdaki tanımda da belirtildiği gibi bu işlerde yüklenici işin tamamı için fiyat teklifi vermektedir. Esasen yaklaşık maliyete esas olan pursantajlar kullanılarak yapılan imalatların fiyatlandırılması, anahtar teslim götürü bedel ihale tanımlamasına ve işin mevzuatına uygun düşmemektedir. Bu durum, iş artış ve eksilişlerinin fiyatlandırılmasında da mevzuata uymayan hususların ortaya çıkmasına sebep olmaktadır.