|
ÖZET: 2022 yılı Sayıştay Denetim Raporları, büyükşehir ilçe belediyelerinde ihtiyaçların avans şeklinde ödeme ile karşılandığını ortaya koymuştur. 5018 sayılı Kanun’un “Ön Ödeme” başlıklı 35’inci maddesi, harcama yetkilisinin uygun görmesi ve ödeneğin saklı tutulması şartıyla, ivedi veya zorunlu giderler için avans verilmesine olanak tanımaktadır. Bunun yanı sıra, ön ödeme usul ve esaslarına dair genel tebliğde, bu tür ödemelerin kamu hizmetlerinin yerine getirilmesi için kesin ödemeden önce yapılan avans veya kredi ödemeleri olduğu belirtilmiştir.
Ön ödeme yapılabilmesi için, ilgili kanunlarda belirtilen şartların sağlanması gerekmektedir. Bu şartlar arasında, giderin ivedi veya zorunlu olması, bütçede yeterli ödeneğin bulunması ve Hazine ile Maliye Bakanlığı’nın tasarruf tedbirlerine uyulması yer almaktadır. Ayrıca, avans ödemeleri, alım usulü olarak değerlendirilmediğinden, mal veya hizmet alımlarının ihale mevzuatına uygun şekilde gerçekleştirilmesi zorunludur. Yapılan incelemeler, bazı ihtiyaçların ivedi veya zorunlu olmadığı halde avansla karşılandığını göstermektedir. Bu durum, avans şeklinde ödemenin yalnızca belirli şartlar altında ve istisnai olarak kullanılabileceğini ortaya koymaktadır. Dolayısıyla, ivedi veya zorunlu olmayan ihtiyaçlar için avans ödemesi yapılmaması gerektiği vurgulanmaktadır. |
BULGU: İhtiyaçların Avans Şeklinde Ödeme ile Karşılanması
2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
İvedi veya zorunlu olmayan ihtiyaçların avans ile ödeme yapılarak karşılandığı görülmüştür.
5018 sayılı Kanunu’nun “Ön Ödeme” başlıklı 35’inci maddesinin birinci fıkrasında; harcama yetkilisinin uygun görmesi ve karşılığı ödeneğin saklı tutulması kaydıyla, ilgili kanunlarda öngörülen haller ile gerçekleştirme işlemlerinin tamamlanması beklenilemeyecek ivedi veya zorunlu giderler için avans vermek veya kredi açmak suretiyle ön ödeme yapılabileceği, verilecek avansın üst sınırlarının merkezi yönetim bütçe kanununda gösterileceği hükmü yer almaktadır.
Ayrıca, ön ödeme usul ve esaslarına ilişkin Muhasebat Genel Müdürlüğü Genel Tebliği’nin (Sıra No: 55) 3’üncü maddesinde; ön ödemenin, kamu hizmetlerinin yerine getirilmesinde kesin ödeme öncesi avans veya kredi şeklinde yapılan ödeme olduğu belirtilerek, ön ödeme yapılabilmesi için; ilgili kanununda öngörülmüş olması, ön ödeme yapılacak giderin, gerçekleştirme işlemlerinin tamamlanması beklenilemeyecek ivedi veya zorunlu giderlerden olması, ilgili bütçe tertibinde ön ödeme karşılığı yeterli ödeneğin harcama biriminde mevcut olması ve bu ödeneğin, ön ödemenin mahsubu yapılana kadar saklı tutulması ve Hazine ve Maliye Bakanlığı ve ilgili bakanlıklarca yayımlanan tasarruf tedbirleri ve uygulama talimatlarında belirtilen hususlara uyulması gerektiği, ön ödeme uygulamasının bir alım usulü olmaması sebebiyle ön ödeme yapılacak mal veya hizmet alımlarında, alımların idarelerin tabi oldukları ihale mevzuatı hükümlerine göre yapılması, mal alındığının veya hizmetin gerçekleştirildiğinin ihale mevzuatına uygun olarak görevlendirilmiş kişi veya komisyonlarca onaylanması gerektiği düzenlenmiştir.
Yukarıdaki yer verilen mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde, avans şeklinde ödemenin istisnai ve belli şartlarda kullanılması gereken bir ödeme yöntemi olduğu anlaşılmaktadır. Aynı zamanda avans şeklinde ödeme yapılabilmesi için giderin ilgili kanunlarda öngörülmüş olması, gerçekleştirme işlemlerinin tamamlanması beklenilemeyecek ivedi veya zorunlu bir gider olması, ilgili bütçe tertibinde yeterli ödeneğin olması gerekmektedir.
Yapılan incelemelerde; ihtiyaçların, gerçekleştirme işlemlerinin tamamlanması beklenilemeyecek ivedi veya zorunlu giderlerden olmadığı halde avans şeklinde ödeme ile karşılandığı tespit edilmiştir.
İvedi veya zorunlu olmayan ihtiyaçların avans ile ödeme yapılarak karşılanmaması gerekmektedir.