Uyuşmazlığın Konusu:
Milli Savunma Bakanlığı tarafından yapılan bir ihalenin, yüklenicinin ihale yasağı kapsamında olması nedeniyle idarece feshedilmesi ve geçici teminatın irat kaydedilmesine ilişkin işlemin hukuki niteliği ile bu işleme karşı açılan davanın hangi yargı kolunda çözümleneceğinin belirlenmesi.
Kararın Künyesi:
- Karar Veren Kurum: Uyuşmazlık Mahkemesi, Hukuk Bölümü
- Esas No: 2004/52
- Karar No: 2004/72
- Karar Tarihi: 01.11.2004
- Davacı: A.D.
- Vekili: Av. A.A.
- Davalı: Milli Savunma Bakanlığı
Uyuşmazlığın Detayları:
- K.K.K. 9. Piyade Tümen Komutanlığı tarafından yapılan 360.000 adet poşet bal alım ihalesi, ihale komisyonu tarafından 28.04.2003 tarihinde davacı üzerinde bırakılmış ve 5.5.2003 tarihinde Komutanlık tarafından onaylanarak kesinleşmiştir.
- Davacı, 3.6.2003 tarihinde kesin teminat mektubunu idareye teslim etmiştir.
- Ancak, davacının 16.5.2003 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan karar ile 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’nun 84/3. maddesi uyarınca üç ay süreyle kamu ihalelerinden yasaklandığı anlaşılmıştır.
- Bu nedenle Komutanlık, ihalenin iptaline ve davacının 1.500.000.000 TL tutarındaki geçici teminatının Hazineye irat kaydedilmesine karar vermiştir.
- Davacı, ihalenin iptali nedeniyle uğradığı zararların tazmini için önce adli yargıda dava açmış, ancak Sarıkamış Asliye Hukuk Mahkemesi görevsizlik kararı vermiştir.
- Ardından idari yargıya başvuran davacıya Erzurum İdare Mahkemesi de görevsizlik kararı vermiştir.
Uyuşmazlık Mahkemesi’nin Değerlendirmesi:
- 2886 sayılı Kanun’un 4. maddesi gereği ihale, yetkili mercilerin onayı ile tamamlanır ancak sözleşme imzalanmadan önceki aşamalar idari işlem niteliğindedir.
- İhale komisyonunun onayı ile kesinleşmiş olsa da taraflar arasında imzalanmış bir sözleşme bulunmadığından, bu işlem idari bir işlem olarak değerlendirilmelidir.
- İdarenin, ihale süreci tamamlanmadan önce ihaleyi iptal etme ve geçici teminatı irat kaydetme yetkisi, kamu gücüne dayalı ve tek taraflı bir idari işlem niteliğindedir.
- Bu nedenle, bu işleme karşı açılacak iptal davası idari yargıda görülmelidir.
Sonuç:
Uyuşmazlık Mahkemesi, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğuna ve Erzurum İdare Mahkemesi’nin görevsizlik kararının kaldırılmasına oybirliğiyle kesin olarak karar vermiştir.
Kararın Önemi ve Tavsiyeler:
- İhale Sürecinde Hukuki Riskler: İdareler, ihale sürecinde yasaklı firmaların katılımını engellemek için önceden kapsamlı kontroller yapmalıdır.
- Yüklenici Açısından: İhaleye katılan firmalar, ihale süreci boyunca kendi hukuki durumlarını takip etmeli ve yasağa girmemek için gereken önlemleri almalıdır.
- Hukuki Başvurular: İdari işlemlerle ilgili iptaller ve tazminat talepleri doğrudan idari yargıya yapılmalıdır.
- Geçici Teminatın İadesi: Yükleniciler, geçici teminatlarının hukuka uygun olup olmadığını kontrol etmek için idari yargıda dava açmalıdır.
Bu karar, idarenin ihale sürecindeki yetkilerini ve yüklenicilerin haklarını belirlemesi açısından önemli bir emsal teşkil etmektedir.