|
ÖZET: İhale yoluyla edinilen dayanıklı taşınırların, ilgili idarenin muhasebe ve taşınır kayıtlarına kaydedilmediği belirlenmiştir. 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 44. maddesi, kamu idarelerinin taşınır ve taşınmaz işlemlerini düzenlemekte ve bu malların kaydının tutulmasını zorunlu kılmaktadır. Taşınır Mal Yönetmeliği de, kamu idarelerine ait taşınırların kaydı, muhafazası ve kullanımı ile ilgili esasları belirlemektedir. Ancak, İstanbul Sinema Müzesi Müdürlüğü tarafından alınan 2.315 kalem taşınırın, toplam değeri 25.914.192,95 TL olmasına rağmen, envanter kayıtlarına alınmadığı tespit edilmiştir.
Yapılan denetimlerde, bu durumun kamu idaresinin mali tablolarında 255-Demirbaşlar hesabında hata oluşturduğu ortaya çıkmıştır. İdare, taşınırların kayıt işlemlerinin bir kısmının yapıldığını belirtse de, bu düzeltmelerin 2021 yılı mali tablolarına etkisi olmamıştır. Kamu idareleri, taşınırların yönetimi, kaydı ve muhafazasından sorumlu olup, bu yükümlülüklerin yerine getirilmesi gerekmektedir. Dolayısıyla, edinilen taşınırların mevzuata uygun olarak kaydedilmesi ve korunması büyük önem taşımaktadır. |
BULGU: İhale Yoluyla Edinilen Taşınırların Envanter Kayıtlarına Alınmaması
2021 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Genel Bütçeli İdareler ve Tesisleri
İhale yoluyla edinilen dayanıklı taşınırların, İdarenin muhasebe ve taşınır kayıtlarına alınmadığı tespit edilmiştir.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’un “Taşınır ve taşınmaz işlemleri” başlıklı 44’üncü maddesinin ilgili kısmında “Genel yönetim kapsamındaki kamu idarelerince, taşınır ve taşınmaz edinilmesi, yönetilmesi, trampası, elden çıkarılması, ecrimisilin tahsil ve takibinde izlenecek yöntem, Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerlerin yönetimi ve korunması, işgalli malların tahliyesi gibi hususlar ilgili kanunlarında düzenlenir. (Değişik ikinci cümle: 22/12/2005-5436/10 md.) Bu malların kaydı ile taşınırların muhafazası, kullanımı, mal yönetim hesabının verilmesi ve mal yönetim sorumlularıyla bunlar adına görev yapacak olanların belirlenmesine ilişkin usûl ve esaslar, Cumhurbaşkanı tarafından çıkarılan yönetmeliklerle belirlenir…” denilmektedir.
5018 sayılı Kanun’un yukarıda özetlenen 44’üncü maddesinde dayanılarak çıkarılan Taşınır Mal Yönetmeliği’nin “Amaç” başlıklı 1’inci maddesinde “Bu Yönetmeliğin amacı, kaynağına ve edinme yöntemine bakılmaksızın kamu idarelerine ait taşınır malların kaydı, muhafazası ve kullanımı ile yönetim hesabının verilmesi, merkez ve taşrada taşınır yönetim sorumlularıyla bunlar adına görev yapacak olanların belirlenmesi ve kamu idareleri arasında taşınırların bedelsiz devri ile tahsisine ilişkin esas ve usulleri belirlemektir.” denilmektedir.
Mezkur Yönetmeliğin “Taşınırların kaydı” başlıklı 12’nci maddesinin ilgili kısmında “Kamu idarelerince bütün taşınırların ve bunlara ilişkin işlemlerin kayıt altına alınması esastır. Taşınır kayıtları, harcama birimleri itibarıyla yönetim hesabı verilmesine esas olacak şekilde tutulur. Her bir kaydın belgeye dayanması şarttır.
Bu çerçevede
a) Önceki yıldan devren gelen taşınırlar ile içinde bulunulan yılda herhangi bir şekilde edinilen veya elden çıkarılan taşınırlar,
miktar ve değer olarak kayıtlara alınarak takip edilir.” ,
“Kayıt zamanı, kayıt değeri ve değer tespit komisyonu” başlıklı 13’üncü maddesinin ilgili bölümünde;
“Taşınırlar, edinme şekline bakılmaksızın kamu idaresince kullanılmak üzere teslim alındığında giriş; tüketime verildiğinde, satıldığında, başka harcama birimlerine devredildiğinde, bağışlandığında veya yardım yapıldığında, çeşitli nedenlerle kullanılamaz hale geldiğinde, hurdaya ayrıldığında veya kaybolma, çalınma, canlı taşınırın ölümü gibi yok olma hallerinde çıkış kaydedilir.
Giriş ve çıkış kayıtları Taşınır İşlem Fişine dayanılarak yapılır. Giriş ve çıkış kayıtlarında
a) Satın alma suretiyle edinme ve değer artırıcı değişiklik hallerinde maliyet bedeli,
esas alınır.
Satın alma suretiyle edinilen taşınırların maliyet bedelinin tespitinde, Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliğinin ilgili hükümleri uygulanır. Faturada çeşitli taşınırlar için topluca gösterilmiş giderler olması durumunda, giderler taşınırların alış bedelleri ile orantılı olarak paylaştırılır. Taşınırlar faturada kayıtlara esas olacak şekilde çeşitleri itibarıyla ayrı ayrı gösterilir.”
“Belge ve cetveller” başlıklı 10’uncu maddesinin ilgili bölümünde “Taşınır işlemlerinde, işlem türüne göre aşağıda belirtilen belge ve cetveller kullanılır.
a) Taşınır İşlem Fişi (Örnek: 5; 5/A): İlgili mevzuatı çerçevesinde kabul edilerek teslim alınan taşınırların girişleri ile taşınırların çıkış ve ambarlar arasında devir işlemlerinde, dayanıklı taşınırların niteliklerini değiştiren esaslı onarım ve ilaveler sonucu değer artışlarında, kayıtlara esas olmak üzere 5 örnek numaralı Taşınır İşlem Fişi düzenlenir. Müze ve kütüphanelerdeki eserler için ise 5/A örnek numaralı Taşınır İşlem Fişi kullanılır. Taşınır İşlem Fişleri en az üç nüsha olarak düzenlenir ve her malî yılbaşında “1”den başlamak üzere bir sıra numarası verilir. Fiş, dayanağını oluşturan belgenin tarihinden önceki bir tarihi taşıyamaz. Taşınır İşlem Fişinin elektronik ortamda düzenlenemediği hallerde, seri ve sıra numaralı olarak bastırılmış fişler kullanılır. Düzenlenen Taşınır İşlem Fişlerinin nüshaları hakkında Yönetmeliğin ilgili maddelerine göre işlem yapılır… ”,
“Satın alınan taşınırların giriş işlemleri” başlıklı 15’inci maddesinin ilgili kısmında “Satın alınan taşınırlar için, teslim alındıktan sonra, Taşınır Kod Listesindeki hesap kodları itibarıyla üçer nüsha Taşınır İşlem Fişi düzenlenir.”, düzenlemeleri yer almaktadır.
Yukarıda özetlenen mevzuat hükümlerinden anlaşılacağı üzere, kamu idarelerince edinilen taşınır mal ve malzemelerin, İdarelerce kayıt altına alınması, muhafazası ve takibinin mevzuatın emredici hükümlerine uygun olarak yapılması gerekmektedir.
Yapılan incelemede, İstanbul Sinema Müzesi Müdürlüğü’ne muhtelif ihalelerde alınan ve teslim edilen, ayrıntısı tabloda gösterilen 2315 kalem ve toplam 25.914.192,95 TL değerinde dayanıklı taşınırın, alım konusu ihalelerin geçici kabul işlemleri yapılmış ve aktif olarak kullanılmakta veya teşhir edilmekte olmasına rağmen, Müze müdürlüğü taşınır envanterinealınmadığı tespit edilmiştir. Bulgu konusu mevzuata aykırı işlem sonucunda kamu idaresi mali tablolarında 255- Demirbaşlar hesabında 25.914.192,95 TL tutarında hata oluşmuştur.
Tablo 3: Kayıt İşlemi Yapılmayan Taşınırlar
| Sıra No | İşin Adı | Kabul Tarihi | Taşınır Adedi | Maliyet Bedeli (KDV Dahil Tutar) (TL) |
| 1 | İstanbul Havalimanı Müzesi Yapımı ve Teşhir Tanzim Uygulaması 2020 Yılı İşi |
28.10.2020 | 1.123 | 12.155.130,13 |
| 2 | Sinema Müzesi Teşhir Tanzim İşi | 15.02.2021 | 511 | 7.791.216,68 |
| 3 | 123 Kalem Ulusal Sinema Müzesi Teşhir Ürünü Alımı İşi |
15.10.2020 | 120 | 3.127.544,00 |
| 4 | Atlas Sineması Salonu Basit Onarım Ve Ulusal Film Arşivi Ve Sinema Müzesi Elektrik İşleri Yangın Muhtelif İmalatların Ve Kamulaştırılan A Blok Zemin Kat Restorasyonu | 08.04.2021 | 561 | 2.840.302,14 |
| TOPLAM | TOPLAM | TOPLAM | 2.315 | 25.914.192,95 |
5018 sayılı Kanun’un “Mal yönetimi ve sorumluluk” başlıklı 48’inci maddesinin ilgili bölümünde “Kamu idareleri, taşınırların yönetimi, kaydı, muhafazası ve kullanımından sorumludurlar. Taşınırların özelliğinden veya olağan kullanımından kaynaklanan yıpranma ile usulüne uygun olarak belirlenen firelerden dolayı sorumluluk aranmaz…” hükmü yer almaktadır.
Kamu idaresi cevabında, İstanbul Havalianı Müzesi’ne alınan taşınırların kayıt işlemlerinin %50 oranıda, diğer taşınırların kayıt işlemlerinin ise tamamen yapıldığı belirtilmiştir.
Her ne kadar bulgu konusu hususun yerine getirilmekte olduğu ifade edilmiş olsa da söz konusu düzeltici işlemin İdarenin 2021 yılı mali tablolarına herhangi bir etkisi bulunmamaktadır.
Sonuç olarak, İdarenin çeşitli ihaleler kapsamında edinmiş olduğu taşınır malların mevzuatın gereklerine ve belirttiği süreye uygun olarak kayıt ve muhafaza altına alınması gerektiği değerlendirilmektedir.