|
ÖZET: İhale yoluyla kiralanması gereken taşınmazların, hukuka aykırı olarak işgal yoluyla kullanıldığı tespit edilmiştir. 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları’na göre, Büyükşehir İlçe Belediyesi’ne ait 28 taşınmaz, 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu ve 5393 sayılı Belediye Kanunu’na aykırı bir şekilde ihale yapılmadan işgal edilmiştir. Bu kanunlar, belediyelerin taşınmaz kiralama işlemlerinin belirli usullere göre gerçekleştirilmesini zorunlu kılmaktadır. Kiralama süresi dolan taşınmazlar için yeniden ihale yapılması gerektiği belirtilmektedir.
Mevzuatta, işgal harcı ve ecrimisil gibi kavramlar kiralama işlemlerinden ayrı olarak düzenlenmiştir. İşgal harcı, belirli alanların geçici işgali için alınan bir bedel iken, ecrimisil, belediyenin mülkiyetindeki alanların izinsiz kullanımına karşı geçmişe dönük tahsil edilen bir ücrettir. Bu iki uygulama, kiralama yöntemleri olarak değerlendirilemez ve her biri farklı hukuki çerçevelere sahiptir. Yapılan incelemeler sonucunda, belediyeye ait bağımsız kullanıma uygun taşınmazların, ihale sürecine tabi olmaksızın işgal yoluyla kullandırıldığı belirlenmiştir. Bu durum, 2886 sayılı Kanun’un hükümlerine açıkça aykırıdır ve hukuki bir dayanağı bulunmamaktadır. |
BULGU: İhale Yoluyla Kiraya Verilmesi Gereken Taşınmazların İşgal Yoluyla Kullandırılması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Belediyeye ait 28 adet taşınmazın, ihale suretiyle kiralanması usulü yerine mevzuatta yeri olmayan işgal yoluyla kullandırıldığı görülmüştür.
2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’nun “Kapsam” başlıklı 1’inci maddesinde belediyelerin kiralama işlerinin bu Kanun’da yazılı hükümlere göre yürütüleceği hükme bağlanmıştır. 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 18 ve 34’üncü maddelerinde ise belediyenin mülkiyetinde bulunan taşınmazların 3 yılı geçmemek üzere kiralanmasında belediye encümenin; 3 yılı aşan kiralamalarında ise belediye meclisinin yetkili olduğu belirtilmektedir.
2886 sayılı Kanun hükümleri uyarınca kiralama işlemlerinin ihale usulleri ile gerçekleştirilmesi, kira süresi biten taşınmazlar için de yeniden kiralama ihalesine çıkılması gerekmektedir. Zira kamu taşınmazlarının kiralama dışında başkaca bir şekilde kullandırılmasına ilişkin herhangi bir düzenleme 2886 sayılı Kanun’da yer almamaktadır.
İşgal Harcı ile ilgili düzenlemeler 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’nda yer almakta olup Kanun’un 52’nci maddesinde, pazar veya panayır kurulan yerlerin, meydanların, mezat yerlerinin, yol, meydan, pazar, iskele, köprü gibi umuma ait yerlerden bir kısmının herhangi bir maksat için işgali halinde işgal harcı alınacağı düzenlenmiştir.
Ecrimisile ilişkin düzenlemeler ise 2886 sayılı Kanun’un 75’inci maddesinde açıklanmış olup, 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 15’inci maddesinde 2886 sayılı Kanun’un 75’inci maddesinin hükümlerinin belediye taşınmazları hakkında da uygulanacağı hüküm altına alınmıştır.
Bahsi geçen mevzuat hükümlerine göre işgal harcı, ecrimisil ve kiralama birbirlerinden tamamen farklı işlemlerdir. İşgal Harcı, 2464 sayılı Kanun’da belirtilen yerlerin geçici işgaline karşılık, belli bir tarifeye göre alınan bedel iken; ecrimisil, belediyenin özel mülkiyetinde veya hüküm ve tasarrufu altında olan yerlerin fuzuli şagil tarafından işgal edilmesine istinaden geçmişe dönük olarak tahsil edilen bir bedeldir. Her iki uygulama da bir kiralama yöntemi değildir.
Yapılan incelemede; Belediyenin mülkiyetinde bulunan ve 2464 sayılı Kanun’da kapsamı belirtilen yerlerden olmayan, bağımsız kullanıma müsait, dükkân, kafeterya, büfe, işyeri, balıkçı, hafriyat sahası, dernek binası ve benzeri nitelikteki taşınmazlardan 28 adedinin, kiralama usulü yerine, ihale yapılmaksızın ve mevzuatta herhangi bir karşılığı olmayan işgal yoluyla kullandırıldığı tespit edilmiştir.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri ve yapılan açıklamalara göre, belediye taşınmazlarının, ihale usulleri kullanılmadan, hukuki hiçbir dayanağı olmayan işgal yoluyla kullandırılmasının 2886 sayılı Kanun hükümlerine aykırılık teşkil ettiği değerlendirilmektedir.