BULGU: İhalelerde Şirket Ortaklarının Yasaklılık Sorgulamasının Yapılmaması
2021 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Yatırım İzleme Koordinasyon Başkanlığı – YİKOB
İdare tarafından gerçekleştirilen ihalelerde teklif veren şirketin ve teklifi imzalayan yetkililerin yasaklılık teyidi yapılırken, söz konusu şirketlerin ortaklarına yönelik yasaklılık teyidinin yapılmadığı tespit edilmiştir.
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “İhaleye katılamayacak olanlar” başlıklı 11’inci maddesinde, doğrudan veya dolaylı veya alt yüklenici olarak, kendileri veya başkaları adına hiçbir şekilde ihalelere katılamayacak olanlara ilişkin düzenleme yapılmıştır. Anılan Kanun’un 17’nci maddesinde yasak fiil ve davranışlar; 59’uncu maddesinde ise isteklilerin ceza sorumluluğu düzenlenmiştir.
Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Teyit işlemleri” başlıklı 30.5.2’nci maddesinde yasaklılık teyidi yapılırken aday ve istekliler ile bunların şahıs şirketi olmaları halinde tüm ortaklarının, sermaye şirketi olmaları halinde sermayesinin yarısından fazlasına sahip ortakları ve hisseleri toplamı şirket sermayesinin yarısından fazlasını teşkil eden ortakları ile başvuru veya teklifi ya da sözleşmeyi imzalayanın, başka bir ifade ile ihaleye katılan vekil ve temsilcilerinin de ihalelere katılmaktan yasaklı olup olmadığının sorgulanacağı ve Kamu İhale Kurumundan teyit ettirileceği hususu düzenlenmiştir.
Yapılan incelemede, İdare tarafından gerçekleştirilen ihalelerde sermaye şirketi niteliğinde olan isteklilerin sermayesinin yarısından fazlasına sahip ortakları ve hisseleri toplamı şirket sermayesinin yarısından fazlasını teşkil eden ortakları hakkında yasaklılık teyidinin yapılmadığı görülmüştür.
Kamu idaresi cevabında, ihalelere teklif veren şirket ortaklarının Kamu İhale Kurumundan yasaklılık sorgulaması ihale birimince yapılmaktadır denilmektedir. Ancak bunun doğruluğu, hesapların bundan sonraki dönemde incelenmesi sonucu teyit edilebilecektir.
Gerekli yasaklılık sorgulamalarının yapılmaması, firmaların ihaleye katılma yeterlilik ve koşullarına sahip olmadığı halde İdarenin gerçekleştirdiği ihalelere katılımını mümkün hale getirmektedir. Söz konusu risklerin giderilmesi için yasaklılık sorgulamasının mevzuatta uygun olarak yapılması gerektiği değerlendirilmektedir.
| ÖZET: 2021 yılı Sayıştay Denetim Raporları’na göre, Yatırım İzleme Koordinasyon Başkanlığı (YİKOB) tarafından gerçekleştirilen ihalelerde, teklif veren şirketlerin ortaklarına yönelik yasaklılık sorgulaması yapılmadığı tespit edilmiştir. Kamu İhale Kanunu’na ve Genel Tebliğ’e göre, yasaklılık teyidi, şirket ortakları da dahil olmak üzere tüm istekliler için zorunludur. İdare, bu sorgulamaların ihale birimi tarafından yapıldığını belirtse de, doğruluğu ilerleyen dönemlerde incelenecektir. Bu eksiklik, firmaların yeterlilik koşullarını sağlamadan ihalelere katılmasına yol açmaktadır. |