|
ÖZET: İhalelerde teminat olarak sunulan kefalet senetlerinin kontrol edilmediği tespit edilmiştir. 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun ilgili maddeleri, teminat mektuplarının ve kefalet senetlerinin geçerliliği konusunda belirli düzenlemeler içermektedir. İhalelerde, yüklenicilerin taahhütlerini yerine getirmeleri için sözleşme yapılmadan önce %6 oranında kesin teminat alınması gerekmektedir. Ancak, kefalet senetlerinin geçerliliği konusunda tereddütler yaşandığı ve bu senetlerin sahte olabileceği yönünde şikayetler bulunduğu gözlemlenmiştir.
Kamu İhale Kurulu, 17 Aralık 2019 tarihinde, kefalet senetlerinin hangi sigorta şirketleri tarafından düzenlenebileceğine dair güncel bir liste yayınlamıştır. Bu liste doğrultusunda, kefalet senetlerinin yetkili sigorta şirketleri tarafından düzenlenip düzenlenmediğinin kontrol edilmesi gerektiği belirtilmiştir. Ancak yapılan incelemeler, idarelerin bu kontrolleri gerçekleştirmediğini ortaya koymuştur. Örneğin, belirli ihalelerde kefalet senedi sunulmasına rağmen, bu senetlerin geçerliliği konusunda herhangi bir denetim yapılmamıştır. Sonuç olarak, teminat olarak kefalet senedi sunulması durumunda, idarelerin bu senetlerin geçerliliğini kontrol etmesi ve gerekli önlemleri alması büyük önem taşımaktadır. Bu tür kontrollerin yapılmaması, ihale süreçlerinde ciddi sorunlara yol açabilir. |
BULGU: İhalelerde Teminat Olarak Kullanılan Kefalet Senetlerinin Kontrolünün Yapılmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Bağlı İdaresi
Teminat olarak kefalet senedi sunulan işlerde kefalet senetlerinin geçerli olup olmadığına ilişkin kontrollerin yapılmadığı görülmüştür.
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Tanımlar” başlıklı 4’üncü maddesinde;
cc
Teminat Mektubu: Bankalar tarafından verilen teminat mektupları ile Türkiye’de yerleşik sigorta şirketleri tarafından kefalet sigortası kapsamında düzenlenen kefalet senetlerini,” hükmü yer almakta olup, teminat mektubu Kanun’un 34’üncü maddesinde teminat olarak kabul edilebilecek değerler arasında sayılmıştır.
Mezkûr Kanun’un “Kesin teminat” başlıklı 43’üncü maddesinde;
“Taahhüdün sözleşme ve ihale dokümanı hükümlerine uygun olarak yerine getirilmesini sağlamak amacıyla, sözleşmenin yapılmasından önce ihale üzerinde kalan istekliden ihale bedeli üzerinden hesaplanmak suretiyle %6 oranında kesin teminat alınır.
…” hükmü yer almaktadır.
İhale Uygulama Yönetmeliklerinin “Teminatlar” başlıklı maddesinde;
“Gerekli görüldüğünde, teminat mektuplarının teyidi idarelerce, ilgili bankanın genel müdürlüğünden veya şubesinden ya da ilgili sigorta şirketinin genel müdürlüğünden veyahut yetkilendirilmiş merkezi kuruluşların internet sayfaları üzerinden yapılabilir. Resmi yazışma yoluyla yapılan teyitlerde, bankanın veya sigorta şirketinin en az iki yetkilisinin imzasının bulunması gerekir.” düzenlemeleri yer almaktadır.
Yukarıda yer alan hükümlere göre; Yükleniciler tarafından verilen taahhütlerin sözleşme ve ihale dokümanlarına uygun olarak yerine getirilmesi amacıyla sözleşme yapılmadan önce ihale üzerine kalan istekliden %6 oranında kesin teminat alınması gerekmektedir. Türkiye’de yerleşik sigorta şirketleri tarafından kefalet sigortası kapsamında düzenlenen kefalet senetlerinin teminat mektubu olarak sunulması ve İdare tarafından kabul edilmesi mümkündür. Ancak, ihalelerde teminat olarak sunulan kefalet senetlerinin sıhhati konusunda tereddütler bulunduğu, söz konusu teminatların sahte olduğu/geçerli olmadığı, teminatları düzenleyen kuruluşların yetkili olmadığı yönünde şikayetler üzerine Kamu İhale Kurulu tarafından 17 Aralık 2019 tarihinde “İhalelerde Teminat Olarak Sunulan Kefalet Senetleri Hakkında” duyuru yayınlanmıştır. Bu duyuruda; 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu kapsamında yapılan ihalelerde ve bunların sözleşmelerinde teminat olarak sunulabilecek kefalet senetlerini düzenlemeye yetkili sigorta şirketlerinin güncel listesine ulaşılabilecek kanallar açıklanmış olup kefalet senetlerinin yetkili sigorta şirketleri tarafından düzenlenip düzenlenmediğinin kontrolünün belirtilen kanallardan yapılacağı belirtilmiştir.
Yapılan incelemede; aşağıdaki tabloda yer alan işlerde kesin teminat olarak kefalet senedi sunulmasına rağmen İdare tarafından kefalet senetlerinin geçerli olup olmadığına ilişkin kontrollerin yapılmadığı tespit edilmiştir.
Tablo 14: Kesin Teminat Olarak Kefalet Senedi Sunulan İşler
| Kefalet | Kefalet Senedi | ||
| İşin Adı | İhale Kayıt | Senedi | Teminat |
| İşin Adı | Numarası | Geçerlilik | Tutarı |
| Tarihi | (TL) |
| 50 Ad. Yüksek Kaps. Dizel Otobüs Alımı İşi | 2022/1244895 | 5.02.2026 | 48.972.000,00 |
| 50 Ad. Yüksek Kaps. Dizel Otobüs Alımı İşi | 2022/1244895 | 13.02.2026 | 9.800.000,00 |
| 125 Ad. Solo. Tip Otobüs Alımı İşi | 2023/442413 | 28.08.2026 | 51.000.000,00 |
| Güneş Enerjili Elektrik Üretim Tesisi Yapım İşi | 2024/404595 | 11.03.2025 | 673.434,00 |
Denetim tespitimiz üzerine, İdare tarafından; Kamu İhale Kurulunun 13/3/2024 tarihli ve 2024/DK.D-56 sayılı kararı ile; 4734 sayılı Kanun kapsamında yapılan ve ilan veya duyuru tarihi 8 Nisan 2024 ve bu tarihten sonra olan ihalelerde, sözleşme yapılmadan önce ihale üzerinde kalan istekli tarafından kesin teminat mektubu kapsamında yalnızca elektronik teminat mektubu veya elektronik kefalet senedinin sunulabileceğine karar verildiği ifade edilmiştir. Ancak bulgu konusu edilen husus teminat olarak kefalet senedi sunulan işlerde kefalet senetlerinin geçerli olup olmadığına ilişkin kontrollerin yapılmadığına ilişkindir.
Sonuç olarak; teminat olarak kefalet senedi sunulması durumunda gerekli ve yeterli kontrollerin ve araştırmaların yapılması gerekmektedir.