|
ÖZET: Eskişehir Büyükşehir Belediyesi ile TMMOB İnşaat Mühendisleri Odası Eskişehir Şubesi arasında imzalanan ortak hizmet protokolü, Eskişehir ili, Odunpazarı ve Tepebaşı ilçelerinde mevcut yapı stokunun envanterinin oluşturulması ve yapı güvenliğinin deprem riski açısından değerlendirilmesi amacını taşımaktadır. Ancak, Sayıştay denetim raporları bu protokolün mevzuat hükümlerine uygun olmadığını ortaya koymuştur. 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 75. maddesi, belediyelerin diğer kamu kurumlarıyla ortak hizmet projeleri gerçekleştirebileceğini belirtirken, bu projeler için kaynak aktarımının açıkça düzenlenmediği görülmektedir.
Protokol çerçevesinde belirlenen birim fiyatlar ve yapılan ödemelerin, ihale süreçleri işletilmeden gerçekleştirilmesi, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’na aykırılık teşkil etmektedir. Ayrıca, Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği Ana Yönetmeliği’nde de bu tür bir hizmet için yeterli yasal dayanak bulunmamaktadır. Sonuç olarak, protokolün yasal dayanağı zayıf kalmakta ve bu durum, kamu kaynaklarının aktarımında mevzuat çerçevesinin aşılmasına neden olmaktadır. Bu bağlamda, Eskişehir Büyükşehir Belediyesi ile TMMOB İnşaat Mühendisleri Odası arasındaki işbirliğinin hukuki ve mali açıdan yeniden değerlendirilmesi gerekmektedir. |
BULGU: İhale Yapılarak Alınması Gereken Hizmetin Ortak Hizmet Protokolü ile Gerçekleştirilmesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Belediyesi
Eskişehir Büyükşehir Belediyesi ile TMMOB İnşaat Mühendisleri Odası Eskişehir Şubesi arasında düzenlenen Eskişehir İli, Odunpazarı ve Tepebaşı İlçeleri Mevcut Yapı Stoku Envanterinin Oluşturulması ve Yapı Güvenliğinin Deprem Riski Açısından Değerlendirilmesi Ortak Hizmet Projesi Protokolü’nün mevzuat hükümlerine uygun olmadığı görülmüştür.
5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Diğer kuruluşlarla ilişkiler” başlıklı 75’inci maddesinde;
“Belediye, belediye meclisinin kararı üzerine yapacağı anlaşmaya uygun olarak görev ve sorumluluk alanlarına giren konularda;
Mahallî idareler ile diğer kamu kurum ve kuruluşlarına ait yapım, bakım, onarım ve taşıma işlerini bedelli veya bedelsiz üstlenebilir veya bu kuruluşlar ile ortak hizmet projeleri gerçekleştirebilir ve bu amaçla gerekli kaynak aktarımında bulunabilir. Bu takdirde iş, işin yapımını üstlenen kuruluşun tâbi olduğu mevzuat hükümlerine göre sonuçlandırılır.
Mahallî idareler ile merkezî idareye ait aslî görev ve hizmetlerin yerine getirilmesi amacıyla gerekli aynî ihtiyaçları karşılayabilir, geçici olarak araç ve personel temin edebilir.
(Değişik: 12/11/2012-6360/19 md.) Kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları, kamu yararına çalışan dernekler, Cumhurbaşkanınca vergi muafiyeti tanınmış vakıflar ve 7/6/2005 tarihli ve 5362 sayılı Esnaf ve Sanatkârlar Meslek Kuruluşları Kanunu kapsamına giren meslek odaları ile ortak hizmet projeleri gerçekleştirebilir. Diğer dernek ve vakıflar ile gerçekleştirilecek ortak hizmet projeleri için mahallin en büyük mülki idare amirinin izninin alınması gerekir.
…” Denilmekte iken, 4 Şubat 1954 tarih ve 8625 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 6235 sayılı Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği Kanunu’nun 2’nci maddesinde;
“Birliğin kuruluş amacı ile yapamayacağı faaliyetler ve işler aşağıda gösterilmiştir.
Birliğin kuruluş amacı:
Bütün mühendis ve mimarları ihtisas kollarına ayırmak ve her kol için bir oda kurulmasına karar vermek;
Bu suretle aynı ihtisasa mensup meslek mensuplarını bir Odanın bünyesinde toplamak; merkezde idare heyeti, haysiyet divanı ve murakıplar gibi görevlilere yetecek kadar üyesi bulunmayan Odanın merkezini, Umumi Heyetin belirleyeceği yerde açmak;
Mühendislik ve mimarlık mesleği mensuplarının, müşterek ihtiyaçlarını karşılamak, mesleki faaliyetlerini kolaylaştırmak, mesleğin genel menfaatlere uygun olarak gelişmesini sağlamak, meslek mensuplarının birbirleriyle ve halk ile olan ilişkilerinde dürüstlüğü ve güveni hâkim kılmak üzere meslek disiplinini ve ahlakını korumak için gerekli gördüğü bütün teşebbüs ve faaliyetlerde bulunmak;
Meslek ve menfaatleriyle ilgili işlerde resmi makamlarla iş birliği yaparak gerekli yardımlarda ve tekliflerde bulunmak, meslekle ilgili bütün mevzuatı normları, fenni şartnameleri incelemek ve bunlar hakkındaki görüş ve düşünceleri ilgililere bildirmektir.
Birlik ve organları, kuruluş amaçları dışında faaliyette bulunamazlar.”
Düzenlemesi yer almakta, aynı Kanun’un 19’uncu maddesinde;
“Odalar, bu kanunun 2’nci maddesinde belirtilen amaç için Birlik Umumi Heyetince kararlaştırılan işlerden yalnız odalarını ilgilendiren kısımlar ile görevlidirler.”
Denilmekte ve yine aynı Kanun’un 32’nci maddesinde;
“Odaların gelirleri:
Aza kaydiyeleri;
Aza yıllık aidatı;
Hizmet karşılığı alınan ücretler;
ç) Vesika ücretleri;
Neşriyat hasılatı;
Bağış ve yardımlar;
Para cezaları;
İştiraklerden mütevellit karlar;
Mesleki müsabakalarda derece ve mansiyon alanlarla jüriye aza seçilenlerin alacakları paraların yüzde beşleri;
Müteferrik gelirler.”
Denilerek Odaların gelirleri sayılmıştır.
Öte yandan, Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği İnşaat Mühendisleri Odası Ana Yönetmeliği’nin “Odanın Amaçları” başlıklı 5’inci maddesinde;
“Oda; Halkın ve Ülkenin yararı, mesleğin gelişmesi, meslek mensuplarının onur, hak, yetki ve mesleki çıkarlarını korumak, geliştirmek amacı ile;
a) Dünya ve Ülkemizdeki inşaat mühendisliği alanındaki gelişmeleri ülke çıkarlarına uygun bir biçimde yaygınlaştırmaya çalışmak, gerekirse ülke dışındaki ilgili meslek örgütleriyle ilişki kurmak, üyelerinin okul sonrası meslek içi eğitimini sağlamak, belgelendirmek, sertifika vermek, yetkin mühendis olmalarını sağlamak,
b) İnşaat mühendisliği öğreniminin çağın gereklerine, ülkenin gereksinmesine göre gelişmesini ve örgütlenmesini gerçekleştirmek için başta üniversiteler olmak üzere, ilgili bakanlıklar ve kuruluşlarla ilişki kurmak, ortak çalışma yapmak,
İnşaat mühendisliği ile ilgili yasa, kararname, yönetmelik ve şartnamelerin hazırlanması sırasında etkin çalışma yapmak ve bu doğrultuda ilgili kamu kurumları ve üniversitelerle iş birliği içinde bulunmak,
Ülkemizin koşullarına uygun teknoloji ve ham madde kullanarak inşaat malzemesi üretiminin sağlanması doğrultusunda çaba göstermek, ülkemizde üretilen yapı malzemelerinin standartlarının belirlenmesi konusunda katkıda bulunmak, üretilen yapı malzemelerinin ilgili standartlara uygunluğunu denetlemek amacı ile kalite güvence sistemlerinin ve belgelendirme kuruluşlarının oluşturulmasına katkı koymak, gerektiğinde bu konuda ilgili kamu kuruluşları ve üniversitelerle ortak çalışma yapmak,
Halkın barınma sorununun çözümü doğrultusunda, bölgelerin sosyo-ekonomik yapısına uygun, yapı tiplerinin geliştirilmesi ve üretimlerinin sağlanması doğrultusundaki araştırmalara müdahil olmak, bu konuda ilgili tüm kurum ve kuruluşlara öneri götürmek ve ortak çalışma yapmak,
İnşaat mühendisliği ile ilgili projelerin, yürürlükte olan yönetmelik, şartname ve standartlar açısından mesleki hizmetlere uygunluğunu denetlemek, proje yapım sürecinde meslektaşlar arasında haksız rekabeti önlemek, konu ile ilgili olarak yönetmelik hazırlamak, serbest proje bürolarının çalışmalarını denetlemek, bu amaçla yönetmelik hükümlerini uygulamak,
Yapı üretiminin iş güvenliği ve işçi sağlığı mevzuatına uygun olarak gerçekleşmesini sağlamak amacıyla gerekli girişimlerde bulunmak, İş Güvenliği Mühendisliğinin oluşması için çaba göstermek,
Oda ve inşaat mühendisliği ile ilgili yasalarının ülke ve kamu çıkarları doğrultusunda günün koşullarına uygun olarak yeniden düzenlenmesi için kamu kuruluşlarına ve yasama organına öneriler götürmek,
İnşaat mühendisliği alanındaki gelişmeleri, yapılan yatırımları, projeleri tartışmaya açarak meslektaşlarını ve kamuoyunu bilgilendirmek,
İnşaat mühendisliği ile ilgili kitapların, yönetmelik, şartname ve standartların yayın ve satış yoluyla üyelere aktarılmasını sağlamak, oda çalışmalarını süreli ve süresiz yayınlarla üyelere ve kamuoyuna duyurmak,
İnşaat mühendislerinin mesleki çalışmaları ve yetkilerini kullanmaları sürecinde karşılaşacakları her türlü yasa ve yönetmelik dışı haksızlık, şeref ve onur dışı davranışlara karşı bütün girişimleri yapmak ve üyeler arasındaki mesleki dayanışmayı güçlendirmek,
İnşaat mühendislerinin mesleklerini uygulamaları sırasında ilgili yasa ve yönetmeliklere uygun davranmalarını sağlamak, aksi davranışlarda bulunanları yasa ve yönetmelikler çerçevesinde uyarmak ve gerekirse cezalandırmak,
Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği, bağlı odaları ve diğer meslek kuruluşları ile amaçları doğrultusunda ortak çalışmalar yapmak,
Üye kitlesinin emeğinin değerlendirilmesi ve yaşam standardının yükseltilmesi amacıyla çalışma yapmak.
İnşaat mühendislerinin istihdam olanaklarının artırılması doğrultusunda mesleğin etkin ve yaygın olarak kullanılmasının sağlanması amacıyla kamu kuruluşları ve diğer kuruluşlarla ilişki kurmak, diğer yandan inşaat mühendisliği arz-talep dengesinin rasyonel bir temele oturtulması doğrultusunda eğitim kurumlarının nicelik ve niteliksel programlanmasının yapılabilmesi için gerekli girişimlerde bulunmak.
Ülkedeki tüm inşaat mühendisliği hizmetlerinin, Türkiye vatandaşı olan inşaat mühendisleri tarafından yapılması doğrultusunda uğraş vermek,
r) Bütün bu amaçların gerçekleştirilmesi sürecinde oda ve üye ilişkilerinin sağlıklı bir şeklide yürütülmesi amacı ile yurt düzeyinde şube ve temsilcilikler kurmak, mesleki denetim görevlileri atamak,
s) İnşaat ihalelerinde sözleşme ve şartnamelerde yazılı teknik kadroların tam olarak kurulmasını sağlamak, yetki ve sorumluluklarını belirleyen çalışmaları yapmak,
t) İnşaat mühendisliği ile ilgili yardımcı teknik eleman kadrosunun yetiştirilmesi ve eğitimlerinin sağlanması için ilgili kuruluşlarla iş birliği yapmak.”
Denilmektedir.
Eskişehir Büyükşehir Belediyesi ile TMMOB İnşaat Mühendisleri Odası Eskişehir Şubesi arasında düzenlenen “Eskişehir İli, Odunpazarı ve Tepebaşı İlçeleri Mevcut Yapı Stoku Envanterinin Oluşturulması ve Yapı Güvenliğinin Deprem Riski Açısından Değerlendirilmesi Ortak Hizmet Projesi Protokolü” nün; “Protokolün amacı ve kapsamı” başlıklı 2’nci maddesinde;
“Bu protokolün amacı; Eskişehir ili, Odunpazarı ve Tepebaşı ilçeleri sınırları içerisinde yer alan 1345 hektar büyüklüğündeki alanda yaklaşık 20.000 adet yapının envanterinin oluşturulması ve bu yapıların güvenliğinin deprem riski açısından değerlendirilmesidir.
Bu protokol, yukarıda belirtilen amaca ulaşmak için tarafların görev, yetki ve sorumlulukları ile PROJE’nin hazırlanma sürecini ve yöntemini kapsar.”
“Protokolün konusu” başlıklı 3’üncü maddesinde;
“Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Altyapı ve Kentsel Dönüşüm Hizmetleri Genel Müdürlüğü tarafından belirlenen “Kentsel Dönüşüm strateji Belgesi Hazırlanmasına ilişkin ilke ve Esaslara uygun olarak Tepebaşı ve Odunpazarı İlçeleri için hazırlatılacak olan Kentsel Dönüşüm Strateji Belgesi için Eskişehir Büyükşehir Belediyesi, Odunpazarı Belediyesi ve Tepebaşı Belediyesi arasında 12.03.2021 tarihinde ortak hizmet projesi protokolü imzalanmıştır. İDARE tarafından görevlendirilen teknik personellerin ortak çalışması sonucunda, Kentsel Dönüşüm Strateji Belgesi çalışmalarına da altlık oluşturacak mevcut yapı stokunun değerlendirilmesi işi için kamu kaynaklarının etkin verimli kullanılması ilkesi göz önünde bulundurularak Odunpazarı ve Tepebaşı ilçelerinin meskûn alanında önceliklendirme çalışması gerçekleştirilmiş ve bu kapsamda mevcut jeolojik etüt verileri ile mevcut bina verileri ışığında, İDARE’nin daha önceki çalışmalarından elde ettiği veriler de değerlendirilerek çalışma alan sınırı belirlenmiştir. Çalışma alan sınırı içerisinde hazırlanacak PROJE, kentsel dönüşüm strateji belgesine altlık oluşturacaktır. …”
“Yasal dayanak” başlıklı 4’üncü maddesinde;
“Bu protokol 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 75. maddesi, 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu’nun 7. maddesinin (u) bendi ve Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği İnşaat Mühendisleri Odası Ana Yönetmeliğinin 5. maddesi hükümlerine dayanılarak hazırlanmıştır.”
“Yükümlülükler” başlıklı 7’nci maddesinde;
“Proje kapsamında görev alacak İnşaat Mühendisleri İMO tarafından görevlendirilecektir. Görevlilerin hizmet bedelleri, hazırladıkları raporların İDARE tarafından onaylanmasını müteakip İMO tarafından ödenecektir. Bu bedeller İMO tarafından belirlenecektir. Belirtilen hizmetlerin aksamadan yürütülmesi ve çalışmaların takip edilebilmesi amacıyla İMO bünyesinde bir çalışma mekânı oluşturulacaktır.
İMO değerIendirme yönteminin/yöntemlerinin işleyişi, eğitim çalışmaları, bina hasar endeksi programlarının hesaplanması amacıyla Üniversiteler ve/veya Üniversitelere bağlı Teknokentler ve/veya İMO bünyesinde akademisyen ve uzman mühendislerden oluşturulacak bir komisyondan bilimsel destek alacaktır. PROJE kapsamında Komisyon üyelerine yapılacak ödemeler İMO tarafından yapılacaktır. …”
“Proje hizmetlerinin bedeli ve ödeme planı” başlıklı 14’üncü maddesinde;
“İşin bedeli PROJE kapsamında analiz edilen her bir yapı için 435,95 TL* (dörtyüzotuzbeş lira doksanbeş kuruş) olarak hesaplanır.
*İMO KDV’den muaftır.
Ön araştırma sonucunda tespit edilen yaklaşık 20.000 adet binaya ilişkin hesaplanan bedelin %25’i, iş programının onaylanmasının ardından avans olarak İMO’ya ödenir.
PROJE kapsamında dört adet hakediş düzenlenecektir;
Hükümleri bulunmaktadır.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinden görüleceği üzere belediyeler belediye meclisinin alacağı karar üzerine kamu yararına çalışan dernekler ile doğrudan, diğer dernekler ile mülki amirin onayıyla ortak hizmet projesi yapabileceklerdir.
5393 sayılı Kanun’un 75 inci maddesinin (a) ve (c) bendinde belediyenin diğer kurum ve kuruluşlarla ortak hizmet projesi yapılması düzenlemiştir.
Kanun’un 75 inci maddesinin (a) bendine göre mahallî idareler ve diğer kamu kurum ve kuruluşları ile ortak hizmet projesi gerçekleştirilmesinde belediyenin bu kuruluşlara kaynak aktarımı öngörülmektedir. Bu kapsamda belediye bir kaynak aktarımında bulunuyorsa bu takdirde iş, işin yapımını üstlenen kuruluşun tâbi olduğu mevzuat hükümlerine göre sonuçlandırılması gerekmektedir.
Ancak, Kanun’un (c) bendi kapsamında kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları, kamu yararına çalışan dernekler, özürlü dernek ve vakıfları, Bakanlar Kurulunca vergi muafiyeti tanınmış vakıflar ve 507 sayılı Esnaf ve Küçük Sanatkârlar Kanunu kapsamına giren meslek odaları ile ortak hizmet projeleri gerçekleştirilmesinde bir kaynak aktarımından bahsedilmemiştir. Kanun’da bu kuruluşlarla ortak hizmet projesi gerçekleştirmek için kaynak aktarımının öngörülmemiş olması, bu projeler için belediyenin harcama yapamayacağı anlamına da gelmemektedir. Belediye ortak hizmet projesi gerçekleştirme protokolü kapsamında gereken her türlü harcamaları kaynak aktarmaksızın kendisi yapacak veya tarafların ortak proje kapsamında ne tür katkılarının olacağı, bunların nasıl finanse edileceği protokolde belirtilecek ve buna göre kaynak kullanılacaktır.
Buna göre, Eskişehir Büyükşehir Belediyesi ile TMMOB İnşaat Mühendisleri Odası Eskişehir Şubesi arasında düzenlenen “Eskişehir İli, Odunpazarı ve Tepebaşı İlçeleri Mevcut Yapı Stoku Envanterinin Oluşturulması ve Yapı Güvenliğinin Deprem Riski Açısından Değerlendirilmesi Ortak Hizmet Projesi Protokolü” incelendiğinde;
-Yukarıda yer alan mevzuat ve açıklamalara uygun olmayacak şekilde kaynak aktarımı yapıldığı, Protokolde yapılacak iş için birim fiyat belirlendiği, belirlenen birim fiyatın bir dayanağının bulunmadığı,
-Dayanak maddesinde yer verilen mevzuat hükümlerinin yapılan Protokol için dayanak oluşturmadığı, Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği İnşaat Mühendisleri Odası Ana Yönetmeliğinin 5’inci maddesi hükümleri arasında bu Protokole uygun madde bulunmadığı,
-6235 sayılı Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği Kanunu’nun Odaların Gelirleri başlıklı maddesinde “Hizmet karşılığı alınan ücretler” denilerek Odaların yapmış oldukları hizmetlerin karşılığında ücret alabilecekleri kabul edilmiş ise de Protokol çerçevesinde yapılan ödemeleri bu kapsamda değerlendirmenin mümkün olmadığı, çünkü, ortada bir ihale olmadığı için hizmet karşılığı alınan ücretten bahsetme imkanının da bulunmadığı,
Anlaşılmaktadır.
Kamu idaresi cevabında; Eskişehir Büyükşehir Belediyesi, Tepebaşı ve Odunpazarı Belediyeleri ile TMMOB İnşaat Mühendisleri Odası Eskişehir Şubesi arasında imzalanan “Mevcut Yapı Stoku Envanteri ve Deprem Riski Değerlendirme Ortak Hizmet Protokolü”nün, 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 75. maddesinin (c) bendi kapsamında, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarıyla ortak hizmet projesi olarak yürütüldüğü ifade edilmiştir.
Protokol, Eskişehir Büyükşehir Belediye Meclisi’nin kararı doğrultusunda Belediye Başkanı’na yetki verilerek imzalanmış; işin IRAP kapsamında Valilikçe belirlenen eylem planıyla da doğrudan ilişkili olduğu, İdare, protokol kapsamında yapılan ödemenin kaynak aktarımı değil, tarafların iş bölümü ve sorumluluk üstlendiği bir ortak hizmet projesi niteliğinde olduğunu; İnşaat Mühendisleri Odası’nın protokolde belirtilen teknik, yazılımsal ve saha uygulamalarını kendi personeliyle gerçekleştirdiğini, hizmet bedelinin ise eğitim, yazılım geliştirme, danışmanlık ve saha taramaları gibi birçok unsuru kapsayacak şekilde belirlendiğini belirtmiştir. Ayrıca birim fiyatın bu hizmetlerin toplam maliyeti üzerinden hesaplandığı, protokolde ödeme planı ve kapsamın açıkça düzenlendiği, İnşaat Mühendisleri Odası’nın bu tür hizmetleri verebilme yetkisinin, 6235 sayılı Kanun, Anayasa’nın 135. maddesi ve TMMOB Ana Yönetmeliği’nin 5. ve 61. maddelerinde açıkça düzenlendiği, bu nedenle protokol karşılığında alınan ücretin yasal dayanağının bulunduğu savunulmuştur.
İdare ayrıca, 6306 sayılı Kanun’un 8. maddesine atıfla, bu tür danışmanlık ve veri toplama işlerinin protokol ile yapılabileceğini ve ihale zorunluluğunun bulunmadığını; projenin konusu ve niteliği itibarıyla ihaleye açık bir piyasa koşulunun söz konusu olmadığı, Protokolün uygulanma sürecinde, IRAP (İl Afet Riski Azaltma Planları) eylem planı çerçevesinde kurumlar arası işbirliğinin zorunlu olduğu, projenin teknik uzmanlık ve veri güvenliği açısından özel nitelik taşıdığı, geçmiş depremler sonrası alınan tedbirler kapsamında bu çalışmanın kamu yararına yönelik olarak ve mevzuata uygun biçimde yürütüldüğünü vurgulanmıştır. Yapılan işin afet riski altındaki şehirde kentsel dönüşüm stratejileri açısından hayati önem taşıdığı ve elde edilen verilerin kamusal planlamada kullanılacağı ifade edilmiştir.
Eskişehir Büyükşehir Belediyesi ile TMMOB İnşaat Mühendisleri Odası Eskişehir Şubesi arasında imzalanan “Eskişehir İli, Odunpazarı ve Tepebaşı İlçeleri Mevcut Yapı Stoku Envanterinin Oluşturulması ve Yapı Güvenliğinin Deprem Riski Açısından Değerlendirilmesi Ortak Hizmet Projesi Protokolü”nün, 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 75’inci maddesinin (c) bendine dayandırıldığı görülmektedir. Anılan bent kapsamında belediyelerin kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları ile ortak hizmet projeleri gerçekleştirebileceği belirtilmekle birlikte, bu projeler için kaynak aktarımına ilişkin açık bir düzenleme bulunmamaktadır. Dolayısıyla, ortak hizmet projeleri kapsamında yapılacak harcamalarda belediyelerin kendi bütçelerinden ödeme yapmalarına ilişkin sınırların protokolle aşılması, Kanun’un öngördüğü çerçevenin dışına çıkılması sonucunu doğurmaktadır.
Protokolde, yapılacak iş için birim fiyat üzerinden ödeme yapılması öngörülmüş, bu da fiilen belediyeden TMMOB İnşaat Mühendisleri Odası’na hizmet karşılığı kaynak aktarımını içermektedir. Ancak 5393 sayılı Kanun’un 75’inci maddesinin (c) bendi kapsamında yer alan düzenlemede, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarına yapılacak hizmetler karşılığında belediye bütçesinden ödeme yapılabileceğine veya bedel karşılığı hizmet alınabileceğine dair açık bir hüküm bulunmamaktadır. Bu durum, kamu kaynağının aktarılması açısından ilgili bent çerçevesinde değerlendirilmesini mümkün kılmamaktadır.
Ayrıca protokol kapsamında gerçekleştirilen işin mahiyeti itibarıyla, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu kapsamındaki “hizmet alımı” tanımına girdiği, dolayısıyla söz konusu hizmetlerin anılan Kanun hükümlerine tabi olarak temin edilmesi gerektiği değerlendirilmektedir. Protokol kapsamında TMMOB İMO’ya doğrudan ödeme yapılmak suretiyle işin gerçekleştirilmesi, 4734 sayılı Kanun’da öngörülen ihale süreçleri işletilmeksizin hizmet alımı yapılması sonucunu doğurmuş olup, bu yönüyle de mevzuata aykırılık teşkil etmektedir.
Öte yandan, TMMOB İnşaat Mühendisleri Odası Ana Yönetmeliği’nin 5’inci maddesinde yer alan amaçlar arasında, protokolde öngörülen hizmete doğrudan dayanak teşkil edecek bir düzenlemeye rastlanmamıştır. Ana Yönetmeliğin 61’inci maddesinde kamu kurumlarına yapılacak hizmetler karşılığında ücret alınabileceği belirtilmekle birlikte, bu düzenlemenin kamu kurumları tarafından yapılacak ödemelerin hukuki dayanağını oluşturmakta yeterli olmadığı, söz konusu ödemelerin 4734 ve 5018 sayılı Kanunlar çerçevesinde değerlendirilmesi gerektiği düşünülmektedir.
Sonuç olarak, düzenlenen Protokolde yapılacak iş için birim fiyat belirlenmiş olduğu hususu dikkate alındığında, Eskişehir Büyükşehir Belediyesi ile TMMOB İnşaat Mühendisleri Odası Eskişehir Şubesi arasında düzenlenen “Eskişehir İli, Odunpazarı ve Tepebaşı İlçeleri Mevcut Yapı Stoku Envanterinin Oluşturulması ve Yapı Güvenliğinin Deprem Riski Açısından Değerlendirilmesi Ortak Hizmet Projesi Protokolü” Belediye Kanunu’nun 75’inci maddesine uygun olmadığı gibi yasal dayanaktan da yoksun olduğu değerlendirilmektedir.