|
ÖZET: İhale sürecinde yeterlilik kriterlerini karşılamayan bir isteklinin, Gölpazarı Belediye Başkanlığı ve Spor Toto Teşkilat Başkanlığı iş birliğiyle gerçekleştirilen 200 kişilik kapalı spor salonu yapım ihalesinde dışarıda bırakılmadığı ve sözleşme imzalandığı tespit edilmiştir. 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu ve ilgili yönetmelikler gereğince, iş deneyim belgelerinin yeterlilik kriterlerini sağlaması zorunludur. İhaleye katılan iki istekliden biri, geçici teminatını yatırmadığı için değerlendirme dışı bırakılmıştır. Diğer isteklinin iş deneyim belgesi, iş ortaklığına dayalı olarak elde edilmiş olsa da, ihale komisyonu bu belgeyi değerlendirirken hisse oranını göz önünde bulundurmamıştır.
İsteklinin teklif ettiği bedel 31.870.000 TL olup, sunması gereken iş deneyim belgesi tutarı en az 15.935.000 TL’dir. Ancak, sunulan belgeye göre, istekli hisse oranı dikkate alındığında, bu tutar 15.735.434,54 TL olarak hesaplanmakta ve dolayısıyla yeterlilik kriterini karşılamamaktadır. İhale komisyonunun hatalı değerlendirmesi sonucunda, yeterlilik kriterini sağlamayan bir firma ile sözleşme imzalanmış ve bu durum, diğer potansiyel isteklilere karşı eşit muamele ilkesine aykırı bir avantaj yaratmıştır. Kamu İdaresi, hatanın sehven yapıldığını belirtmiş ve benzer hataların önlenmesi için gerekli önlemlerin alınacağını ifade etmiştir. |
BULGU: İhalenin Yeterlilik Kriterini Sağlamayan İstekli Üzerinde Bırakılması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Olmayan İl Kapsamında Yer Alan İlçe Belediyesi
İdare’nin “Gölpazarı Belediye Başkanlığı ve Spor Toto Teşkilat Başkanlığı İş Birliği ile 1 Adet 200 Kişilik Tip Kapalı Spor Salonu Yapım İşi” kapsamında iş deneyim belgesi yeterli olmayan isteklinin ihale komisyonu tarafından ihale dışı bırakılmadığı ve bu istekli ile sözleşme imzalandığı görülmüştür.
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu kapsamındaki idarelerin yapım işi ihaleleri Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğine göre yürütülmektedir. Yönetmeliğin 3’üncü maddesinin birinci fıkrasının d bendinde iş deneyim belgesi; “adayın veya isteklinin ihale konusu iş veya benzer işlerdeki deneyimini gösteren; iş bitirme belgesi, iş durum belgesi, iş denetleme belgesi ve iş yönetme belgesini… ifade eder.” şeklinde tanımlanmaktadır.
Yönetmeliğin “İş deneyimini gösteren belgeler” başlıklı 39’uncu maddesinin birinci fıkrasında, aday veya isteklilerden, yurt içinde veya yurt dışında kamu veya özel sektöre bedel içeren bir sözleşme kapsamında taahhüt ettikleri, ihale konusu iş veya benzer işlerdeki deneyimlerini tevsik etmeleri için iş deneyim belgesi istenilmesinin zorunlu olduğu,
Beşinci fıkrasının a bendinde, Kanun’un 19’uncu maddesi ile 21’inci maddesinin (b) ve (c) bentlerine göre yapılan ihalelerde, yeterlik kriteri olarak idareler tarafından belirlenecek iş deneyim belge tutarlarının istekli tarafından teklif edilen bedelin %50’sinden az olamayacağı, düzenlenmektedir.
Yönetmeliğin 48’inci maddesi ise iş deneyim belgelerinin değerlendirilmesine ilişkin düzenlemeleri içermektedir. Maddenin üçüncü fıkrasında; iş ortaklığı tarafından gerçekleştirilen işlerden edinilen iş deneyim belgelerindeki tutarların, aday veya isteklinin belge sahibi iş ortaklığındaki hisse oranları esas alınarak değerlendirileceği belirtilmektedir.
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Tekliflerin Değerlendirilmesi” başlıklı 37’inci maddesinde, isteklilerin yeterlik kriterlerine ve tekliflerin ihale dokümanında belirtilen şartlara uygun olup olmadığının incelenmesi sonucunda uygun olmadığı belirlenen isteklilerin tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılacağı düzenlemesi yer almaktadır.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri doğrultusunda İdare’nin gerçekleştirmiş olduğu ihaleler incelenmiştir. İdare’nin “Gölpazarı Belediye Başkanlığı ve Spor Toto Teşkilat Başkanlığı İş Birliği ile 1 Adet 200 Kişilik Tip Kapalı Spor Salonu Yapım İşi” ihalesinin İdari Şartnamesinin 7.5.1. maddesinde isteklilerden istenilen iş deneyim belgesi tutarı; teklif ettikleri bedelin asgari %50’si olacak şekilde belirlenmiştir.
Söz konusu ihaleye 2 istekli katılmış olup tekliflerin değerlendirilmesi aşamasında isteklilerden birisinin teklifi, geçici teminatı yatırmaması gerekçesiyle değerlendirme dışı bırakılmıştır. İhale komisyonu, diğer isteklinin yeterlik kriterlerini sağladığını, teklifinin ihale dokümanına uygun olduğunu ve teklif ettiği bedelin ekonomik açıdan en avantajlı teklif olduğunu belirterek ihalenin bu istekli üzerinde kalmasına karar vermiş ve bu istekli ile sözleşme imzalanmıştır.
Sözleşme imzalanan isteklinin iş deneyim belgesi incelendiğinde, iş deneyim belgesinin iş ortaklığı sonucu edinilen bir belge olduğu ve isteklinin iş ortaklığındaki hisse oranının %95 olduğu, ihale komisyonunun bu oranı gözetmeksizin iş deneyim belgesi tutarının tamamını esas alarak değerlendirme yaptığı, doğru bir şekilde hesaplandığında isteklinin iş deneyim belgesi tutarının yeterlik kriterini sağlamadığı görülmüştür.
Şöyle ki, isteklinin teklif ettiği bedel 31.870.000,00 TL’dir. Buna göre ihalede sunması gereken iş deneyim belgesi tutarının en az 15.935.000,00 TL olması gerekmektedir. İsteklinin sunmuş olduğu iş deneyim belgesinde yer alan toplam tutar 16.563.615,30 TL olup isteklinin hisse oranına düşen tutar 15.735.434,54 TL’dir. Dolayısıyla isteklinin iş deneyim belgesi tutarı teklif ettiği bedelin %50’sinden daha azdır.
Yönetmelik’te ve İdari Şartnamede belirtilen asgari tutarın altında iş deneyim belgesi sunan isteklinin teklifinin değerlendirme dışı bırakılması ve ihalenin iptal edilmesi gerekirken İhale Komisyonu’nun hatalı değerlendirmesi sonucunda, İdare yeterlik kriterini sağlamayan istekli ile sözleşme imzalamak durumunda kalmıştır. Yapılan uygulama diğer istekli olabilecek gerçek ve tüzel kişiler karşısında bu firmaya avantaj sağlamıştır. Bu sebeple, ihale mevzuatının temel ilkelerinden olan eşit muamele ilkesiyle bağdaşmamaktadır.
4734 sayılı Kanun’da; ihale komisyonlarının başkan ve üyelerinin görevlerini kanuni gereklere uygun veya tarafsızlıkla yapmamaları durumunda ve temel ilkelere aykırı olarak ihale yapanlar hakkında uygulanacak müeyyideler düzenlenmektedir.
Kamu İdaresi cevabında; söz konusu hatanın sehven yapıldığı ve benzer hataların yapılmaması için gerekli tedbirlerin alınacağı ifade edilmektedir.
Bu sebeple, İdare tarafından yapılan ihalelerdeki iş ve işlemlerin mevzuatın emredici hükümleri doğrultusunda yürütülmesinin sağlanması, aksi durumda ilgililer hakkında gerekli müeyyidelerin uygulanması gerekmektedir.