|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, büyükşehir ilçe belediyelerinde ihtiyaçların avans şeklinde ödenmesiyle ilgili önemli bulgular sunmaktadır. Yapılan denetimlerde, gerçekleştirme işlemlerinin tamamlanması beklenmeyen ivedi veya zorunlu giderler dışında, avans ödemeleriyle ihtiyaçların karşılandığı tespit edilmiştir. 5018 sayılı Kanun’un “Ön Ödeme” başlıklı 35’inci maddesi, harcama yetkilisinin uygun görmesi durumunda, belirli şartlar altında avans verilmesine olanak tanımaktadır. Ancak, bu ödemelerin yalnızca acil ve zorunlu giderler için yapılabileceği vurgulanmaktadır.
Muhasebat Genel Müdürlüğü tarafından yayımlanan genel tebliğde, ön ödemenin kamu hizmetlerinin yerine getirilmesinde kesin ödeme öncesi bir avans olarak tanımlandığı belirtilmektedir. Ön ödeme yapılabilmesi için, ilgili kanunlarda öngörülmüş olması, giderin acil veya zorunlu nitelikte bulunması ve bütçede yeterli ödeneğin mevcut olması gerekmektedir. Ayrıca, mal veya hizmet alımlarının ihale mevzuatı çerçevesinde gerçekleştirilmesi zorunludur. Sonuç olarak, avans şeklinde ödeme yöntemi, yalnızca belirli ve istisnai durumlarda kullanılmalıdır. İvedi veya zorunlu olmayan ihtiyaçların bu yöntemle karşılanması, yasal düzenlemelere aykırıdır ve dikkatle değerlendirilmelidir. |
BULGU: İhtiyaçların Avans Şeklinde Ödeme ile Karşılanması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
İhtiyaçların, gerçekleştirme işlemlerinin tamamlanması beklenilemeyecek ivedi veya zorunlu giderlerden olmadığı halde avans şeklinde ödeme ile karşılandığı tespit edilmiştir.
5018 sayılı Kanunu’nun “Ön Ödeme” başlıklı 35’inci maddesinin birinci fıkrasında; harcama yetkilisinin uygun görmesi ve karşılığı ödeneğin saklı tutulması kaydıyla, ilgili kanunlarda öngörülen haller ile gerçekleştirme işlemlerinin tamamlanması beklenilemeyecek ivedi veya zorunlu giderler için avans vermek veya kredi açmak suretiyle ön ödeme yapılabileceği, verilecek avansın üst sınırlarının merkezi yönetim bütçe kanununda gösterileceği hükmü yer almaktadır.
Ayrıca, ön ödeme usul ve esaslarına ilişkin Muhasebat Genel Müdürlüğü Genel Tebliği’nin (Sıra No: 55) 3’üncü maddesinde; ön ödemenin, kamu hizmetlerinin yerine getirilmesinde kesin ödeme öncesi avans veya kredi şeklinde yapılan ödeme olduğu belirtilerek, ön ödeme yapılabilmesi için; ilgili kanununda öngörülmüş olması, ön ödeme yapılacak giderin, gerçekleştirme işlemlerinin tamamlanması beklenilemeyecek ivedi veya zorunlu giderlerden olması, ilgili bütçe tertibinde ön ödeme karşılığı yeterli ödeneğin harcama biriminde mevcut olması ve bu ödeneğin, ön ödemenin mahsubu yapılana kadar saklı tutulması ve Hazine ve Maliye Bakanlığı ve ilgili bakanlıklarca yayımlanan tasarruf tedbirleri ve uygulama talimatlarında belirtilen hususlara uyulması gerektiği, ön ödeme uygulamasının bir alım usulü olmaması sebebiyle ön ödeme yapılacak mal veya hizmet alımlarında, alımların idarelerin tabi oldukları ihale mevzuatı hükümlerine göre yapılması, mal alındığının veya hizmetin gerçekleştirildiğinin ihale mevzuatına uygun olarak görevlendirilmiş kişi veya komisyonlarca onaylanması gerektiği düzenlenmiştir.
Yukarıdaki yer verilen mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde, avans şeklinde ödemenin istisnai ve belli şartlarda kullanılması gereken bir ödeme yöntemi olduğu anlaşılmaktadır.
Aynı zamanda avans şeklinde ödeme yapılabilmesi için giderin ilgili kanunlarda öngörülmüş olması, gerçekleştirme işlemlerinin tamamlanması beklenilemeyecek ivedi veya zorunlu bir gider olması, ilgili bütçe tertibinde yeterli ödeneğin olması gerekmektedir.
Sonuç olarak, ivedi veya zorunlu olmayan ihtiyaçların avans ile ödeme yapılarak karşılanmaması gerekmektedir.