İhale yetkilisinin yaklaşık maliyetin üzerindeki teklifleri değerlendirmek suretiyle ihaleyi iptal etmesi mümkün müdür (KİK)

19.10.2011tarih ve B.07.6.KİK.0.07.00.00-101.04-.H.[3269].(0223)./2011-62Esayılı Esas İnceleme Raporunda;

            Kocaeli Üniversitesi Döner Sermaye İşletme Müdürlüğütarafından 18.05.2011tarihinde açık ihale usulüile yapılan “Yemek Hazırlama (Malzeme Dahil) ve Dağıtımı İşi” ihalesine ilişkin olarak Altıntat Yemek Tem. İnşaat Nak. San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin  03.10.2011tarih ve 43945sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 03.10.2011tarihli dilekçe ile itirazen şikayet başvurusunda bulunduğu,

İdare tarafından gönderilen ihale işlem dosyasının incelenmesinden;

4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Karar verilmesinin uygun olacağı hususlarına yer verilmiştir.

Esas İnceleme Raporu ve ekleri incelendi:

İtirazen şikayet dilekçesinde özetle; idarece ihalenin iptal edilmesinin yerinde olmadığıiddialarına yer verilmiştir.

          İptal gerekçeleri ile sınırlı olarak yapılan inceleme sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

Şikayete konu ihalenin, Kocaeli Üniversitesi DÖS İşletme Müdürlüğü tarafından gerçekleştirilen, Malzeme Dahil Yemek Hazırlama ve Dağıtımı İşi olduğu anlaşılmıştır.

            İdari şartnamenin “Diğer Hususlar” başlıklı bölümünde, ihale konusu hizmetin,

            1-574.000 adet A Grubu Normal Yemek, Tuzsuz Yemek, Nöbetçi Personel Yemeği, Personel Öğle Yemeği, Refakatçi Yemeğinden,

            2-65.000 adet B Grubu Diyet Yemeğinden,

            3-37.000 adet C Grubu Rejim I, Rejim II Yemeğinden,

            4-D Grubu Ara Öğünden,

            5-E Grubu Normal Kahvaltı, Diyet Kahvaltı, Refakatçi Kahvaltısı, Personel Gece Kahvaltısından oluştuğu görülmüştür.

            Şikayete konu ihaleye teklif veren isteklilerden Apaydın Gıda Ürünleri San. Tic. Ltd. Şti. tarafından 08.07.2011tarihinde Kuruma yapılan itirazen şikayet üzerine yapılan inceleme sonucunda, 2011/UH.II-2770 sayılı Kurul Kararı alınmış, söz konusu Kurul Kararında;

“İtirazen şikayet dilekçesinde özetle; kendilerinden düşük teklif veren istekliler tarafından yapılan aşırı düşük teklif açıklamalarının mevzuata uygun olmadığı, tüm firmaların maliyet tespit tutanaklarının istenilmesi gerektiği iddialarına yer verilmiştir.

A- Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

Şikayete konu ihalenin, Kocaeli Üniversitesi DÖS İşletme Müdürlüğü tarafından gerçekleştirilen, “Malzeme Dahil Yemek Hazırlama ve Dağıtımı İşi” olduğu anlaşılmıştır.

            İdari şartnamenin “Diğer Hususlar” başlıklı bölümünde, ihale konusu hizmetin,

            1-574.000 adet A Grubu Normal Yemek, Tuzsuz Yemek, Nöbetçi Personel Yemeği, Personel Öğle Yemeği, Refakatçi Yemeğinden,

            2-65.000 adet B Grubu Diyet Yemeğinden,

            3-37.000 adet C Grubu Rejim I, Rejim II Yemeğinden,

            4-D Grubu Ara Öğünden,

            5-E Grubu Normal Kahvaltı, Diyet Kahvaltı, Refakatçi Kahvaltısı, Personel Gece Kahvaltısından oluştuğu görülmüştür.

Anılan şartnamenin 25 inci maddesinde; “….25.3.1. İşin süresi ve personel sayısı dikkate alınarak ilgili mevzuatına göre hesaplanacak işçilik ücreti:

A- YÖNETİCİ, PROJE MÜDÜRÜ (1 kişi) : Hastanede en az 1 yıl deneyimi olan diyetisyen veya gıda mühendisi olmak,
B- AŞÇI BAŞI (1 kişi) : En az 10 (on) yıllık aşçılık ve 2 (iki) yıllık hastane mutfağı tecrübesi olması. Bunu bonservisi ile ispatlamak.
C- AŞÇI (6 kişi) : En az 5 (beş) yıllık aşçılık tecrübesinin olması. Aşçılığın bonservis ile ispatlanması.
D- DİYET AŞÇISI (2 kişi) : En az (bir) yıllık tecrübeli olması.
E- MAMA AŞÇISI (1 kişi) : Gıda teknikeri, tercihen bayan.
F- AŞÇI YARDIMCISI (5 kişi) : En az 1 (bir) yıllık deneyimleri olması ve Kalfalık Belgesi sahibi olması.
G- DEPOCU BAY (2 kişi) : Konusunda en az 1(bir) yıllık deneyimli, gıda teknikeri olması.
H- HASTA YEMEK DAĞITICISI BAYAN (16 kişi): En az ilköğretim mezunu, fiziği ve diksiyonu düzgün, 30 yaşını aşmamış, insan ilişkilerinde ölçülü ve saygılı olması.
İ- HASTA YEMEK DAĞITICISI BAY (16 kişi): En az ilköğretim mezunu, fiziği ve diksiyonu düzgün, 30 yaşını aşmamış, insan ilişkilerinde ölçülü ve saygılı olması.
J- MUTFAK TEMİZLİK ELEMANI BAYAN (6) : En az ilkokul mezunu ve 25 (yirmi beş) yaşını geçmiş olması.
K-GARSON BAYAN(4)/ BAY(2) (TOPLAM 6 kişi) : En az lise mezunu, fiziği ve

B. 4857 sayılı İş Kanunu?nun 47. maddesi ve 15.10.2006 tarih ve 26320 sayılı Resmi Gazete ile yürürlüğe giren Kamu İhale Genel Tebliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ hükümlerine göre yılbaşı ile resmi ve dini bayram günlerinde tatil yapmayarak çalışırlarsa işçilere ayrıca çalışılan her gün için 1 (bir) günlük ücret ödenecektir. Brüt asgari ücretin fazlası olarak maaş tanımlaması yapılan personeller bu günlerde çalıştıklarında bu kişilere kendi maaşlarına oranla çalışılan her gün için 1 (bir) günlük ücret ödenecektir. Resmi ve dini bayramlarda tatil yapmayarak çalışan personellerin ücretleri ilk maaş bordrosuna yansıtılarak ödenecektir. Tatillerde çalışan personel ücretleri bordroda gösterilecektir. Buna göre 2011 yılında resmi ve dini bayram tatillerinin toplamı 13,5 gündür (Ulusal Bayram Ve Genel Tatil Günleri Hakkında Kanun?a göre 28 Ekim yarım gün+iki dini bayramın arifesi yarımşar gün bayramdır). Bu günlerde çalıştırılacak işçi sayıları:
İşçi sayısı Çalışılacak gün sayısı Toplam çalışılacak Gün sayısı
Yönetici, Proje Müd. 1 13,5 13,5
Aşçıbaşı 1 10 10
Aşçı 6 7 42
Diyet Aşçı 1 14,5 14,5
Mama Aşçısı 1 14,5 14,5
Aşçı Yardımcısı 6 7 42
Yemek Dağıtıcısı (Bayan) 16 10 160
Yemek Dağıtıcısı (Bay) 16 10 160
Mutfak Temizlik Elemanı 6 7 42
Garson Bayan 6 7 42

25.3.2. Yemek, yol ve giyecek giderleri:

Çalışan personelin hastaneye geliş gidiş servis hizmetleri, beslenme ve sağlık sorunlarını firma çözümleyecektir.
Çalışacak bütün personelin kılık kıyafeti idare tarafından belirlenip, firma tarafından karşılanacaktır. Her personele 2 takım yazlık, 2 takım kışlık kıyafet, 2 ayda bir 1 çift önü kapalı ameliyathane terliği alınacaktır.

25.3.3. Malzeme giderleri:

İhale konusu işte kullanılacak olan ve yüklenici tarafından karşılanması istenen teknik şartnamede tanımlanan makine, teçhizat, diğer ekipman ve malzeme giderleri teklif fiyata dahildir.

25.3.4. Diğer giderler:

YÜKLENİCİ FİRMA TARAFINDAN MALİ MESULİYET SİGORTASI YAPTIRILACAKTIR.

25.4.Sözleşme konusu işin bedelinin ödenmesi aşamasında doğacak Katma Değer Vergisi (KDV), ilgili mevzuatı çerçevesinde İdare tarafından yükleniciye ayrıca ödenir.

25.5. Kısa vadeli sigorta prim oranları belirtilecektir.

%1” düzenlemesi,

            Teknik şartnamenin 51 inci maddesinde; “Firma aşağıda belirtilen 5 kalem yemek mönüsü için teklif verecektir;

A- Normal Yemek, Tuzsuz Yemek, Nöbetçi Personel Yemeği, Personel Öğle Yemeği, Refakatçi Yemeği   = 1 porsiyon çorba veya 1 porsiyon 3.grup yemek + 1 porsiyon 1.grup yemek + 1 porsiyon 2.grup yemek +  ekmek

      B- Diyet Yemeği (Diyetisyen tarafından belirlenecektir) = 1 porsiyon et yemeği + 1 porsiyon sebze yemeği + 1 porsiyon pilav, makarna veya çorba + 1 porsiyon salata + ekmek

      C-Rejim I Rejim II = 1 porsiyon çorba + 1 porsiyon muhallebi veya sütlaç + 1 porsiyon komposto + 1 porsiyon süt, yoğurt veya ayran

       D-Ara Öğün ( Tuzsuz ve Diyabetik) = 1 porsiyon meyve + 1 porsiyon süt, yoğurt veya ayran veya yapay tatlandırıcılı sütlü tatlı

       E-Normal Kahvaltı, Diyet Kahvaltı, Refakatçi Kahvaltısı, Personel                                                                                                                       Gece Kahvaltısı = 1 porsiyon 1.grup kahvaltılık + 2 porsiyon 2.grup kahvaltılık + 1 porsiyon 3.grup kahvaltılık + 1 porsiyon içecek + ekmek” düzenlemesi bulunmaktadır.

Söz konusu ihale, malzeme dahil yemek hazırlama ihalesi olup, personel çalıştırmasına dayalı olmayan bir ihaledir. İdarece belirlenen karsız yaklaşık maliyet olan 3.129.930,00 TL’nin altında kalan tekliflerin aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulduğu ihalenin Beyaz Saray İnş. Gıda San. Tic. Ltd. Şti. üzerinde bırakıldığı, ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibinin ise Uslu Yem. Tem. Nak. İnş. Oto Ltd. Şti. olduğu görülmüştür. Başvuru sahibinin teklif fiyatının altında teklif veren diğer istekliler ise (en düşük tekliften itibaren) sırasıyla Olcar Kardeşler Yem. Sitesi Ömer Olcar ve Dervişoğlu Kardeşler Gıda İnş. Taah. Tur. San. ve Tic. Ltd. Şti.’dir.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38 inci maddesinde;

“İhale komisyonu verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b)  Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

(Ek fıkra: 20/11/2008-5812/12 md.) İhale komisyonu, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen kriterleri esas alır. Kurum bu maddenin uygulanmasında; aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkilidir.” hükmü yer almakta olup, söz konusu hükme Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin 59 uncu maddesinde de yer verilmiştir.

Kamu İhale Genel Tebliğinin 79 uncu maddesinde; “79.4.2.3. Teklifi aşırı düşük bulunan isteklilerin, tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili olarak Kanunun 38 inci maddesi uyarınca yapacakları açıklamaya dayanak teşkil eden bilgi ve belgeleri sunmaları gerekmektedir.

İsteklilerin açıklamalarına dayanak teşkil eden bilgi ve belgeler;

a. Tedarikçi veya üreticilerden alınan proforma faturalar,

b. Fiyat teklifleri,

c. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından sunulan mal ve hizmetlere ilişkin ilan edilmiş fiyat tarifeleri veya bunlardan alınmış fiyat teklifleri,

ç. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından ilgili mala ilişkin ilan edilen asgari fiyatlar,

d. Perakende satış yapan zincir mağaza veya marketlerin yayımladıkları fiyat kataloglarında yer alan fiyatlar,

e. Ticaret borsalarına kayıtlı mallara ilişkin olarak 5174 sayılı Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği ile Odalar ve Borsalar Kanununun 51 inci maddesinin (c) bendi uyarınca borsa idaresi tarafından düzenlenen ilgili malın fiyatını gösteren belgeler,

f. Yaş sebze ve meyve için, Yaş Sebze ve Meyve Ticaretinin Düzenlenmesi ve Toptancı Halleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname uyarınca faaliyet gösteren toptancı hali idaresi tarafından düzenlenen ilgili malın fiyatını gösteren belgeler,

g. İsteklinin ürettiği, aldığı veya sattığı mallara ilişkin maliyet/satış tutarı tespit tutanaklarıdır.

İstekliler tekliflerine ilişkin olarak yukarıda sayılan belgelerden kendileri için uygun olanları (79.4.2.4-79.4.2.13) maddelerine göre yapacakları açıklamalar kapsamında sunacaklardır.

Yukarıda sayılan belge ve bilgilerden hiçbiri ile açıklama yapılmasının fiilen mümkün olmadığının anlaşıldığı durumlarda istekli tarafından gerekçesi belirtilmek suretiyle ilgili mevzuatına göre son 12 ay içinde düzenlenen açıklamaya elverişli diğer belge ve bilgiler kullanılarak da açıklama yapılabilir. (Örnek: Yurt dışından ithal edilen mallara ilişkin olarak gümrük giriş beyannamesi kullanılarak açıklama yapılabilir.)

79.4.2.4. Tedarikçi veya üreticilerden alınan birim fiyatları gösteren proforma fatura sunularak açıklama yapılması durumunda proforma faturadaki birim satış tutarı;

a) Maliyete dayalı açıklama yapıldığında, maliyet/satış tutarı tespit tutanağında yer alan (Ek-O.5) ağırlıklı ortalama birim maliyetin,

b) Satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, maliyet/satış tutarı tespit tutanağında yer alan (Ek-O.5) ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin,

altında olamaz.

Maliyete dayalı açıklama yapıldığında, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından proforma fatura üzerine; “Birim satış tutarının, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim maliyet tutarının altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından proforma fatura üzerine; “Birim satış tutarının, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Kaşeleme işlemi bu Tebliğin 8.4 maddesinde belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir.

79.4.2.5. İsteklilerce yapılan açıklamalarda; teklifin bir bölümünü oluşturan iş kalemlerine/gruplarına ilişkin olarak piyasada o alanda faaliyet gösteren kişilerden alınan fiyat tekliflerinin sunulması halinde, fiyat teklifinde belirtilen veya fiyat teklifine göre hesaplanan birim fiyat;

a) Maliyete dayalı açıklama yapıldığında, maliyet/satış tutarı tespit tutanağında (Ek-O.6) yer alan  toplam birim maliyet tutarının,

b) Satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, maliyet/satış tutarı tespit tutanağında (Ek-O.6) yer alan  ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin,

altında olamaz.

Maliyete dayalı açıklama yapıldığında, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından fiyat teklifinin üzerine; “Birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki toplam birim maliyet tutarının altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından fiyat teklifinin üzerine; “Birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Kaşeleme işlemi bu Tebliğin 8.4 maddesinde belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir.

79.4.2.6. İsteklinin, kamu kurum ve kuruluşları tarafından sunulan mal ve hizmetlere ilişkin fiyat tekliflerini kullanması halinde sadece ilan/davet ile ihale tarihi arasında (ihale tarihi hariç) düzenlenmiş fiyat teklifini sunması yeterlidir.

79.4.2.7. İsteklinin, kamu kurum ve kuruluşları tarafından sunulan mal ve hizmetlere ilişkin ilan edilen fiyat tarifelerinde belirtilen fiyatları kullanması halinde sadece ilan/davet ile ihale tarihi arasında (ihale tarihi hariç) geçerli olan bir tarifeyi gösterir belgeyi sunması yeterlidir. (Örnek: Orman Genel Müdürlüğüne bağlı işletmeler tarafından satılan ürünlere ilişkin ilan edilmiş fiyatlar vb.)

79.4.2.8. İstekli tarafından açıklaması yapılacak girdinin fiyatının, kamu kurum ve kuruluşlarınca ilan edilen ilgili mala ilişkin asgari fiyatlara uygun olması halinde sadece ilan/davet ile ihale tarihi arasında (ihale tarihi hariç) geçerli olan asgari fiyatın belgelendirilmesi suretiyle açıklama yapılması yeterlidir.(Örnek: EPDK tarafından il bazında günlük olarak yayımlanan akaryakıt fiyatları vb.)

79.4.2.9. İstekli tarafından perakende satış yapan zincir mağaza veya marketlerin yayımladıkları fiyat kataloglarının kullanılması halinde, ilgili mala ait sadece ilan/davet ile ihale tarihi arasında (ihale tarihi hariç) geçerli olan bir fiyatı gösteren mağaza veya market yönetimince onaylanmış kataloğu sunması yeterlidir.

79.4.2.10. İstekli tarafından ticaret borsalarında oluşan fiyatların kullanılması halinde, 5174 sayılı Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği ile Odalar ve Borsalar Kanununun 51 inci maddesinin (c) bendi uyarınca borsa idaresi tarafından düzenlenen ve ilgili malın ihale tarihinden önceki son işlem tarihinde gerçekleşen asgari fiyatını gösteren belge ile açıklama yapılması yeterlidir.

79.4.2.11. İstekli tarafından yaş sebze ve meyve için, toptancı halinde oluşan fiyatların kullanılmasıhalinde, Yaş Sebze ve Meyve Ticaretinin Düzenlenmesi ve Toptancı Halleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname uyarınca faaliyet gösteren toptancı hali idaresi tarafından düzenlenen ve ilgili malın, ihale tarihinden önceki son 12 ayın herhangi bir işlem gününe ait asgari fiyatını gösteren belge ile açıklama yapılması yeterlidir.

…..

79.4.2.18. İtirazen şikayet başvurularına ilişkin olarak Kurum tarafından yapılan incelemede gerekli görülmesi durumunda, proforma fatura ve fiyat tekliflerine ilişkin maliyet/satış tutarı tespit tutanakları, bunları muhafaza eden meslek mensubundan istenebilir. Gerek meslek mensubundan istenen tutanaklar gerekse ihaleyi yapan idare tarafından Kuruma gönderilen belgeler arasında yer alan proforma fatura ve fiyat teklif tutarları ile maliyet/satış tutarı tespit tutanağında belirtilen maliyet ve satış tutarlarının arasında uyumsuzluk olduğunun veya bu belgelerde yer alan bilgilerin ticari hayatın olağan durumu ve ekonomik verilerle ilgili genel bilgilerle uyumlu olmadığının değerlendirilmesi durumunda; proforma fatura ve fiyat teklifleri ile maliyet/satış tutarı tespit tutanakları mükellef ve/veya isteklinin bağlı olduğu vergi dairesine gönderilir ve gerekli olması halinde Cumhuriyet Savcılığına bildirim yapılır.” açıklaması bulunmaktadır. 

İdare tarafından yapılan aşırı düşük teklif sorgulamasına verilen cevaplar incelendiğinde, (başvuru sahibi istekliden daha düşük teklif veren isteklilerin açıklamalarında) tespit edilen aykırılıklar aşağıda yer almaktadır:

1) İhale üzerinde bırakılan istekli olan Beyazsaray İnş. Gıda San. Tic. Ltd. Şti. tarafından yapılan aşırı düşük teklif açıklaması incelendiğinde, istekli tarafından, hazırlanmış olan örnek menüye göre yemek malzemeleri ve bedellerini öngördüğü, anlaşılmıştır. Anılan istekli tarafından, ihale konusu işte kullanılacak et, kuru gıda, kahvaltılık, meyve, sebze için proforma faturalar sunulduğu, bu belgelerin Kamu İhale Genel Tebliğinin yukarıda yer verilen açıklamalarına uygun olduğu görülmüş ise de istekli tarafından kullanılması öngörülen nohut, ve kırmızı mercimeğin Tebliğin yukarıda yer verilen açıklamalarına dayanarak tevsik edilmediği ve açıklamanın bu yönüyle mevzuata uygun olmadığı sonucuna varılmıştır.

2) Ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi olan Uslu Yem. Tem. Nak. İnş. Ot. San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından yapılan aşırı düşük teklif açıklaması incelendiğinde, istekli tarafından yemek malzemelerine ilişkin proforma faturalar, Diyarbakır Büyükşehir Belediyesi’nden alınan birim fiyatlar ile et ve tavuk maliyetlerine ilişkin olarak Diyarbakır Ticaret Borsasından alınan fiyatlar, kuru gıda, temizlik malzemeleri, unlu mamüller, süt ve süt ürünlerine ilişkin proforma faturalar sunulmuştur. Ancak isteklinin, örneğin patlıcan musakka (etli sebze yemeği) için teknik şartnamede 50 gr et öngörülmesine rağmen 40 gr et öngördüğü, teknik şartnamede sebzeli köfteler için net 145 gr sebze öngörülmesine rağmen İzmir köfte için 50 gr patates öngördüğü anlaşılmış olup, isteklinin teknik şartnameye bu maliyet bileşenlerine ilişkin olarak teknik şartnameye uygun teklif vermediği anlaşılmış olup, açıklamanın bu yönüyle mevzuata uygun olmadığı sonucuna varılmıştır.

3) Olcar Kardeşler Yemek Sitesi, Ömer Olcar tarafından yapılan aşırı düşük teklif açıklaması incelendiğinde, isteklinin yemek malzemeleri bakımından, isteklinin 7’şer günlük yemek maliyet analizleri yaptığı ve bu analizlerde yer alan malzeme girdilerine ilişkin olarak proforma faturalar sunduğu görülmüş olmakla birlikte, isteklinin kol böreği için yapmış olduğu analizde yufka bulunmasına rağmen, yufkaya ilişkin tevsik edici belge sunmadığı, mevsim salata içinde yer alan kırmızı lahana için proforma faturada 1,90 TL üzerinden teklif alınmasına rağmen maliyet analizinde 1,00 TL öngörüldüğü ve yine mevsim salata içinde yer verilen taze soğana ilişkin olarak tevsik edici belge sunulmadığı görülmüş olup, açıklamanın bu yönüyle mevzuata uygun olmadığı sonucuna varılmıştır.

4) Dervişoğlu Kardeşler Gıda İnş. Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından yapılan aşırı düşük teklif açıklaması incelendiğinde, isteklinin örnek yemek listesinde, kuşbaşı et ve kıyma için 15,66 TL öngörmesine rağmen bu gidere ilişkin tevsik edici belge sunmadığı, örnek yemek listesinde erişte için 1,65 TL öngörmesine rağmen bu gidere ilişkin tevsik edici belge sunmadığı görülmüş olup, açıklamanın bu yönüyle mevzuata uygun olmadığı sonucuna varılmıştır.

B) İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmeliğin 18 inci maddesi yönünden yapılan inceleme sonucunda tespit edilen aykırılıklar ve buna ilişkin inceleme ve hukuki değerlendirme aşağıda yapılmıştır:

1) Başvuru sahibi olan Apaydın Gıda Ür. San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından yapılan aşırı düşük teklif açıklaması incelendiğinde, isteklinin, örnek yemek mönüsüne göre öngörmüş olduğu makarna, 1/5 meyve suyu ve tahin helva için almış olduğu proforma faturanın Serbest Muhasebeci tarafından onaylandığı görülmüştür.

13.06.1989 tarih ve 20194 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 3568 sayılı “Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanunu” incelendiğinde; Kanun metinlerinde geçen “serbest muhasebeci” ibarelerinin 10.07.2008 tarih ve 5786 sayılı Resmi Gazetede Kanunla yapılan değişiklik neticesinde metinlerden çıkarıldığı, öte yandan “serbest muhasebeci” sıfatını haiz meslek mensubuna ilişkin 2008 yılında yapılan değişiklikle Kanununun Geçici 11 inci maddesinde bir takım hükümlere yer verildiği anlaşılmıştır.

Bu bağlamda, 3568 sayılı Kanunun Geçici 11 inci maddesinin 1 inci fıkrasında, bu maddenin (10.07.2008 tarih ve 5786 sayılı Kanunla getirilen madde) yürürlüğe girdiği tarihten önce serbest muhasebeci unvanını almış olanlar ile serbest muhasebecilik stajına devam edenlerden başarılı olanların altı ayı geçmemek üzere TÜRMOB tarafından verilen mesleki uyum eğitimine katılarak bu eğitimi tamamladıkları tarihten itibaren 5 yıl içinde yapılacak özel serbest muhasebeci mali müşavirlik sınavlarına beş defa girebilecekleri ve bu sınavlarda başarılı olanların serbest muhasebeci mali müşavir unvanını almaya hak kazanacakları hükme bağlanmıştır.

Söz konusu maddenin ikinci fıkrasında ise, bahse konu sınavlarda başarılı olamayanların veya sınava katılmayanların sadece serbest muhasebeci unvanı ile çalışabileceği, serbest muhasebeci mali müşavir unvanını kullanamayacakları ayrıca bu durumda olanların Kanunun ikinci maddesinin (A) fıkrasının (b) ve (c) bentlerinde belirtilen işleri yapamayacakları hükmüne yer verilmiştir.

3568 sayılı Kanunun “Muhasebecilik ve Mali Müşavirlik Mesleğinin Konusu” başlığı altında düzenlenen 2 nci maddesinin (A) fıkrasında;

“Gerçek ve tüzelkişilere ait teşebbüs ve işletmelerin;

a) Genel kabul görmüş muhasebe prensipleri ve ilgili mevzuat hükümleri gereğince, defterlerini tutmak, bilanço, kar-zarar tablosu ve beyannameleri ile diğer belgelerini düzenlemek ve benzeri işleri yapmak.

b) Muhasebe sistemlerini kurmak, geliştirmek, işletmecilik, muhasebe, finans, mali mevzuat ve bunların uygulamaları ile ilgili işlerini düzenlemek veya bu konularda müşavirlik yapmak.

c) Yukarıdaki bentte yazılı konularda, belgelerine dayanılarak, inceleme, tahlil, denetim yapmak, mali tablo ve beyannamelerle ilgili konularda yazılı görüş vermek, rapor ve benzerlerini düzenlemek, tahkim, bilirkişilik ve benzeri işleri yapmak.

 Yukarıda sayılan işleri; bir işyerine bağlı olmaksızın yapanlara serbest muhasebeci mali müşavir denir.” hükmü yer almaktadır.

Bu çerçevede, serbest muhasebeci unvanını taşıyan bir meslek mensubunun, kanunen yukarıda maddeler halinde sayılmış işlerden sadece (a) bendinde ifade edilen muhasebe prensipleri doğrultusunda defter tutma, bilanço, kar-zarar tablosu ve beyannameleri düzenleme ve buna benzer işleri yapmaya yetkili kılındığı, ancak bu belgelere dayanarak inceleme, tahlil, denetim yapma, mali tablo ve beyannamelerle ilgili konularda yazılı görüş verme, rapor ve benzerlerini düzenleme, tahkim, bilirkişilik ve benzeri işleri yapma yetkisinin bulunmadığı anlaşılmaktadır.

Oysa, kamu ihale mevzuatı gereği, aşırı düşük teklif açıklamalarında teklif edilen fiyatları tevsik etmek amacıyla hazırlanan belgelerin ve üzerinde bulanan beyanların mükellefin yasal defter ve belgelerinin belli bir tahlilini ve incelenmesini gerekli kılması nedeniyle “serbest muhasebeci” tarafından bu belgelerin hazırlanmasının ve onaylanmasının mümkün olmadığı, bu yetkiyi sadece SMMM veya YMM sıfatını taşıyan meslek mensuplarının kullanabileceği anlaşılmıştır.

Yukarıda yer verilen tespitler bir arada değerlendirildiğinde, ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunulan proforma faturadaki onay işleminin 3568 sayılı Kanun ve Kamu İhale Genel Tebliğinin 45.1.13.1 inci maddesine uygun olmadığı sonucuna varılmıştır.

         
2 ) Çelikler Tem. İnş. Tek. Gıda Taah. San. Tic. Ltd. Şti. tarafından yapılan aşırı düşük teklif açıklaması incelendiğinde, “dana eti kemiksiz” için 13,6800 TL öngörülmesine rağmen bu bedeli tevsik edici belgeye yer verilmediği görülmüş olup açıklamanın bu yönüyle yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

           
3 ) Kızılkaya tarafından yapılan aşırı düşük teklif açıklaması incelendiğinde, isteklinin, yemek malzemelerine ilişkin olarak bazı (örneğin et için) alış faturaları sunduğu, görülmüştür. Bu durum, Kamu İhale Genel Tebliğinin 79.4.2.16 ncı maddesinde, “İstekliler tarafından aşırı düşük teklif sorgulaması kapsamındaki mallara ilişkin olarak proforma fatura yerine sadece alış faturası ile açıklamada bulunulması geçerli bir açıklama olarak kabul edilmeyecektir.” açıklamasına aykırı olduğundan isteklinin açıklaması bu yönüyle mevzuata uygun değildir. Öte yandan isteklinin süt için proforma fatura sunduğu görülmüş olup, bu belgenin Serbest Muhasebeci tarafından onaylandığı görüldüğünden, yukarıda raporun B bölümünün 1 inci maddesinde belirtilen gerekçe doğrultusunda açıklamanın mevzuata uygun olmadığı sonucuna varılmıştır.

           
4 ) Avşaroğulları Yem. Ür. ve Dağ. Gıda Tem. San. ve Tc. Ltd. Şti. tarafından yapılan aşırı düşük teklif açıklaması incelendiğinde, yemek malzeme maliyetini hesaplarken, diyet yemeklerine ilişkin olarak, teknik şartnamede örneğin makarnanın porsiyonunun 175 gr olması gerektiği belirtilmiş olmasına rağmen isteklinin 66 gr soslu makarna için maliyet çıkardığı; pilav için teknik şartnamede 175 gr öngörülmesine rağmen isteklinin şehriyeli pirinç pilavı için toplam 67 gr öngördüğü, yine diyet yemekleri içinde yer alan salatanın teknik şartnamede 150 gr olması gerektiği belirtilmesine rağmen isteklinin teklifini oluştururken 134 gr öngördüğü anlaşılmış olup, isteklinin bu maliyetleri düşük belirlediği değerlendirilmiş, açıklamanın bu yönüyle mevzuata uygun olmadığı sonucuna varılmıştır.

           
5 ) Yiğit Gıda San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından yapılan aşırı düşük teklif açıklaması incelendiğinde, istekli tarafından, ihale konusu işte kullanılacak yemek malzemelerinin bir kısmı için Ek-O.7 nolu Maliyet/Satış Tutarı Tespit Tutanağının sunulduğu ve maliyete dayalı açıklama yapıldığı görülmüştür.

Kamu İhale Genel Tebliğinin 79.4.2.12. inci maddesinde;“İsteklinin açıklamalarını kendi ürettiği, aldığı veya sattığı mallara dayandırması durumunda ihale konusu işte kullanılması öngörülen mala ilişkin ağırlıklı ortalama birim maliyetin veya ağırlıklı ortalama birim satış tutarının belirtildiği “maliyet/satış tutarı tespit tutanağı” (Ek-O.7) sunulacaktır. İsteklilerce teklif edilen tutara ilişkin birim fiyatlar,

a) Maliyete dayalı açıklama yapıldığında, ağırlıklı ortalama birim maliyetin,

b) Satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin,

altında olamaz.

İsteklinin satışlar üzerinden açıklama yapabilmesi için malın ticareti ile iştigal ediyor olması; maliyete dayalı açıklama yapabilmesi için ise, son geçici vergi beyanname döneminde ihale konusu işte kullanılmasını öngördüğü mal miktarının en az yarısı kadar alış yapmış olması gerekmektedir.

İsteklinin son geçici vergi beyanname döneminde 4734 sayılı Kanun kapsamındaki idarelere açıklama konusu mala ilişkin satış yapmış ve satılan malın idarece kabul edilmiş olması durumunda “maliyet/satış tutarı tespit tutanağı” (Ek-O.7) sunmasına gerek bulunmayıp sadece söz konusu satışa ilişkin fatura suretleri ile de belgelendirme yapılabilecektir.” açıklaması yer almaktadır.

            (Ek-O.7) nolu “maliyet/satış tutarı tespit tutanağı” sunan ve maliyete dayalı açıklama yaptığı anlaşılan isteklinin, son geçici vergi beyanname döneminde ihale konusu işte kullanılmasını öngördüğü mal miktarının en az yarısı kadar alış yapmış olması gerekmektedir.  Ancak anılan istekli tarafından teklif bedeli oluşturulurken yemek maliyetinin “porsiyon” üzerinden hesaplandığı, daha açık bir ifadeyle kişi başına düşen birim maliyetin TL cinsinden esas alınarak hesaplandığı görülmektedir. Bu durumda ihale konusu işte kullanılacak toplam yemek malzemesi miktarı anlaşılamamakta olup, istekli tarafından ihale konusu işte kullanılacak mal miktarının en az yarısı kadar alış yapılmış olup olmadığı hakkında sağlıklı değerlendirme yapılamayacağından, “maliyet/satış tutarı tespit tutanağı” (Ek-O.7) ‘nın kabul edilmesinin mümkün olmadığı sonucuna varılmıştır.

            6) Temaş Gıda San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından yapılan aşırı düşük teklif açıklaması incelendiğinde, istekli tarafından, margarin, süt ve cevizli baklava için Ek-O.7 nolu Maliyet/Satış Tutarı Tespit Tutanağının sunulduğu ve maliyete dayalı açıklama yapıldığı görülmüştür. Maliyete dayalı açıklama yaptığı anlaşılan isteklinin, Kamu İhale Genel Tebliğinin 79.4.2.12. inci maddesi uyarınca, son geçici vergi beyanname döneminde ihale konusu işte kullanılmasını öngördüğü mal miktarının en az yarısı kadar alış yapmış olması gerekmektedir. Ancak anılan istekli tarafından teklif bedeli oluşturulurken yemek maliyetinin “porsiyon” üzerinden hesaplandığı, daha açık bir ifadeyle kişi başına düşen birim maliyetin TL cinsinden esas alınarak hesaplandığı görülmektedir. Bu durumda ihale konusu işte kullanılacak toplam margarin, süt ve cevizli baklava miktarı anlaşılamamakta olup, istekli tarafından ihale konusu işte kullanılacak toplam margarin, süt ve cevizli baklava miktarının en az yarısı kadar alış yapılmış olup olmadığı hakkında sağlıklı değerlendirme yapılamayacağından, “maliyet/satış tutarı tespit tutanağı” (Ek-O.7) ‘nın kabul edilmesinin mümkün olmadığı ve ayrıca istekli tarafından, dana eti kemiksiz için proforma fatura veya fiyat teklifi sunulmadığı görülmüş olup, istekli tarafından yapılan aşırı düşük teklif açıklamasının mevzuata uygun olmadığı sonucuna varılmıştır.

Kamu İhale Genel Tebliğinin Yaklaşık maliyetin üzerindeki teklifler başlıklı 16.3 üncü maddesinde; “16.3.1. Yaklaşık maliyetin üzerindeki tekliflerin kabul edilip edilemeyeceği hususunda tereddütler olduğu anlaşılmaktadır. İhale komisyonu;

a) Yaklaşık maliyet hesaplanırken değerlendirilmeyen her hangi bir husus olup olmadığını,

b) Yaklaşık maliyet güncellenerek tespit edilmişse, güncellemenin doğru yapılıp yapılmadığını,

c) Verilen teklif fiyatlarının piyasa rayiç fiyatlarını yansıtıp yansıtmadığını,

Sorgulayarak verilen teklifleri yaklaşık maliyete göre mukayese eder ve bütçe ödeneklerini de göz önünde bulundurarak, teklif fiyatlarını uygun bulması halinde ekonomik açıdan en avantajlı teklifi ve varsa ikinci teklifi belirlemek veya verilen teklif fiyatlarını uygun bulmaması halinde ihalenin iptaline karar vermek hususunda takdir yetkisine sahiptir.

16.3.2. Yaklaşık maliyetin üzerinde olmakla birlikte teklifin kabul edilebilir nitelikte görülmesi halinde idarenin ek ödeneğinin bulunması veya ilgili mali mevzuatı gereği ödenek aktarımının mümkün olması durumlarında teklifler kamu yararı ve hizmet gerekleri de dikkate alınarak kabul edilebilir. Bu durumda sorumluluk idareye aittir.” açıklaması bulunmaktadır.

Sonuç olarak aşırı düşük teklif açıklamasında bulunan isteklilerin açıklamalarının mevzuata uygun olmadığı anlaşıldığından, bu isteklilerin açıklamalarının reddedilmesi gerekmektedir. Bu durumda ihalenin idarece geçerli teklif olarak belirlenmiş olan Altıntat üzerinde bırakılması uygun olmakla birlikte anılan teklifin yaklaşık maliyetin üzerinde olduğu anlaşıldığından, Kamu İhale Genel Tebliğinin yukarıda yer verilen açıklaması uyarınca değerlendirme yapılarak ihalenin sonuçlandırılmasının uygun olacağı sonucuna varılmıştır.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanunun 65 inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere;

Anılan Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Oyçokluğu ile karar verildi.” şeklinde karar verilmiştir.

Anılan Kurul Kararı üzerine, 21.09.2011 tarihinde, ihalenin, ihale yetkilisi tarafından, Kamu İhale Genel Tebliğinin 16.3 üncü maddesi uyarınca (idarece hesaplanan yaklaşık maliyet, 3.223.827,90 TL, başvuru sahibinin teklif bedeli, 3.271.950,00 TL’dir.) iptal edildiği anlaşılmıştır. İdarece gönderilen bilgi ve belgelerden, ihalenin iptal gerekçesinin Tebliğin 16.3 üncü maddesi olarak gösterildiği, ancak yaklaşık maliyet hesabına ve/veya verilen teklif fiyatlarının piyasa rayiçlerini yansıtıp yansıtmadığına dair bir sorgulama ve değerlendirme yapılmadığı anlaşılmaktadır. Öte yandan Kamu İhale Genel Tebliğinin 16.3 üncü maddesinde yaklaşık maliyetin üzerindeki tekliflerin değerlendirilmesinde ve sonuçlandırılmasında yetkili organın “ihale komisyonu” olduğu belirtilmiştir. İptal edilen ihalenin ise ihale yetkilisi tarafından bizzat iptal edildiği görülmüştür. Tebliğde bu konu ile ilgili olarak ihale komisyonunun yetkilendirildiği açık olup, ihale yetkilisinin ihale komisyonunun yerine geçerek iptal kararı almasının yetki tecavüzü olduğu ve ihalenin iptal kararının bu yönüyle de sakat olduğu değerlendirilmiştir. Benzer şekilde, Kurumca yapılacak incelemede, ihale komisyonu yerine geçip, ihalenin yaklaşık maliyetin üzerindeki teklif sahibi üzerinde bırakılmasının veya ihalenin iptal edilmesinin uygun olacağı yönünde karar verilerek işlem tesis edilmesi de yetki tecavüzüne yol açacağından, ihale komisyonu tarafından 2011/UH.II-2770 sayılı Kamu İhale Kurulu Kararı doğrultusunda usulüne uygun bir şekilde karar verilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanunun 65 inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere;

İdarenin ihalenin iptali kararının iptaline,

Oyçokluğu ile karar verildi.

KARŞI OY

İncelemeye konu ihalenin; Yemek Hazırlama (Malzeme Dahil) ve Dağıtımı işi olup,idarece yaklaşık maliyetin tahmini birim fiyatlar esas alınarak toplam 3.223.827,90 TL olarak belirlendiği, bahse konu ihalede 26 adet ihale dokümanı satın alındığı, 18.05.2011 tarihinde yapılan ihaleye 18 isteklinin katıldığı, inceleme konusu ihalede karsız yaklaşık maliyetin altında kalan tekliflerin aşırı düşük sorgulamasına tabi tutulduğu, ihale komisyonu tarafından yapılan değerlendirme sonucunda ihalenin 2.557.450,00 TL ile geçerli en düşük teklifi sunmuş olan Beyaz Saray İnş. Gıda San. Tic. Ltd. Şti. üzerinde bırakıldığı, ekonomik açıdan en avantajlı 2. teklif sahibi isteklinin ise Uslu Yem. Tem. Nak. İnş. Oto Ltd. Şti.’nin belirlendiği, şikayete konu ihaleye teklif veren isteklilerden Apaydın Gıda Ürünleri San. Tic. Ltd. Şti. tarafından Kuruma yapılan itirazen şikayet üzerine yapılan inceleme sonucunda, 2011/UH.II-2770 sayılı Kurul Kararı alındığı, söz konusu Kurul kararında aşırı düşük teklif açıklamasında bulunan isteklilerin açıklamalarının mevzuata uygun olmadığı yönünde karar verildiği ve bu karar sonrası idare tarafından geçerli kalan tek teklifin yaklaşık maliyetin üzerinde kaldığından bahisle ihalenin iptaline karar verildiği anlaşılmıştır.

4734 sayılı Kanunun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38 inci maddesinde; “İhale komisyonu verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b)  Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

İhale komisyonu, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen kriterleri esas alır. Kurum bu maddenin uygulanmasında; aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkilidir.” hükmü yer almaktadır.

Bahse konu madde hükmünden, ihale komisyonunun, yaptığı değerlendirme neticesinde geçerli olduğunu tespit ettiği tekliflerden, ihalede verilen diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olan isteklileri tespit edeceği ve tespit edilen bu teklifleri reddetmeden önce yine madde metninde belirtilen usul doğrultusunda sorgulamaya tabi tutacağı anlaşılmaktadır.

Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde, aşırı düşük teklif sorgulamasının Kamu İhale Genel Tebliğinin “teklif fiyata dahil masraflar” ve “aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesini” düzenleyen maddeleri ile idari şartnamenin “teklif fiyata dahil olan giderler” başlıklı maddesindeki düzenlemelerin esas alınarak yapılması gerekmektedir. Bu ihalelerde, aşırı düşük teklif sorgulaması sonucunda belgelere dayalı yazılı açıklama yapmayan veya ihale komisyonunca açıklamaları yetersiz bulunan isteklilerin teklifleri ile teklif edilmesi gereken asgari işçilik maliyetini karşılamayan teklifler gerekçesi belirtilmek suretiyle reddedilecektir. Ancak şikayet başvurusuna konu hizmetin personel çalıştırılmasına dayalı bir hizmet alım ihalesi olmaması nedeniyle aşırı düşük değer tespitine yönelik bir modül bulunmamakta olup, ihale konusu hizmetin maliyet unsurlarının, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımlarında olduğu gibi önceden belirlenen nitelikte olmadığı görülmektedir. Bu durumda, ihale dokümanında belirtilen şartlara uygun olarak hizmetin ifası için her isteklinin basiretli tacir olma yükümlülüğü gereğince kendi organizasyon yapısı, kullanacağı makine ekipmanın özellikleri, malzeme teminindeki kendine özgü koşulları vb. unsurları dikkate alarak teklif fiyatını belirlemesi gerekmektedir.

İhale konusu işin personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı işi olmadığı, geçerli tekliflerin yaklaşık maliyete ve birbirlerine göre aşırı düşük olmadığı, en düşük teklifin bile diğer tekliflere göre aşırı düşük olarak değerlendirilemeyeceği anlaşıldığından,  idarece hiçbir isteklinin teklifine ilişkin olarak aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmaksızın ihalenin karara bağlanması gerekmektedir.

Ayrıca, malzeme dahil yemek alım hizmetlerinde yemek bileşenlerini oluşturan girdilerin önemli bir kısmı yerel, mevsimsel ve iklim özelliklerine göre farklılıklar göstermekte, bir çok girdi müstahsilden doğrudan temin edilebilmektedir. Özellikle sebze meyve gibi girdilerin piyasa koşulları sebebiyle muhasebeleştirilmesinde karşılaşılan güçlüklerin aşırı düşük teklif sorgulamasında ispat için aranılan belgelere yansıtılmasında isteklilerin önünde önemli bir engel teşkil edeceği düşünülmektedir.  Kamu İhale Kurumu tarafından personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımları için aşırı düşük sınır değerin tespiti ve sorgulanması konusunda bir kriter belirlenmediği hususu göz önüne alındığında, şikayete konu ihalede aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmasının objektif kriterlerinin var olmadığı düşünülmektedir.               

             Yukarıda açıklandığı üzere inceleme konusu ihalede aşırı düşük sorgulama yapılmaması gerektiğinden, aşırı düşük sorgulama yapılmasını uygun gören Kurul kararına katılmıyorum.

                                 Ali Kemal AKKOÇ                                     

                                                                                                                                   Kurul Üyesi 

EK GEREKÇE

İncelemeye konu ihalede, idare tarafından istenilen aşırı düşük teklif sorgulamasına isteklilerce yapılan hiçbir açıklama uygun olmamasına rağmen, idarenin açıklamaların kabulüne yönelik iradesini herhangi bir hukuki, mali veya idari  gerekçeye dayandırmadığı, bunun da gerekçe eksikliği nedeniyle kamu ihale mevzuatına aykırı olduğu sonucuna varılmıştır.

 Bu nedenle 4734 sayılı Kanunun 60 ıncı maddesinde yer alan; “İhale yetkilisi ile ihale komisyonlarının başkan ve üyeleri ile ihale işlemlerinden sözleşme yapılmasına kadar ihale sürecindeki her aşamada görev alan diğer ilgililerin; 17 nci maddede belirtilen fiil veya davranışlarda bulunduklarının, görevlerini kanuni gereklere uygun veya tarafsızlıkla yapmadıklarının, taraflardan birinin zararına yol açacak ihmalde veya kusurlu hareketlerde bulunduklarının  tespiti halinde, haklarında ilgili mevzuatları gereğince disiplin cezası uygulanır.” hükmü uyarınca, sorumlular hakkında gereğinin yapılması için Yükseköğretim Kuruluna bildirim de bulunulması gerektiği yönündeki düşüncemle, Kurulun, idare tarafından yapılan“ihalenin iptali kararının iptaline” ilişkin kararına katılıyorum.