|
ÖZET: İhaleyle alınması gereken organizasyon ve fuar hizmetlerinin doğrudan teminle sağlandığı tespit edilmiştir. 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları çerçevesinde, Elâzığ Belediyesi’nin kitap fuarı organizasyon hizmet alımının, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nda belirtilen ihale yöntemleri yerine doğrudan temin usulüyle gerçekleştirildiği görülmüştür. Kanunun 5. maddesi, idarelerin ihalelerde saydamlık, rekabet ve eşit muamele gibi temel ilkeleri gözetmesini zorunlu kılmaktadır. Ayrıca, açık ihale ve belli istekliler arasında ihale usulleri, temel yöntemler olarak tanımlanmıştır.
Doğrudan temin, yalnızca belirli koşullar altında ve belirlenen limitler dahilinde kullanılabilir. Bu kapsamda, temsil ağırlama faaliyetleri için yalnızca konaklama, seyahat ve iaşe giderleri doğrudan teminle karşılanabilmektedir. Ancak, kitap fuarı organizasyonu gibi büyük ölçekli hizmet alımlarının, ihale usullerine uygun olarak gerçekleştirilmesi gerekmektedir. İncelemeler sonucunda, 12.12.2024 tarihli ödeme emrinde, bu organizasyon için 3.499.200,00 TL’nin doğrudan teminle ödendiği tespit edilmiştir. Belediye, organizasyonun önceden planlanmaması ve birimler arası koordinasyon eksikliği nedeniyle doğrudan temin yöntemine başvurmak zorunda kaldığını belirtmiştir. Gelecek organizasyonlarda, daha iyi bir planlama ve koordinasyon sağlanarak, ihale kanununa uygun hareket edilmesi gerektiği vurgulanmıştır. Bu bağlamda, ihtiyaçların doğrudan temin usulü yerine, ihale usulleriyle temin edilmesi gerektiği değerlendirilmektedir. |
BULGU: İhaleyle Alınması Gereken Organizasyon ve Fuar Hizmeti Alımının Doğrudan Teminle Yapılması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – İl Belediyesi
Belediye tarafından kitap fuarı organizasyon hizmet alımı işinin 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nda sayılan ihale usulleri yerine doğrudan temin usulüyle karşılandığı görülmüştür.
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun; 5’inci maddesinde temel ilkeler belirlenerek bunlar arasında idarelerin, bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumlu oldukları, bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde açık ihale usulü ve belli istekliler arasında ihale usulü temel usuller olduğu, diğer ihale usullerinin Kanunda belirtilen özel hallerde kullanılabileceği ifade edilmiştir.
“Uygulanacak ihale usulleri” başlıklı 18’inci maddesinde de “İdarelerce mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin ihalelerinde aşağıdaki ihale usullerinden biri uygulanır:
Açık ihale usulü.
Belli istekliler arasında ihale usulü.
Pazarlık usulü.” denilmiştir.
“Doğrudan temin” başlıklı (Değişik: 30/7/2003-4964/15 md.) 22’nci maddesinde ise aynen;
“Aşağıda belirtilen hallerde ihtiyaçların ilân yapılmaksızın ve teminat alınmaksızın doğrudan temini usulüne başvurulabilir:
Büyükşehir belediyesi sınırları dahilinde bulunan idarelerin onbeş milyar, diğer idarelerin beş milyar Türk Lirasını aşmayan ihtiyaçları ile temsil ağırlama faaliyetleri kapsamında yapılacak konaklama, seyahat ve iaşeye ilişkin alımlar.” hükmü yer almıştır.
Açıklanan mevzuat hükümlerine göre idarelerin ihalelerde saydamlığı ve rekabeti sağlayarak ihtiyaçlarını adı geçen kanunda sayılan ihale usulleriyle temin etmeleri öngörülmüş, ihale usulleri olarak da; açık ihale usulü, belli istekliler arasında ihale usulü ve pazarlık usulü sayılmıştır. Doğrudan temin ile ihtiyaçların karşılanması ancak kanunda belirlenen limitler altında veya kanunda belirlenen ihtiyaçların ortaya çıkması hallerinde mümkündür.
Dolayısıyla temsil ağırlama faaliyetleri kapsamında yapılacak tüm harcamaları doğrudan temin usulüyle temin etmek mümkün olmayıp, temsil ağırlama faaliyetlerinden yalnızca konaklama, seyahat ve iaşeye ilişkin alımların doğrudan teminle karşılanması mümkündür. Bu nedenle kitap fuarı organizasyonu için hizmet alımlarının doğrudan temin usulüyle alınması yerine, kanunda sayılan ihale usullerinden biriyle yapılması gerekmektedir.
Yapılan incelemede 12.12.2024 tarihli ve 25243 yevmiye no.lu ödeme emrinde belediye tarafından 5. Elâzığ Belediyesi Kitap Fuarı Organizasyon Hizmet Alımı işinin 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nda sayılan ihale usulleri yerine doğrudan temin usulüyle karşılanarak 3.499.200,00 TL ödeme yapıldığı görülmüştür.
Kamu İdaresinin cevabında gençlerin ve öğrencilerin en yoğun şekilde katılım sağladığı Kitap Fuarı Organizasyonu önceki yıllarda Kamu İhale Kanunu’nun ilgili maddelerine istinaden gerçekleştirildiği, 2024 yılında gerçekleştirilen 5. Kitap Fuarı Organizasyonunun Belediyenin birimleri arasında koordinasyon eksikliği nedeni ile planlanan tarih konusundaki belirsizlik neticesinde duyuru ve ilanların organizasyonun düzenlenme tarihine çok yakın bir zaman diliminde gerçekleştirildiği nedeniyle ivedilikle süreç başlatılmak zorunda kalındığı, Organizasyona katılım sağlayacak olan yurtiçi ve yurtdışı yayınevleri, akademisyenlerin ve yazarların da davet edilmiş olmaları programın iptalini mümkün kılmadığından dolayı en hızlı temin şekli olarak Kamu İhale Kanunu’nun 22/d maddesine istinaden piyasa ve teklif alımına çıkılarak Tanıtma Fuar ve Organizasyon bütçe kaleminden ivedilikle işlem yapıldığı, bundan sonra bu tür faaliyetlerin düzenlenmesinde birimler arası koordinasyon sağlıklı bir şekilde gerçekleştirilerek daha titiz davranılacağı ifade edilmiştir.
Sonuç olarak önceden sağlıklı planlama yapılarak doğrudan temin usulü kapsamına girmeyen ihtiyaçların ihale kanununda belirlenen limitleri aşması halinde, saydamlığı ve rekabeti sağlayarak 4734 sayılı Kanunda sayılan ihale usulleriyle temin edilmesi gerektiği değerlendirilmektedir.