|
ÖZET: İhale yoluyla temin edilmesi gereken bazı mal ve hizmetlerin, doğrudan temin yöntemiyle kısımlara bölünerek alındığı tespit edilmiştir. 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 5’inci maddesi, idarelerin ihale süreçlerinde saydamlık, rekabet ve kaynakların verimli kullanımı gibi temel ilkelere uyması gerektiğini vurgulamaktadır. Bu bağlamda, mal ve hizmet alımlarının parasal limitlerin altında kalacak şekilde kısımlara bölünmesi yasaklanmıştır. 14 Ocak 2024 tarihli Kamu İhale Tebliği ile büyükşehir belediyeleri için belirlenen doğrudan temin parasal sınırı 622.756,00 TL olarak belirlenmiştir.
Yapılan incelemelerde, Şirket’in doğrudan temin yöntemiyle gerçekleştirdiği bazı alımların bu limitin altında kısımlara bölünerek yapıldığı görülmüştür. Örneğin, sulama sistemleri için malzeme alımı, bakım onarım hizmetleri ve genel müdürlük tadilat işleri gibi çeşitli alımlar, bu yöntemle gerçekleştirilmiştir. Ancak, bu tür alımların önceden planlanması ve 4734 sayılı Kanun’un öngördüğü ihale usulleri ile gerçekleştirilmesi gerektiği belirtilmiştir. Şirket yetkilileri, alımların piyasa fiyat araştırması yapılarak en uygun fiyatlarla gerçekleştirildiğini ifade etse de, sürekli ve öngörülebilir ihtiyaçların doğrudan temin yerine ihale usulleriyle karşılanması gerektiği vurgulanmaktadır. Bu durum, kamu kaynaklarının etkin kullanımı açısından önem taşımaktadır. |
BULGU: İhale Yapılarak Alınması Gereken İşlerin Doğrudan Temin Yöntemiyle Kısımlara Bölünerek Alınması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Belediye Şirketi
Şirket tarafından yapılan bazı mal ve hizmet alımlarının ihale yoluyla temin edilmeyip, kısımlara bölünmek suretiyle doğrudan temin yöntemiyle gerçekleştirildiği görülmüştür.
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Temel İlkeler” başlıklı 5’inci maddesinde, İdarelerin bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumlu oldukları, eşik değerlerin altında kalmak amacıyla mal veya hizmet alımları ile yapım işlerin kısımlara bölünemeyeceği, Kanuna göre yapılacak ihalelerde açık ihale usulü ve belli istekliler arasında ihale usulünün temel alınması gerektiği belirtilmektedir.
Anılan Kanun’un “Doğrudan Temin” başlıklı 22’nci maddesinin (d) bendi kapsamında yapılacak alımlar için parasal sınırlar öngörülmüş olup, 14.01.2024 tarih ve 32439 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu İhale Tebliği ile söz konusu parasal limit, büyükşehir belediyesi sınırları dâhilinde bulunan idareler için 622.756,00 TL olarak belirlenmiştir.
Ayrıca, Doğrudan Temin Yöntemiyle Yapılacak Alımlara İlişkin Tebliğ’de de, Kanun’un 18’inci maddesinde öngörülen ihale usulleriyle temin edilmesi gereken ihtiyaçların, parasal limitlerin altında kalacak şekilde adet, kısım veya gruplara bölünmek suretiyle temin edilemeyeceği belirtilmiştir.
Yapılan incelemede, Şirket yetkilileri tarafından doğrudan temin yöntemi kullanılarak yapılan bazı mal ve hizmet alımlarının, 2024 yılı için 622.756,00.-TL olarak belirlenen parasal sınırın altında kalacak şekilde kısımlara bölünerek gerçekleştirildiği tespit edilmiştir. Aşağıdaki tabloda kısımlara bölünerek yapılan bazı mal ve hizmet alımlarının detayları yer almaktadır.
Tablo 7: Doğrudan Temin Sınırın Altında Kalmak Amacıyla Kısımlara Bölünerek Yapılan Alımlar
| Sıra No | İşin Niteliği | KDV Hariç Tutar (TL) | Onay Belgesi Tarihi | Fatura Tarihi |
| Fabrikalarda Bulunan Saha Sulama Sistemleri İçin Malzeme Alımı İşi | 597.390,00 | 17.04.2024 | 20.05.2024 | |
| Mahmutbey Fabrika Saha Sulama Sistemi Bağlantı Ekipmanları Alımı İşi |
15.000,00 | 14.05.2024 | 20.05.2024 | |
| Toz ve Sulama Sistemi Bakım Onarım Hizmeti Alımı İşi | 57.500,00 | 12.06.2024 | 12.06.2024 | |
| Toz ve Sulama Sistemi Bakım Onarım | 80.000,00 | 09.08.2024 | 14.08.2024 | |
| Toplam | 749.890,00 | |||
| Genel Müdürlük Havalandırma İşleri Hizmeti Alımı İşi | 200.000,00 | 17.01.2024 | 27.02.2024 | |
| Genel Müdürlük İnşaat Tadilat İşi | 480.000,00 | 16.02.2024 | 27.02.2024 | |
| Muhtelif Tadilat ve Bakım Onarım Hizmeti | 110.000,00 | 27.03.2024 | 17.04.2024 | |
| Toplam | 790.000,00 | |||
| Su Alımı İşi | 539.600,00 | 22.04.2024 | 14.06.2024 | |
| Su Alımı İşi | 546.750,00 | 06.06.2024 | 25.07.2024 | |
| Toplam | 1.086.350,00 |
Yukarıda yer alan denetim tespiti üzerine Şirket tarafından, saha sulama sistemleri, Genel Müdürlük hizmet binası ve ofislerinin bakım, onarım ve tadilat işlerine ilişkin alımların ilgili birimlerin farklı tarihlerdeki talepleri üzerine, su alımının ise yapılan ihale sonrasında yüklenici ile sözleşme imzalanamaması ve ihtiyacın karşılanabilmesi amacıyla doğrudan temin usulü ile gerçekleştirildiği, alımlarda piyasa fiyat araştırması yapılarak ekonomik açıdan en avantajlı fiyat üzerinden alım yapıldığı ifade edilmiştir.
Ancak Şirket faaliyetlerinin yürütülmesine ilişkin süreklilik arz eden ve öngörülebilir ihtiyaçların önceden planlaması, bu kapsamda mevzuatta belirlenen parasal sınırın üzerindeki mal ve hizmet alımlarının doğrudan temin yöntemi yerine 4734 sayılı Kanun’da belirtilen temel ihale usulleri ile temin edilmesi gerekmektedir.