|
ÖZET: İhale süreçlerinde kontrol mekanizmalarının etkin bir şekilde uygulanmadığı tespit edilmiştir. 2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları’na göre, Büyükşehir Belediyesi tarafından yürütülen mal ve hizmet alımları ile yapım işlerinde görevli personel ve komisyonların denetim faaliyetleri yetersiz kalmıştır. Bu durum, sözleşme ve şartname hükümlerine uygun olmayan işlerin gerçekleştirilmesine yol açmıştır. Kontrol teşkilatları ve yapı denetim görevlileri, idare tarafından belirlenen görevleri yerine getirmekle yükümlüdür. Ancak, yapılan incelemelerde, teslim alınan malzemelerin ve tamamlanan işlerin teknik şartlara uygunluğunun kontrol edilmediği görülmüştür.
Özellikle “Aşevine Gıda Malzemesi Alımı İşi” gibi projelerde, teslim alınan ürünlerin teknik şartnamedeki özellikleri taşımadığı tespit edilmiştir. Diğer projelerde de eksik imalat kalemleri, hatalı uygulamalar ve sözleşmeye aykırı durumlar ortaya çıkmıştır. Bu tür eksikliklerin, mal ve hizmet alımlarında ciddi zararlara yol açabileceği vurgulanmaktadır. Kontrol görevlileri ve muayene kabul komisyonlarının, işlerin sözleşme ve eklerine uygun bir şekilde tamamlanmasını sağlamak için daha dikkatli ve özenli davranmaları gerekmektedir. Sonuç olarak, mal ve hizmet alımları ile yapım işlerinin sözleşmelere uygun olarak gerçekleştirilmesi için kontrol mekanizmalarının etkin bir şekilde çalışması önem arz etmektedir. Bu bağlamda, denetim faaliyetlerinin güçlendirilmesi ve kontrol süreçlerinin titizlikle yürütülmesi, belediyenin zarar görmemesi açısından kritik bir öneme sahiptir. |
BULGU: İhalesi Yapılan İşlerin Kontrol Süreçlerinin Etkin Bir Şekilde Yerine Getirilmemesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Belediyesi
İdare tarafından gerçekleştirilen mal ve hizmet alımları ile yapım işlerinde kontrol görevlisi olarak çalışan personel ile görevlendirilen komisyonların denetim ve inceleme faaliyetlerini etkin bir şekilde yerine getirmemesi nedeniyle sözleşme, şartname ve eklerine uygun gerçekleştirilmeyen işlerin olduğu görülmüştür.
Hizmet İşleri Genel Şartnamesi ile Yapım İşleri Genel Şartnamesi’nin “Tanımlar” başlıklı 4’üncü maddelerinde kontrol teşkilatı ve yapı denetim görevlileri tanımlanmış olup ilgililerin, işlerin denetimi için İdare tarafından görevlendirilen personel olduğu ifade edilmiştir.
Mal Alımları Denetim Muayene ve Kabul İşlemlerine Dair Yönetmelik’in “Tanımlar” başlıklı 4’üncü maddesinde ise; komisyon, muayene ve kabul işlemlerini yerine getirmek üzere idareler tarafından görevlendirilen heyet olarak tanımlanmıştır.
Hizmet İşleri Genel Şartnamesi’nin “Kontrol teşkilatı ve yetkileri” başlıklı 26’ncı maddesi ile Yapım İşleri Genel Şartnamesi’nin “Yapı denetim görevlisinin yetkileri” başlıklı 15’inci maddesinde; yüklenicilerin bütün işleri, kontrolörler tarafından verilecek talimatlar uyarınca sözleşme ve eklerine uygun bir şekilde yerine getireceği belirtilmiş olup Mal Alımları Denetim Muayene ve Kabul İşlemlerine Dair Yönetmelik’in “Komisyonun görev ve sorumlulukları” başlıklı 7’nci maddesinde ise komisyonun, yüklenici tarafından idareye teslim edilen malın veya yapılan işin ihale dokümanında belirtilen şartlara uygun olup olmadığını inceleyeceği hüküm altına alınmıştır.
Mal Alımları Denetim Muayene ve Kabul İşlemlerine Dair Yönetmelik’in “Muayenede Aranacak Hususlar” başlıklı 13’üncü maddesinde; muayenede aranacak hususlar, ihale dokümanında yazılı şartlar olduğu ve numune alınmak suretiyle kabule konu mallar için malın niteliğine göre yeter sayı ve evsafta numune alınması ve muhafazasının idarenin sorumluluğunda olduğu belirtilmiştir.
Mal Alımları Denetim Muayene ve Kabul İşlemlerine Dair Yönetmelik’in “Muayenede Aranacak Hususlar” başlıklı 13’üncü maddesinde; muayenede aranacak hususlar; ihale dokümanında yazılı şartlar olduğu ve numune alınmak suretiyle kabule konu mallar için malın niteliğine göre yeter sayı ve evsafta numune alınması ve muhafazasının idarenin sorumluluğunda olduğu belirtilmiştir.
Yapım İşleri Genel Şartnamesi’nin “Geçici Kabul” başlıklı 41’nci maddesinde;
cc
(5) Kabul komisyonu, gerçekleştirilen işlerin nev’ini, niteliğini, sözleşme ve ekleri ile teknik gereklere ve iş sırasında onaylanan değişikliklere uygunluğunu ve kabule hazır olup olmadığını, yüklenici veya vekili ile birlikte inceler…” hükümlerine göre, yapı denetim görevlileri ve muayene kabul komisyonları tarafından işin geçici kabule hazır olup olmadığına ilişkin yapılan kontrolün; işin kusurlu ve eksik kısımlarının toplam bedelinin sözleşme bedelinin yüzde beşinden fazla olmamasına, aynı zamanda bu eksikliklerin işin kullanılmasına işletilmesine engel olmamasına bağlı olduğuna dikkat edilerek yapılması önem arz etmektedir.
Bununla birlikte; yapım işi ekleri sözleşme, idari ve teknik şartnameler, uygulama projeleri ile poz tariflerinde geçen garanti belgesi, sertifika, taahhüt vb. belgelerin mutlaka yükleniciden temin edilerek teslim alınması gerekmektedir.
Bu kapsamda, kontrol teşkilatı ile muayene kabul komisyonlarının; işlerin sözleşme ve eklerine uygun bir şekilde yerine getirilebilmesi için şartnameye aykırı imalat ve malların değiştirilmesini, tamamlanmayan işlere ilişkin kabul sürecinin başlatılmamasını, ifa edilen hizmetlerin miktarının ölçülmek suretiyle hesap edilmesini sağlaması gerekmektedir.
Ancak yapılan incelemede; Belediye tarafından teslim alma ya da kabul işlemi için görevlendirilen yetkilinin, teslim edilen malzemelerin ya da kabulü yapılan işin teknik şartnamede belirtilen özelliklere uyup uymadığının kontrollerini yapması gerekirken bu kontrollerin yapılmadığı görülmüştür:
“Aşevine Gıda Malzemesi Alımı İşi”nde teslim alının bazı ürünlerin teknik şartnamedeki özellikleri taşımadığı,
“Manisa Büyükşehir Belediyesi Akhisar, Turgutlu, Yunusemre ve Şehzadeler İlçelerinde Prestij Caddesi Yapım İşi”nde Eksik İmalat Kalemlerinin Bulunması,
“Manisa Büyükşehir Belediyesi Tevfik Lav Spor Tesislerinde İstinat Duvarı Yapım İşi”nde Hatalı Pursantaj Yapılması,
“Manisa Şehzadeler İlçesi 3.Etap 2.Kısım Cephe Sağlıklaştırması Yapım İşi”nde Hatalı Uygulama Bulunması,
“Şehir Estetiği ve Mimarisinde Kullanılmak Üzere Malzeme Alımı” işinde teslim alının bazı ürünlerin teknik şartnamedeki özellikleri taşımadığı,
“Süs Havuzları Bakım Onarım İşinde” yüklenicini işi ifa ederken teknik şartnameye uygun olmayan fiilleri bulunması,
“Fen İşleri Daire Başkanlığı tarafından 2023/807775 İKN No.lu Akhisar İtfaiye Amirliği Yapım İşi” kapsamında mal alımı kapsamında tespit edilen eksik kalemlerin olması,
“Manisa Fuar Alanı Binasına ROOF- TOP, VRF Sistemi ve Çatı Yalıtımı Yapılması” işinde ısı ve su yalıtımına ait kaleme ait ödemede teras kısmına uygulama yapılmamasına rağmen ilgili alan için de ödemede bulunulduğu,
Hususları tespit edilmiştir.
Ancak sözleşme ve şartnameye uygun olmaması nedeniyle yapılan işlerde kabulün yapılmaması ve kontrol görevlisi olarak çalışan personel ile görevlendirilen komisyonların denetim ve inceleme faaliyetlerini görevlendirilen yetkilinin daha dikkatli, özenli davranması ve etkin bir şekilde yerine getirmesi gerekmektedir. Aksi takdirde mal ve hizmet alımları ile yapım işlerine ilişkin denetim, muayene ve kabul işlemlerindeki hatalı uygulamalar ve eksiklikler Belediyenin zarara uğramasına neden olabilecektir.
Yukarıdaki tespit edilen hususlar, denetim süresince İdare tarafından tutanak altına alınmış ve gereği yapılmıştır.
Kontrol işlemlerinin malzemenin teslimi sırasında belirli aralıklarla dahi olsa gerçekleştirilmesi ve kullanılan malzemenin kontrolünün sonradan yapılması sebebiyle teslim için görevlendirilen yetkilinin daha dikkatli ve özenli davranması gerekmektedir.
Sonuç olarak, mal ve hizmet alımları ile yapım işlerinin sözleşme ve eklerine uygun olarak tamamlanması adına kontrol teşkilatı ile komisyonların, yukarıda belirtilen hususlar dikkate alınarak oluşturulması ve denetim faaliyetlerinde etkinliğin sağlanması gerekmektedir.