|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, Şişli Belediye Başkanlığı İktisadi İşletmesi’nin ihalesiz hizmet alımı gerçekleştirdiğini ortaya koymaktadır. 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun kapsamı, genel bütçe kapsamındaki kamu idareleri, özel bütçeli idareler, belediyeler ve bunlara bağlı kuruluşları içermektedir. Bu kanunun 5. maddesi, idarelerin ihale süreçlerinde saydamlık, rekabet ve eşit muamele gibi temel ilkelere uymakla yükümlü olduğunu belirtmektedir. Ayrıca, yasak fiil ve davranışlar arasında rekabeti engelleyici eylemler de yer almaktadır.
Denetim sonucunda, Şişli Belediye Başkanlığı İktisadi İşletmesi’nin bir firma ile “yemek temini ve servisi” için yalnızca sözleşme ile hizmet alımı yaptığı, bu sözleşmede işin bedelinin belirlenmediği tespit edilmiştir. Sözleşme gereği, bedel, firmanın sunduğu öğünler üzerinden hesaplanacaktır. Bu durum, ihalesiz yapılan hizmet alımının belirsizliğini artırmakta ve ilgili mevzuat hükümlerine aykırılık teşkil etmektedir. Sonuç olarak, denetim bulguları doğrultusunda, bütçe içi işletmenin ihalesiz mal alımlarının sona erdirileceği belirtilmiştir. İlgili işletmenin, Kamu İhale Kanunu çerçevesinde alımlarını gerçekleştirmesi gerektiği vurgulanmaktadır. |
BULGU: İhtiyacın İhalesiz Temin Edilmesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Şişli Belediye Başkanlığı İktisadi İşletmesi’ne ihale yapılmaksızın sadece sözleşme ile hizmet alımı yapıldığı görülmüştür.
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Kapsam” başlıklı 2’nci maddesinde
“Aşağıda belirtilen idarelerin kullanımında bulunan her türlü kaynaktan karşılanan mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin ihaleleri bu Kanun hükümlerine göre yürütülür:
a) (Değişik: 1/6/2007-5680/1 md.) Genel bütçe kapsamındaki kamu idareleri ile özel bütçeli idareler, il özel idareleri ve belediyeler ile bunlara bağlı; döner sermayeli kuruluşlar, birlikler (meslekî kuruluş şeklinde faaliyet gösterenler ile bunların üst kuruluşları hariç), tüzel kişiler.
d) (Değişik: 12/6/2002-4761/10 md.) (a), (b) ve (c) bentlerinde belirtilenlerin doğrudan veya dolaylı olarak birlikte ya da ayrı ayrı sermayesinin yarısından fazlasına sahip bulundukları her çeşit kuruluş, müessese, birlik, işletme ve şirketler.
…” hükmü yer almaktadır. Aynı Kanun’un “Temel İlkeler” başlıklı 5’inci maddesinin 1’inci fıkrasında; “İdareler, bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumludur.” hükmüne, “Yasak Fiil ve Davranışlar” başlıklı 17’nci maddesinin (b) bendinde ise “İsteklileri tereddüde düşürmek, katılımı engellemek, isteklilere anlaşma teklifinde bulunmak veya teşvik etmek, rekabeti veya ihale kararını etkileyecek davranışlarda bulunmak.” hükmüne yer verilmek suretiyle eşit muamele ve rekabetin temel ilke olduğu ve bu ilkeyi zedeleyecek fiil ve davranışların yasak olduğu vurgulanmıştır.
Mahalli İdareler Bütçe İçi İşletme Yönetmeliği’nin “İhale İşlemleri” başlıklı 14’üncü maddesinde:
“İşletmenin ihale iş ve işlemleri 4/1/2002 tarihli ve 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu ve 5/1/2002 tarihli ve 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu ile bu kanunlara dayanılarak yayımlanan yönetmeliklerin hükümlerine göre yürütülür.” hükmü yer almaktadır.
Yukarıda yapılan açıklamalar neticesinde belediyelerin bütçe içi işletmelerinin 4734 sayılı Kanun kapsamında olduğu, ayrıca bunlara ilişkin herhangi bir istisna hükmü de bulunmadığı görülmektedir.
Yapılan incelemede Şişli Belediye Başkanlığı İktisadi İşletmesi’nin ihale veya doğrudan temin hükümlerine uymaksızın bir firma ile “yemek temini, servisi ve servis sonrası hizmetlerin alımı” adı altında hizmet alımı yaptığı, bu alımın sadece bir sözleşme ile yapıldığı, ayrıca sözleşmede işin bedeline ilişkin herhangi bir tutar da belirlenmediği görülmüştür. Firma ile yapılan sözleşme gereği işin bedelinin sözleşme süresi bitiminde firmanın İşletmeye sunduğu öğün üzerinden hesaplanacağı kararlaştırılmıştır. Dolayısıyla ihalesiz yapılan bir hizmet alımının bedeli de müphemdir. Bahsedilen bu hususlar yukarıda bahsedilen mevzuat hükümlerine aykırılık teşkil etmektedir.
Yukarıda yer verilen denetim tespitine istinaden, İdare tarafından özetle, bulgu konusu hususta bütçe içi işletmeye ilişkin ihalesiz mal alımlarının sonlandırıldığı, ifade edilmiştir.
Sonuç olarak, bütçe içi işletmenin 4734 sayılı Kanun kapsamında olduğu değerlendirilmekte ve alımlarını bu hükümler çerçevesinde yapması gerekmektedir.