| ÖZET: 2022 yılı Sayıştay Denetim Raporları’na göre, “Temizlik Malzemesi Alım İşi” ihalesinde, yaklaşık maliyetin üzerinde teklifler olmasına rağmen gerekli sorgulamalar yapılmadan ihale sonuçlandırılmıştır. İhale bedeli, yaklaşık maliyetin 208.000,00 TL üzerinde kalmış ve uygun teklifler göz ardı edilmiştir. Üniversite, gelecekteki alımlarda mevzuata uygun işlem yapılacağını belirtmiştir. Kamu yararı çerçevesinde sorgulamaların yapılması gerektiği vurgulanmıştır. |
BULGU: İhaleye Verilen Teklifin Yaklaşık Maliyetin Üzerinde Olmasına Rağmen Gerekli Sorgulamaların Yapılmadan İhalenin Sonuçlandırılması
2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Üniversite ve Üniversite Döner Sermayesi
Yaklaşık maliyetin üzerindeki tekliflerin kabul edilebilmesi için kamu yararı ve hizmet gerekleri de dikkate alınarak gerekli sorgulamaların yapılması ve neticesinde ihalenin sonuçlandırılması gerekirken söz konusu sorgulamalar yapılmadan ihalenin yaklaşık maliyetin üzerinde sonuçlandırıldığı görülmüştür.
Sağlık Kültür ve Spor Daire Başkanlığı tarafından yapılan “Temizlik Malzemesi Alım İşi” nde yaklaşık maliyet, firmalardan teklifler alınmak suretiyle 1.186.486,17 -TL olarak belirlenmiştir. Yaklaşık maliyet bu şekilde belirlenmiş olmasına rağmen daha sonra başka firmalardan teklifler alınarak bu kez yaklaşık maliyet 715.453,80 -TL olarak değiştirilmiştir. Öte yandan yaklaşık maliyete esas oluşturan firmaların tekliflerinin 696.225,00 -TL, 683.315,58 -TL, 712.235,25 -TL 773.260,75 -TL olduğu görülmüştür. Durum bu şekilde iken ihale yaklaşık maliyete de teklif vermiş olan yüklenici üzerinde bırakılmış, yaklaşık maliyete teklif veren yüklenicinin teklifinin yaklaşık maliyet belirlenirken 696.225,00 -TL olmasına rağmen ihalede 904.848,00 -TL olduğu görülmüş ve ihale yüklenici üzerinde bırakılarak yüklenici ile sözleşme imzalanmıştır.
Görüleceği üzere söz konusu ihale bedeli, yaklaşık maliyetin 208.000,00 -TL üzerinde olup yaklaşık maliyete teklif veren firmaların teklif tutarlarının daha uygun olduğu görülmüş olmasına rağmen ihalenin sonuçlandırılması aşamasında kamu yararı çerçevesinde herhangi bir sorgulama da yapılmamıştır.
Bilindiği üzere yaklaşık maliyet, ihalenin gerçekçi fiyatlara yapılıp yapılmadığını tespit etmek açısından kullanılan bir araçtır. Bu kapsamda Kamu İhale Genel Tebliğinde yaklaşık maliyetin üzerindeki tekliflere dâhi ihalelerin verilebileceği, ancak sözleşme imzalanmadan önce ihale komisyonu tarafından birtakım sorgulamaların yapılması gerektiği belirtilmiştir. Bu sorgulamalar ile ilgili olarak Tebliğ’in “Yaklaşık Maliyetin Üzerindeki Teklifler” başlıklı 16.3’üncü maddesinde, tekliflerin yaklaşık maliyetin üzerindeki gelmesi durumunda neler yapılacağına ilişkin bir takım açıklamalara yer verilmiştir.
Bu minvalde söz konusu maddede; “… Yaklaşık maliyetin üzerindeki tekliflerin kabul edilip edilemeyeceği hususunda tereddütler olduğu anlaşılmaktadır. İhale komisyonu;
Yaklaşık maliyet hesaplanırken değerlendirilmeyen herhangi bir husus olup olmadığını,
Yaklaşık maliyet güncellenerek tespit edilmişse, güncellemenin doğru yapılıp yapılmadığını,
Verilen teklif fiyatlarının piyasa rayiç fiyatlarını yansıtıp yansıtmadığını,
Sorgulayarak verilen teklifleri yaklaşık maliyete göre mukayese eder ve bütçe ödeneklerini de göz önünde bulundurarak, teklif fiyatlarını uygun bulması halinde ekonomik açıdan en avantajlı teklifi ve varsa ikinci teklifi belirlemek veya verilen teklif fiyatlarını uygun bulmaması halinde ihalenin iptaline karar vermek hususunda takdir yetkisine sahiptir.
Yaklaşık maliyetin üzerinde olmakla birlikte teklifin kabul edilebilir nitelikte görülmesi halinde idarenin ek ödeneğinin bulunması veya ilgili mali mevzuatı gereği ödenek aktarımının mümkün olması durumlarında teklifler kamu yararı ve hizmet gerekleri de dikkate alınarak kabul edilebilir. Bu durumda sorumluluk idareye aittir.” denilmektedir.
Yukarıda anılan mevzuat hükmünde de belirtildiği üzere, yaklaşık maliyetin üzerindeki bir teklifin kabul edilip edilemeyeceği noktasında belli koşullar dâhilinde idarelere takdir yetkisi tanınmış ancak bu takdir yetkisinin madde metninde belirtilen yükümlülüklerin de yerine getirilmesi koşuluyla kullanılabileceği belirtilmiştir. Tüm tekliflerin yaklaşık maliyetin üzerinde olduğu durumda İhale Komisyonu tarafından tebliğde yazılan hususlar dikkate alınarak yaklaşık maliyetin gerçeği yansıtıp yansıtmadığı sorgulanarak ihale buna göre sonuçlandırılacaktır.
Yaklaşık maliyete teklif veren firmaların maliyetlerinin ihale tutarından daha uygun olduğu ve ihale tutarının yaklaşık maliyetin üzerinde olmasına rağmen Kurum tarafından kamu yararı çerçevesinde herhangi bir sorgulama da yapılmadığı görülmüştür.
Üniversite cevabında, bulgu konusu tespit ile ilgili olarak o dönemde ekonomik dalgalanma nedeniyle yaklaşık maliyet çalışmalarının birkaç kez revize edilmiş ve ihale sonuçlandırma aşamasında fiyatların tekrar belirsiz olması sebebiyle yaklaşık maliyetin üzerinde verilen teklifler sonuçlandırılmış olduğundan bahsedilmiştir. Bundan sonraki alımlarda denetim raporunda belirtilen hususlara dikkat edilerek mevzuata uygun işlem tesis edileceği belirtilmiştir.
Bu itibarla, yaklaşık maliyetin üzerindeki tekliflerin kabul edilebilmesi için; tebliğde belirtilen sorgulamaların yapılması, kamu yararı da göz önünde bulundurularak ihalelerin sonuçlandırılması gerekmektedir.