|
ÖZET: Kamu İdaresine ait bazı taşınmazların, ihale yapılmadan Belediye Encümeni tarafından belirlenen bedel karşılığında kullanıldığı tespit edilmiştir. 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun ilgili maddeleri, belediye meclisinin taşınmazların kiralanması ve tahsisi konusundaki yetkilerini açıkça tanımlamaktadır. Ayrıca, 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu, belediyelerin taşınmazlarla ilgili işlemlerinin bu kanun çerçevesinde yürütülmesi gerektiğini belirtmektedir. Bu çerçevede, taşınmazların ihale yapılmaksızın kullanılması yasal olarak mümkün değildir.
İncelemeler sonucunda, çeşitli taşınmazların gerçek veya tüzel kişiler tarafından ihale olmaksızın işgal edildiği ve bu durumun devam ettiği gözlemlenmiştir. Kamu İdaresi, Belediye Encümeni tarafından alınan bir karar ile işgaliye bedeli karşılığında tahsis edilen taşınmazların iptal edilerek tahliye edilmesine yönelik adımlar atıldığını belirtmiştir. Ancak, tahliye işlemlerinin tamamlandığına dair herhangi bir belge sunulmamıştır. Bu durum, kamu taşınmazlarının yasal çerçevede yönetilmesi gerektiğini ortaya koymaktadır. İşgal edilen taşınmazların, 2886 sayılı Kanun hükümlerine uygun olarak kiraya verilmesi ve gerekli tahliye işlemlerinin başlatılması gerekmektedir. |
BULGU: İhale Yapılmaksızın Encümen Tarafından Belirlenen Bedel Karşılığında Kullandırılan Taşınmazların Bulunması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Kamu İdaresine ait bazı taşınmazların kiralama ihalesi yapılmaksızın işgalci durumunda bulunan gerçek veya tüzel kişilere Belediye Encümenince belirlenen bedel karşılığında kullandırıldığı görülmüştür.
5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Belediye meclisinin görev ve yetkileri” başlıklı 18’inci maddesinin (e) bendinde; belediye meclisinin taşınmaz mal alımına, satımına, takasına, tahsisine, tahsis şeklinin değiştirilmesine veya tahsisli bir taşınmazın kamu hizmetinde ihtiyaç duyulmaması hâlinde tahsisin kaldırılmasına; üç yıldan fazla kiralanmasına ve süresi otuz yılı geçmemek kaydıyla bunlar üzerinde sınırlı aynî hak tesisine karar vermeye yetkili olduğu, aynı Kanun’un “Encümeninin görev ve yetkileri” başlıklı 34’üncü maddesinin (g) bendinde ise belediye encümeninin taşınmaz mal satımına, trampasına ve tahsisine ilişkin meclis kararlarını uygulamak; süresi üç yılı geçmemek üzere kiralanmasına karar vermek yetkilerini haiz olduğu ifade edilmiştir.
2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’nun “Kapsam” başlıklı 1’inci maddesinde; Belediyelerin alım, satım, hizmet, yapım, kira, trampa, mülkiyetin gayri ayni hak tesisi ve taşıma işlerini bu Kanun’da yazılı hükümlere göre yürüteceği hükme bağlanmıştır.
2886 sayılı Kanun’un “Ecrimisil ve tahliye” başlıklı 75’inci maddesinde ise devletin özel mülkiyetinde veya hüküm ve tasarrufu altında bulunan taşınmaz malları ve Vakıflar Genel Müdürlüğü ile idare ve temsil ettiği mazbut vakıflara ait taşınmaz malların, gerçek ve tüzel kişilerce işgali üzerine, fuzuli şagilden, bu Kanun’un 9’uncu maddesindeki yerlerden sorulmak suretiyle, idareden taşınmaz ve değerleme konusunda işin ehli veya uzmanı üç kişiden oluşan komisyonca tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere tespit ve takdir edilecek ecrimisil isteneceği, ecrimisil talep edilebilmesi için, Hazinenin işgalden dolayı bir zarara uğramış olmasının gerekmeyeceği ve fuzuli şagilin kusurunun aranmayacağı, işgal edilen taşınmaz malın, idarenin talebi üzerine, bulunduğu yer mülkiye amirince en geç 15 gün içinde tahliye ettirilerek idareye teslim edileceği hükümleri yer almaktadır.
5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Belediyenin yetkileri ve imtiyazları” başlıklı 15’inci maddesinde, 2886 sayılı Kanun’un 75’inci maddesinin belediye taşınmazları hakkında da uygulanacağı ifade edilmiştir.
Yukarıdaki mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde Kamu İdaresine ait taşınmazların ecrimisil ya da İdarece belirlenen bir bedel karşılığında ihale yapılmaksızın kullandırılmasının mümkün olmadığı ve İdare taşınmazlarının 2886 sayılı Kanun hükümleri uyarınca ve süresine bağlı olarak belediye meclisi ya da belediye encümenince alınacak karara istinaden kiralanması gerektiği anlaşılmaktadır.
Yapılan incelemede, Kamu İdaresine ait arsa, dükkân, büfe ve benzeri nitelikteki taşınmazların gerçek veya tüzel kişilerce ihale yapılmaksızın kullanıldığı, İdare tarafından, işgallere ilişkin olarak tahliye yoluna gidilmeyip söz konusu taşınmazların belediye encümenince belirlenen bir tutar karşılığında kullanılmaya devam edildiği tespit edilmiştir.
Kamu İdaresi cevabında, Belediye Encümeninin 14.02.2025 tarih ve 276 sayılı kararı ile işgaliye bedeli karşılığı tahsisi yapılan yerlerin işgaliye ve tahsislerinin iptal edilerek derhal tahliyesine karar verildiği ifade edilmiş ve konu ile ilgili encümen kararı cevap ekinde sunulmuşsa da mevcut durumda tahliye kararı sonrası işgalin sonlandırılarak tahliye süreçlerinin tamamlandığına ilişkin herhangi bir bilgi ve belgeye yer verilmemiştir.
Kamu İdaresi tarafından, işgaledilen taşınmazlarına ilişkin tahliye işlemlerinin başlatılması, mevzuat kapsamında kiraya verilmesi uygun olan taşınmazların 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu hükümlerine göre kiraya verilmesi gerekmektedir.