ÖZET: İhaleler kapsamında alınan nakit teminatların, Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu’nda belirtilen iki yıllık sürenin dolmasına rağmen ilgililerine iade edilmediği veya bütçeye gelir kaydedilmediği tespit edilmiştir. 4735 sayılı kanunun 14. maddesi gereğince, nakit teminatların mal ve hizmet alımlarında kabul tarihinden veya garanti süresinin sona ermesinden itibaren, yapım işlerinde ise kesin hesap ve kabul tutanağının onaylanmasından sonra iki yıl içinde iade edilmesi gerekmektedir. İdare, bu süre zarfında yazılı uyarıda bulunmasına rağmen talep edilmeyen teminatlar için gerekli işlemleri yaparak, iki yılın sonunda Hazineye gelir kaydetmelidir.

Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin ilgili maddeleri de benzer düzenlemeleri içermektedir. İdarelerin, nakit teminatların geri iadesi için yüklenicilere yazılı bildirimde bulunması ve talep edilmediği takdirde bütçeye gelir kaydetmesi gerekmektedir. Yapılan denetimlerde, kabul edilen veya garanti süresini tamamlayan ihalelere ilişkin nakit teminatların iade yazılarının düzenlenmediği ve bu nedenle zamanaşımı sürelerinin işletilemediği belirlenmiştir.

Sonuç olarak, İdare’nin nakit teminatların iadesine yönelik yazışmaları yapması ve talep edilmeyen teminatların bütçeye gelir kaydedilmesi gerektiği vurgulanmaktadır. Bu süreçlerin zamanında gerçekleştirilmesi, idarenin mali yönetimi açısından büyük önem taşımaktadır.

BULGU: İhaleler Kapsamında Alınan Nakit Teminatların Süresi Sonunda İlgilisine İade Edilmemesi veya Gelir Kaydedilmemesi

2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi

İdare tarafından mal, hizmet veya yapım işleri ihaleleri kapsamında alınan nakit teminatların Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu’nda öngörülen iki yıllık süreyi doldurmuş olmasına rağmen ilgilisine iade edilmediği veya bütçeye gelir kaydına yönelik işlemlerin yapılmadığı görülmüştür.

4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu’nun 14’üncü maddesine göre nakit olarak alınan teminatların, mal ve hizmet alımlarında kabul tarihinde veya varsa garanti süresinin bitim tarihinde, yapım işlerinde ise kesin hesap ve kesin kabul tutanağının onaylanmasından itibaren iki yıl içinde, İdarenin yazılı uyarısına rağmen talep edilmeyenlerin, iki yıllık sürenin bitimi ile Hazineye gelir kaydı için gerekli işlemlerin yapılması gerekmektedir.

Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 330-Alınan Depozito ve Teminatlar Hesabına ilişkin işlemlerin açıklandığı 258’inci maddesindeki düzenlemeler de benzer şekilde olup idarelerin yazılı bildirimine rağmen süresinde talep edilmeyen nakit teminatların bütçeye gelir kaydedileceği ifade edilmiştir.

Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri değerlendirildiğinde idarelerin, nakit teminatlara ilişkin söz konusu 2 yıllık sürenin başladığı andan itibaren öncelikle ilgili yükleniciye nakit teminatın geri iadesine dair uyarı yazısı yazması, buna rağmen nakit teminatın alınmaması halinde yine bu 2 yıllık sürenin bitmesi veya herhalde 10 yıllık genel zamanaşımı süresi geçtikten sonra bütçeye gelir kaydetmesi gerekmektedir.

Yapılan incelemede, kabulü yapılan veya garanti süresini dolduran mal alımı/yapım işi/hizmet alımı ihaleleri kapsamında alınan nakit teminatların iadesi için İdarece iade yazılarının yazılmadığı ve bu nedenle de zamanaşımı sürelerinin işletilemediği tespit edilmiştir.

Yukarıda yer verilen denetim tespitine istinaden, İdare tarafından özetle, bulgu konusu hususa ilişkin gerekli işlemlerin yapılacağı, ifade edilmiştir.

Sonuç olarak, teminatların iadesine ilişkin yazışmaların yapılması ve söz konusu nakit teminatların iadesinin gerçekleştirilmesi, İdarenin yazılı bildirimine rağmen talep edilmeyen nakit teminatların da bütçeye gelir kaydedilmesi gerekmektedir.