İhalelerden Yasaklılığa İlişkin Kayıt ve Sorgulamanın Tam Olarak Yapılamaması (Sayıştay)

BULGU: İhalelerden Yasaklılığa İlişkin Kayıt ve Sorgulamanın Tam Olarak Yapılamaması

2021 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Özel Bütçeli İdare

Genel müdürlük kapsamında 2886 sayılı Kanuna göre ihalelere katılmaktan geçici olarak yasaklanarak Resmi Gazetede yayımlananlardan bazılarının Genel Müdürlük yasaklılık sistemine kaydedilmediği, yasaklanan kişi ve kuruluşların yasaklılık sorgulamasının yapılamadığı; kiralama ihalelerinde ihale şartnamelerine ve sözleşmelerine aykırı davranışta bulunanlardan geçici veya kesin teminatı gelir kaydedilen müteahhit veya müşterilerden bazılarının ihalelere katılmaktan geçici olarak yasaklamaya ilişkin karar verilmediği ve Resmi Gazetede yayımlanmadığı görülmüştür.
2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’nun
“İhaleye katılamayacak olanlar” başlıklı 6’ncı maddesinde
“Aşağıdaki şahıslar doğrudan veya dolaylı olarak ihalelere katılamazlar: …
2. Bu Kanun ve diğer kanunlardaki hükümler gereğince geçici veya sürekli olarak kamu ihalelerine katılmaktan yasaklanmış olanlar” denilmekte,
Mezkûr Kanunun “İdarelerce ihalelere katılmaktan geçici yasaklama” başlıklı 84’üncü maddesinde; “83 üncü maddede belirtilen fiil veya davranışlarda bulundukları anlaşılanlar, bu fiil ve davranışlar ihale safhasında vaki olmuşsa idarelerce o ihaleye iştirak ettirilmeyecekleri gibi fiil veya davranışlarının özelliğine göre ihaleyi yapan bakanlık veya ilgili bakanlık tarafından, haklarında bir yıla kadar bütün ihalelere katılmaktan yasaklama kararı verilir. Kararı veren idareler, bu kararı, Resmi Gazete’de ilan ettirirler.
Bu kararlar ilgililerin müteahhitlik siciline de işlenir. İhalelere katılmaktan yasaklananlar, yasaklı oldukları süre içinde diğer idarelerce yapılacak ihalelere de müteahhit veya müşteri sıfatıyla katılamazlar.
Haklarında bu yolda işlem yapılanların sermayesinin çoğunluğuna sahip bulunduğu tespit edilen tüzel kişilere de aynı müeyyide uygulanır.
Üzerine ihale yapıldığı halde usulüne göre sözleşme yapmayan istekliler ile sözleşme yapıldıktan sonra taahhüdünden vazgeçen ve mücbir sebepler dışında taahhüdünü sözleşme ve şartname hükümlerine uygun olarak yerine getirmeyen müteahhit veya müşteriler hakkında da, ihaleyi yapan bakanlık veya ilgili bakanlık tarafından, bir yıla kadar ihalelere katılmaktan yasaklama kararı verilir ve bu kararlar Resmi Gazete’de ilan ettirildiği gibi ilgililerin müteahhitlik sicillerine işlenir.
…” denilmekte,
Kamu İhale Genel Tebliğinin “Yasaklama kararlarının kapsam ve içeriği” başlıklı 28.1.2. maddesinde; “2886 sayılı Devlet İhale Kanununa ve ilgili mevzuata göre verilen ihalelere katılmaktan yasaklama kararları ve 4734 sayılı Kanunun yürürlüğe girdiği 1/1/2003 tarihinden sonraki uygulama ile ilgili olarak;
4734 sayılı Kanunun 58 inci ve 4735 sayılı Kanunun 26 ncı maddelerine göre haklarında yasaklama kararı verilen gerçek veya tüzel kişiler, 4734 sayılı Kanunun 2 nci ve 3 üncü maddeleri uyarınca istisna edilenler dahil bütün kamu kurum ve kuruluşlarının ihalelerine katılmaktan yasaklanacaktır.
2886 sayılı Devlet İhale Kanununun 84 üncü maddesine göre verilen ve Resmi Gazetede yayımlanan ihalelere katılmaktan geçici olarak yasaklamaya ilişkin kararlar, kararı veren kurum veya kuruluşun ihalelerine ya da bu Kanuna göre yapılan tüm ihalelere katılmaktan yasaklama şeklinde olmaktadır.
2886 sayılı Kanuna göre idarelerce verilen yasaklama kararları, Resmi Gazete’de yayımlandığı kapsam ve içeriğe göre uygulanacaktır. Buna göre:
İdareler, hangi tür ihalelere katılmaktan yasaklama kararı vermişler ise, yasaklama sadece bu tür ihaleler bakımından söz konusu olacaktır.
İdareler, kendi bünyelerindeki ihalelere katılmaktan yasaklama kararı vermişler ise; yasaklama kararı yalnızca bu idarenin yapacağı ihaleler bakımından geçerli olacaktır.
İhalelere katılmaktan yasaklama kararlarının 2886 sayılı Kanuna göre yapılan tüm ihaleleri kapsaması halinde ise, bu yasaklama kararı tüm idareler bakımından geçerli olacaktır.
ç) 2886 sayılı Kanuna tâbi olmayan ancak 4734 sayılı Kanunla kapsama alınan kamu kurum ve kuruluşlarının yapacakları ihalelerde, önceki kendi ihale mevzuatlarına göre verilen yasaklama kararları, kararda belirtilen kapsam, nitelik ve sürelerde devam edecektir. Bu yasaklama kararları ancak kararı veren idarelerin kendi ihalelerinde geçerli olacaktır.
2886 sayılı Kanunun 85 inci maddesine göre mahkemelerce verilen yasaklama kararları da yukarıdaki açıklamalar çerçevesinde değerlendirilecektir.
2886 sayılı Devlet İhale Kanuna ve diğer ilgili Kanun ve mevzuata göre verilen yasaklama kararlarının da bu Tebliğ ekindeki (Ek-O.3) nolu formda yer alan bilgileri içerecek şekilde düzenlenerek Resmi Gazetede yayımlatılması gerekmektedir.” açıklaması yer almaktadır.
Yukarıda açıklanan mevzuat hükümlerine göre, 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’nun 84 üncü maddesine göre verilen ve Resmi Gazetede yayımlanan ihalelere katılmaktan geçici olarak yasaklamaya ilişkin kararlar ise Resmi Gazete’de yayımlandığı kapsam ve içeriğe göre kararı veren kurum veya kuruluşun ihalelerine ya da bu Kanuna göre yapılan tüm ihalelere katılmaktan yasaklama şeklinde olmaktadır.
Uygulamada Genel Müdürlük tarafından 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu kapsamında ihalelere katılmaktan geçici olarak yasaklamaya ilişkin karar verilerek Resmi Gazetede yayımlananlardan bazılarının ihalelerden yasaklama sorgulamasına imkan tanıyan Genel müdürlük Entegre Vakıf Otomasyon Sistemindeki (EVOS) Kiralama Modülü içinde yer alan Kara Listeye kaydedilmediği ve mevcut ihaleler için sorgulamasının yapılamadığı, 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu kapsamında kiralama ihalelerinde ihale üzerine bırakıldığı halde usulüne göre sözleşme yapmayanlardan geçici teminatı gelir kaydedilenler ile kat karşılığı inşaat yöntemi ile yapım veya onarım karşılığı kiralama yöntemi kullanılarak sözleşme imzalanan işlerden taahhüdünü sözleşme ve şartname hükümlerine uygun olarak yerine getirmeyenlerden kesin teminatı gelir kaydedilen müteahhit veya müşterilerden bazılarının ihalelere katılmaktan geçici olarak yasaklamaya ilişkin karar verilmediği ve kararın Resmi Gazetede yayımlanmadığı tespit edilmiştir.
İhalelere katılmaktan geçici yasaklama kararı verilerek Resmi Gazetede yayımlananların Kurumun yasaklılık sistemine kaydedilerek takibinin yapılması, mevcut ihaleler için yasaklılık sorgulamasının yapılması, teminatı gelir kaydedilenlerin geçici olarak yasaklamaya ilişkin karar verilerek Resmi Gazetede yayımlanması gerekmektedir.