|
ÖZET: İhaleler çerçevesinde alınan nakit teminatların, yasal sürelerinin sona ermesine rağmen ilgililerine iade edilmediği veya gelir aktarım işlemlerinin gerçekleştirilmediği belirlenmiştir. 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu’nun ilgili maddeleri, yüklenicinin borçları nedeniyle teminatların paraya çevrilerek mahsup edilebileceğini ve kalan miktarın yükleniciye geri verileceğini düzenlemektedir. Ayrıca, teminatların iade edilmemesi durumunda, belirli süreler içinde talep edilmediği takdirde geçersiz olacağı ve gelir kaydedileceği belirtilmiştir.
Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği, teminatların süresinin dolması halinde kamu idarelerinin bu teminatları bütçeye gelir kaydetme yükümlülüğünü ortaya koymaktadır. İlgili idarelerin, iki yıllık sürenin başlamasıyla birlikte yükleniciye yazılı uyarıda bulunması ve teminatların iade edilmemesi durumunda gerekli aktarma işlemlerini beş iş günü içinde gerçekleştirmesi gerekmektedir. Denetimlerde, bu süreçlerin yerine getirilmediği ve teminat iadeleri için yazılı uyarı yapılmadığı tespit edilmiştir. Kamu idaresi, harcama birimleriyle iletişim kurarak teminat iadelerinin yapılacağını ve gelir kaydı için gerekli işlemlerin gerçekleştirileceğini ifade etmiştir. Ancak, mevzuat hükümleri doğrultusunda, kabul edilen mal ve hizmet alımları ile yapım işlerinde süresi dolan teminatların iade edilmesi ve genel bütçeye gelir aktarımının sağlanması gerekmektedir. |
BULGU: İhaleler Kapsamında Alınan Nakit Teminatların Öngörülen Süre Sonunda İlgilisine İade ve Gelir Aktarım İşlemlerinin Gerçekleştirilmemesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Üniversite
Mal, hizmet ve yapım işleri kapsamında alınan nakit teminatların yasal sürelerinin sona ermesine rağmen ilgililerine iade edilmediği ya da gelir aktarım işlemlerinin yapılmadığı tespit edilmiştir.
4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu’nun “Kesin teminat ve ek kesin teminatların geri verilmesi” başlıklı 13’üncü maddesinin ikinci fıkrasında, yüklenicinin yüklendiği iş nedeniyle idareye ve Sosyal Sigortalar Kurumuna olan borçları ile ücret ve ücret sayılan ödemelerden yapılan kanunî vergi kesintilerinin; yapım işlerinde kesin kabul tarihine, diğer işlerde kabul tarihine veya varsa garanti süresinin bitimine kadar ödenmemesi halinde, protesto çekmeye ve hüküm almaya gerek kalmaksızın kesin teminatların paraya çevrilerek borçlarına karşılık mahsup edileceği, varsa kalanının yükleniciye geri verileceği hükmüne yer verilmiştir.
Aynı Kanun’un “İade edilmeyen teminatlar” başlıklı 14’üncü maddesinde ise 13’üncü maddeye göre mahsup işlemi yapılmasına gerek bulunmayan hallerde; yapım işlerinde kesin hesap ve kesin kabul tutanağının onaylanmasından, diğer işlerde ise işin kabul tarihinden veya varsa garanti süresinin bitim tarihinden itibaren iki yıl içinde idarenin yazılı uyarısına rağmen talep edilmemesi nedeniyle iade edilemeyen kesin teminat mektuplarının hükümsüz kalacağı ve bankasına iade edileceği, teminat mektubu dışındaki teminatların ise sürenin bitiminde gelir kaydedileceği hüküm altına alınmıştır.
Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin 330-Alınan Depozito ve Teminatlar Hesabına ilişkin “Hesaba ilişkin işlemler” başlıklı 257’nci maddesinde, 4735 sayılı Kanun’un 14’üncü maddesi kapsamında bulunan teminatların, sürenin bitiminde genel bütçe kapsamındaki kamu idarelerinde bütçeye gelir kaydedileceği; diğer kamu idarelerinde ise genel bütçeye gelir kaydedilmek üzere merkezde merkez muhasebe birimleri, illerde defterdarlık muhasebe müdürlüğü, ilçelerde ise mal müdürlüğünün banka hesaplarına beş iş günü içerisinde aktarılacağı, ayrıca ilgili muhasebe birimine yazıyla bilgi verileceği ifade edilmiştir.
Yönetmelik’in aynı Hesaba ilişkin “Hesabın işleyişi” başlıklı 258’inci maddesinde de Kanun’un 14’üncü maddesine göre Hazine hesaplarına aktarılacak teminatların, 330-Alınan Depozito ve Teminatlar Hesabına borç, 333-Emanetler Hesabına alacak kaydedileceği belirtilmiştir.
Buna göre; nakit teminatı bulunan idareler, söz konusu 2 yıllık sürenin başladığı andan itibaren öncelikle ilgili yükleniciye nakit teminatın geri iadesine dair uyarı yazısı yazmak, buna rağmen nakit teminatın alınmaması halinde genel bütçe kapsamındaki kamu idarelerinde bütçeye; diğer kamu idarelerinde ise genel bütçeye gelir kaydedilmesi için gerekli aktarma işlemini beş iş günü içerisinde gerçekleştirmek zorundadırlar.
Denetimlerde, 330/430 hesap kodunda kayıtlı olup mevzuatta öngörülen süre geçmiş olan nakit teminatların bulunduğu ancak bu teminatlar için ilgilisine yazılı uyarıda bulunulmadığı ve gelir aktarım işlemlerinin gerçekleştirilmediği tespit edilmiştir.
Kamu idaresi cevabında harcama birimleri ile yazışmalar yapılarak birimlerden gelen cevaplara göre teminat iadelerinin yapıldığı ve gelir kaydı yapılması gereken teminatların ise gelir kaydedilmek üzere aktarım işleminin yapılacağı ifade edilmiştir.
Yukarıdaki mevzuat hükümleri uyarınca, kabulü yapılan veya garanti süresini dolduran mal ve hizmet alımları ile yapım işlerinde süresi dolan teminatların ilgilisine iade işlemlerine ilişkin yazışmaların yapılması buna bağlı olarak da genel bütçeye gelir aktarım işlemlerinin gerçekleştirilmesi gerekmektedir.