İhalenin iptali için sunulan gerekçelerin somut ve hukuki dayanaklarla desteklenmesi zorunlu mudur (KİK)

İller Bankası Genel Müdürlüğü Harita Dairesi Başkanlığı tarafından 18.11.2009 tarihinde belli istekliler arasında ihale usulü ile yapılan “Kadriye/Antalya Sayısal Halihazır Harita İşi” ihalesine ilişkin olarak, Uğur Harita İmar İnş. Bilg. Tic. ve San. Ltd. Şti.’nin ihalenin iptali kararına karşı 17.05.2010 tarihli ve 11684 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan itirazen şikâyet başvurusu üzerine, Kamu İhale Kurulu’nun 07.06.2010 tarihli ve 2010/UH.I-1628 sayılı kararı ile “4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikâyet başvurusunun reddine” karar verilmiştir.

Davacı Uğur Harita İmar İnş. Bilg. Tic. ve San. Ltd. Şti. vekili tarafından anılan kararın yürütmesinin durdurulması ve iptali istemiyle açılan davada, Ankara 4. İdare Mahkemesi’nin 23.11.2011 tarihli ve E:2010/1374, K:2011/1555 sayılı kararında;

“…Dava dosyasının incelenmesinden, İller Bankası Genel Müdürlüğü Harita Dairesi Başkanlığı tarafından 18.11.2009 tarihinde belli istekliler arasında ihale usulü ile yapılan 2009/124527 ihale kayıt numaralı “Kadriye (Antalya) Sayısal Halihazır Harita Alımı İşi” ihalesinde, İhale komisyonu tarafından ön yeterlik şartnamesinde belirtilen esaslar dahilinde ön yeterlik başvurularının incelendiği bu doğrultuda 10 kişilik kısa listenin oluşturulduğu ve bu firmalara mali ve teknik tekliflerini vermek üzere ihaleye davet edildiği, yapılan değerlendirme sonucunda davacının da aralarında bulunduğu 3 isteklinin (Gözlem & Tg Müh., Har-Tek Harita, Uğur Hrt.) teklif fiyatının yaklaşık maliyetin üzerinde olduğu gerekçesiyle değerlendirme dışı bırakılarak, 28.01.2010 tarihli ilk kesinleşen ihale karan ile ihalenin geçerli en yüksek toplam puanı alan Çetinkaya İmar İnş. Müh. Müş. Tie, Ltd. Şti. – Kutlubey Harita İnş. Müh. San. Tic. Ltd. Şti. Ortak Girişimi üzerinde bırakıldığı, söz konusu kararın isteklilere bildirimi üzerine başvuru sahibi tarafından tekliflerinin yaklaşık maliyetin üzerinde olması gerekçesi ile değerlendirme dışı bırakılmasının mevzuata uygun olmadığı iddialarıyla önce idareye, idarenin şikâyet başvurularım reddetmesi üzerine, 19.02.2010 tarihinde Kuruma itirazen şikâyet başvurusunda bulunduğu, Kurum tarafından yapılan inceleme neticesinde, 16.03.2010 tarih ve 2010/UH.1-786 sayılı kararı ile; bir isteklinin teklif bedelinin salt yaklaşık maliyetin üzerinde olduğu gerekçesi gösterilerek değerlendirme dışı bırakılma işleminin ihale mevzuatına uyarlık taşımadığı gerekçesiyle değerlendirme dışı bırakılma işleminin ihale mevzuatına uyarlık taşımadığı gerekçesiyle, 4734 sayılı Kamu İhale Kanununun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine karar verildiği, anılan Kurul kararı üzerine İller Bankası Genel Müdürlüğü Harita Daire Başkanlığı tarafından yaklaşık maliyetin güncellendiği ve 788.201,04 TL olarak belirlendiği, ihale komisyonunca 29.04.2010 tarihinde yapılan değerlendirmeden sonra ihalede en yüksek puanı (mali ve teknik puan) alan davacı Uğur Harita İmar İnş. Bilg. Tic. ve San. Ltd. Şti.’nin 795.600,00 TL’lik mali teklifinin idarenin güncellenmiş yaklaşık maliyetinin üzerinde

olması nedeniyle bütçe ödenekleri göz önünde bulundurularak ihalenin iptaline karar verilmesi üzerine ihale yetkilisince 05.05.2010 tarihinde ihalenin iptal edildiği, bu karara anılan ihalede en avantajlı teklif sahibi olan davacı şirket tarafından yapılan itirazın reddedilmesi üzerine yapılan itirazen şikâyet başvurusunun da Kamu İhale Kurulu’nun dava konusu kararı ile reddi üzerine açıldığı anlaşılmaktadır.

Dava konusu ihalede ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesinde, sadece fiyat unsuru dikkate alınmadığı, fiyat ile birlikte fiyat dışı (teknik) unsurların da dikkate alındığı, bu şekilde yapılan belirlemede davacı şirketin teklifinin teknik ve mali yönden puanlamaya tabi tutulması sonucunda 90,80 puanla en avantajlı istekli konumunda olduğu davacının mali teklifi ile idarece güncellenen yaklaşık maliyet arasındaki farkın 7.398,96 TL olduğu anlaşılmaktadır.

Yukarıda anılan mevzuat hükmü ve gerekçesinde belirtildiği üzere, yaklaşık maliyetin üzerindeki bir teklifin kabul edilip edilemeyeceği noktasında belli koşullar dahilinde idarelere takdir yetkisi tanındığı, ancak bu takdir yetkisi madde metninde belirtilen yükümlülüklerin de yerine getirilmesi koşuluyla nihai olarak idarelere ya teklifleri kabul etme ya da ihaleyi iptal etme hakkı ile sınırlandırıldığı, idarelerce ihalenin iptali için, tekliflerin yaklaşık maliyete kıyasla çok yüksek olması veya yaklaşık maliyete göre çok yüksek olmamakla birlikte mevcut ödeneğin verilen teklifleri karşılayamaması, Kanunun temel ilkelerine uygun olmayan durumların tespiti gibi hukuken kabul edilebilecek bir kısım gerekçelerin var olması gerekmektedir.

Olayda, İller Bankası Genel Müdürlüğü Harita Dairesi Başkanlığı tarafından 18.11.2009 tarihinde belli istekliler arasında ihale usulü ile yapılan 2009/124527 ihale kayıt numaralı “Kadriye (Antalya) Sayısal Halihazır Harita Alımı İşi” ihalesinin güncellenmiş yaklaşık maliyetin 788.201,04 TL kullanılabilir ödenek tutarının 27.000.000,00 TL (Limit Dahilinde) olduğu, davacının mali teklifinin ise 795.600,00 TL olduğu görülmekte olup, dava konusu ihalenin ihale komisyonunca “bütçe ödenekleri göz önünde bulundurularak” iptal edilmiş olması ve kamu kurum ve kuruluşlarının mal veya hizmet alabilmeleri veyahut yapım işine girişebilmesi için öncelikle ödeneklerinin bulunması gerektiği kuralı uyarınca, Mahkememizin 31.05.2011 ve 30.06.2011 tarihli ara kararlan ile anılan ihalenin ödenek miktarının ne kadar olduğunun sorulması üzerine, her ne kadar, İller Bankası A.Ş den gelen cevabı yazıda, ihalesi yapılan sayısal halihazır harita alımı işlerinin ödeneğinin yaklaşık maliyetleri ile sınırlı olduğu belirtilmiş ise de bu durumun hukuki dayanağı ortaya konulmadığı gibi, sektörel bazda yatırım projeleri düzenleyen İller Bankası A.Ş.’nin Harita sektörü için belirlediği 2010-2012 yatırım programının içerisinde 2006K030040 proje numarasıyla dava konusu Kadriye Antalya işinin yer aldığı muhtelif 320 adet İl ve İlçe Harita Yapımı ve Revizyonu Projesinin toplam proje tutarının 99.474.000,00 TL olduğu, her bir proje için ayrıca ödenek belirtilmediği, 320 proje arasında finansman ihtiyacın projeler arası ödenek aktarılmasıyla karşılanmasına engel herhangi bir görülmektedir.

4734 sayılı Kanunun 20. maddesinde belli istekliler arasında ihale usulü ile yapılan ihalelerin, hangi durumlarda iptal edileceği açıkça belirlenmiş olup, davacı Uğur Harita İmar İnş. Bilg. Tic. ve San. Ltd. Şti.’nin idarenin güncellenmiş yaklaşık maliyetinin üzerinde 795.600,00 TL’lik mali teklifinin Kamu İhale Genel Tebliği’nin 16.3.1 maddesi uyarınca İhale Komisyonu tarafından yaklaşık maliyetle mukayese edilip, bütçe ödenekleri göz önünde bulundurularak ihalenin iptaline karar verilmiş ise de, ihalenin iptaline gerekçe olarak sunulan bu hususun davalı idarece somut olarak ortaya konulamadığı gibi, dava konusu ihalenin bütçe ödenekleri ve ödenek aktarımı yönünden herhangi bir mali engelinin de olmadığı görülmektedir.

Bu durumda, idarece sunulan ihalenin iptaline ilişkin gerekçeler hukuken kabul edilebilecek nitelikte olmadığından, ihalenin idarece iptali işlemi ile bu işlemin uygun bulunmasına ilişkin dava konusu Kurul kararında hukuka uygunluk bulunmamaktadır…”gerekçesi ile“dava konusu işlemin iptaline” karar verilmiştir.

Anayasanın 138 inci maddesinin dördüncü fıkrasında, yasama ve yürütme organları ile idarenin, mahkeme kararlarına uymak zorunda olduğu, bu organlar ve idarenin, mahkeme kararlarını hiçbir suretle değiştiremeyeceği ve bunların yerine getirilmesini geciktiremeyeceği hükme bağlanmıştır.

Öte yandan, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 27 nci maddesinin ikinci fıkrasında; Danıştay veya idari mahkemelerin, idari işlemin uygulanması halinde telafisi güç veya imkânsız zararların doğması ve idari işlemin açıkça hukuka aykırı olması şartlarının birlikte gerçekleşmesi durumunda gerekçe göstererek yürütmenin durdurulmasına karar verebileceği, aynı Kanunun 28 inci maddesinin birinci fıkrasında; Danıştay, bölge idare mahkemeleri, idare ve vergi mahkemelerinin esasa ve yürütmenin durdurulmasına ilişkin kararlarının icaplarına göre idarenin, gecikmeksizin işlem tesis etmeye veya eylemde bulunmaya mecbur olduğu, bu sürenin hiçbir şekilde kararın idareye tebliğinden başlayarak otuz günü geçemeyeceği hüküm altına alınmıştır.

Açıklanan nedenlerle;

Anılan mahkeme kararının uygulanması için;

1) Kamu İhale Kurulu’nun 07.06.2010 tarihli ve 2010/UH.I-1628 sayılı kararının iptaline,

2) Anılan mahkeme kararında belirtilen gerekçeler doğrultusunda, idarenin ihalenin iptali kararının iptaline,

Oybirliği ile karar verildi.