|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, bazı taşınmazların ihale yapılmadan ecrimisil veya işgaliye karşılığında kullanıldığını ortaya koymuştur. 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu, belediyelerin taşınmaz alım, satım, kiralama gibi işlemlerinin belirli hükümlere tabi olduğunu belirtmektedir. Aynı zamanda, bu kanunun 75. maddesi, işgal edilen taşınmazların tahliyesi ve ecrimisil talep edilmesi gerektiğini vurgulamaktadır. 5393 sayılı Belediye Kanunu da bu düzenlemeleri belediye taşınmazları için geçerli kılmaktadır.
2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu, işgal harcını düzenlerken, işgaliye sözleşmeleri ile taşınmazların kullanılması hususunu kapsamadığını ortaya koymaktadır. Yapılan incelemelerde, 31 Aralık 2024 itibarıyla Kamu İdaresi’ne ait 38 taşınmazın işgaliye karşılığında, 4 taşınmazın ise ecrimisil ile kullanıldığı tespit edilmiştir. Kamu İdaresi, bu taşınmazların kayıtlarının hatalı olduğunu ve düzeltileceğini belirtse de, asıl sorun ihale yoluyla kiralama yerine işgaliye sözleşmesi ile kullandırılmasıdır. Sonuç olarak, Kamu İdaresi’nin taşınmaz kiralama işlemlerinin 2886 sayılı Kanun’a uygun olarak ihale usulleri çerçevesinde gerçekleştirilmesi gerekmektedir. Bu durum, mevzuatın öngördüğü düzenlemelere uyulmasının önemini bir kez daha gözler önüne sermektedir. |
BULGU: İhale Yapılmadan Ecrimisil veya İşgaliye Karşılığında Kullandırılan Taşınmazların Bulunması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Kamu İdaresi tarafından ihale yoluyla kiraya verilmesi gereken bazı taşınmazların işgaliye veya ecrimisil karşılığında kullandırıldığı görülmüştür.
2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’nun “Kapsam” başlıklı 1’inci maddesinde belediyelerin alım, satım, hizmet, yapım, kira, trampa, mülkiyetin gayri ayni hak tesisi ve taşıma işlerinin bu Kanunda yazılı hükümlere göre yürütüleceği hükme bağlanmıştır.
Kanun’un “Ecrimisil ve Tahliye” başlıklı 75’inci maddesinde devletin özel mülkiyetinde veya hüküm ve tasarrufu altında bulunan taşınmaz malların gerçek ve tüzel kişilerce işgali üzerine, fuzuli şagilden ecrimisil isteneceği ayrıca işgal edilen taşınmaz malın, idarenin talebi üzerine, bulunduğu yer mülkiye amirince en geç 15 gün içinde tahliye ettirilerek, idareye teslim edileceği belirtilmiştir.
5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 15’inci maddesinde, 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’nun 75 inci maddesi hükümlerinin belediye taşınmazları hakkında da uygulanacağı düzenlenmiştir.
2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’nun işgal harcını (işgaliye) düzenleyen “Konu” başlıklı 52’nci maddesinde pazar veya panayır kurulan yerlerin, meydanların, mezat yerlerinin her türlü mal ve hayvan satıcıları tarafından işgali; yol, meydan, pazar, iskele, köprü gibi umuma ait yerlerden bir kısmının herhangi bir maksat için işgali ile motorlu kara taşıtlarının park etmeleri için il trafik komisyonlarının olumlu görüşü alınarak belediyelerce şehir merkezlerinde tesis edilen ve işletilen mahallerin çalışma saatleri içinde, taşıtlar tarafından işgalinin işgal harcının konusunu oluşturduğu; “Mükellef” başlıklı 53’üncü maddesinde ise işgal harcının mükelleflerinin, işgali harca tabi yerleri 52’nci maddede yazılı maksatlarla işgal edenler olduğu belirtilmektedir.
Yukarıdaki mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde; belediye taşınmazlarının kiraya verilmesinde ihale yoluyla yapılacak kiralama esas olup kira süresi biten taşınmazların ise ecrimisil alınarak tahliye edilmesi gerekmektedir. Taşınmazların üçüncü kişilere işgaliye sözleşmesiyle ve ecrimisil karşılığında kullandırılması ise mevzuatta düzenlenmemiştir. Kaldı ki 2464 sayılı Kanun’da düzenlenen işgal harcı bir kamu alacağı olup sözleşmeye bağlanması mümkün değildir.
Yapılan incelemede, 31.12.2024 tarihi itibarıyla Kamu İdaresinin mülkiyetindeki 38 adet taşınmazın sözleşme ile işgaliye karşılığında (büfe, taksi durağı vb.), kira süresi biten 4 adet taşınmazın ise ecrimisil karşılığında kullandırıldığı tespit edilmiştir.
Kamu İdaresi cevabında her ne kadar bulguya konu olan 38 adet taşınmazın kayıtlara sehven kira kodu ile işlendiği ve bu durumun 2025 yılında düzeltildiği, ecrimisil karşılığında kullandırılan 4 adet taşınmazın ise fuzuli işgal nedeniyle tahliye işlemlerinin başlatıldığı ifade edilmiş olsa da bulgu konusu söz konusu 38 adet taşınmazın kira koduna kaydedilmesi değil, ihale yoluyla kiraya verilmesi gerekirken işgaliye sözleşmesi ile kullandırılmasıdır.
Kamu idaresi tarafından ecrimisil veya işgaliye sözleşmesi ile kullandırılan taşınmaz kiralama işlemlerinin 2886 sayılı Kanun’daki ihale usulleri ile gerçekleştirilmesi gerekmektedir.