|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, Üniversite İdari Mali İşler Daire Başkanlığı ve Yapı İşleri ile Teknik Daire Başkanlığı’nın mal ve hizmet alımları ile yapım, bakım ve onarım işlerini doğrudan temin yöntemiyle gerçekleştirdiğini ortaya koymuştur. Kamu İhale Kanunu’nun 5’inci maddesi, mal ve hizmet alımları ile yapım işlerinin doğal bir bağlantı olmaksızın bir arada ihale edilemeyeceğini belirtmektedir. Ayrıca, bu Kanun’un 22’nci maddesi, büyükşehir belediyesi sınırları içindeki idarelerin belirli bir parasal limitin altında kalan ihtiyaçlarını doğrudan temin edebileceğini ifade etmektedir.
Denetim bulgularında, 2024 yılı içinde aynı firmaya aynı gün içerisinde üç kez doğrudan temin yapıldığı ve bu alımların toplamda belirli bir eşiği aştığı gözlemlenmiştir. Bu durum, alım usulünün yıl boyunca aralıklarla devam ettiğini ve belirli firmalar üzerinden sağlanan ödeneğin büyük bir kısmının bu firmalara yönlendirildiğini göstermektedir. Kamu İdaresi, bu bulgulara yanıt olarak, benzer talepler için ortak bir liste oluşturulacağını ve ilgili yasal düzenlemelere uygun olarak ihaleye çıkılacağını belirtmiştir. Sonuç olarak, Kanun’da belirtilen parasal limitlerin altında kalmak amacıyla sürekli olarak kısımlara bölünerek yapılan doğrudan temin işlemleri, Kamu İhale Kanunu’nun temel ilkelerine aykırılık teşkil etmektedir. |
BULGU: İhtiyaçların Kısımlara Bölünerek Doğrudan Temin Yöntemiyle Alınması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Üniversite
Üniversite İdari Mali İşler Daire Başkanlığı ile Yapı İşleri ve Teknik Daire Başkanlığı tarafından, 2024 yılı içerisinde alımı gerçekleştirilen mal ve hizmet alımları ile yapım, bakım onarım işlerinin ihale yapılmaksızın, kısımlara bölünerek doğrudan temin yoluyla gerçekleştirildiği görülmüştür.
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Temel ilkeler” başlıklı 5’inci maddesinde; aralarında kabul edilebilir doğal bir bağlantı olmadığı sürece mal alımı, hizmet alımı ve yapım işlerinin bir arada ihale edilemeyeceği, eşik değerlerin altında kalmak amacıyla da aralarında doğal bir bağlantı olan mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin kısımlara bölünemeyeceği hüküm altına alınmıştır.
Anılan Kanun’un “Doğrudan temin” başlıklı 22’inci maddesinin (d) bendinde; büyükşehir belediyesi sınırları dahilinde bulunan idarelerin, 2024 yılı için 622.756,00 TL’yi aşmayan ihtiyaçlarını ilân yapılmaksızın ve teminat alınmaksızın doğrudan temini usulü gerçekleştirebileceği belirtilmiştir. Doğrudan Temin Yöntemiyle Yapılacak Alımlara İlişkin Tebliğ’in “Parasal limitler kapsamında yapılacak alımlar ile temsil ağırlama faaliyetleri kapsamında yapılacak alımlar” başlıklı 14’üncü maddesinde; İdareler tarafından her yıl güncellenen parasal limitleri aşmayan mal ve hizmet alımları ve yapım işleri ile temsil ağırlama faaliyetleri için yapılacak konaklama, seyahat ve iaşeye ilişkin mal ve hizmet alımları Kanunun 22’nci maddesinin birinci fıkrasının (d) bendi kapsamında yapılabileceği, parasal limitler dâhilinde yapılacak alımlarda, piyasada yapılan fiyat araştırması sonucunda bu limitlerin aşılacağının tespit edilmesi halinde, ihtiyacın Kanunun ilgili hükümlerine göre ihale yoluyla temin edilmesi gerektiği, Kanunun 18’inci maddesinde öngörülen ihale usulleriyle temin edilmesi gereken ihtiyaçların, parasal limitlerin altında kalacak şekilde adet, kısım veya gruplara bölünmek suretiyle temin edilemeyeceği düzenlenmiştir.
Denetimlerde; 2024 yılı içerisinde doğrudan temin kapsamında yapılan alımlarda aynı firmaya aynı gün içinde 3 adet doğrudan temin yapıldığı, aynı firma üzerinden yapılan alımların açık ihale konusu yapılacak düzeyi sadece bir gün içinde yapılan alımlarla geçtiği, bu alım usulünün yıl içinde aralıklarla devam ettiği toplamda mal ve hizmet alımı ile yapım bakım onarım için ayrılan ödeneğin yarısından fazlasının birkaç firma üzerinden sağlandığı görülmüştür.
Kamu İdaresi cevabında, bulgu konusu hususla ilgili olarak benzer iş veya taleplerin ortak listesi oluşturularak 4734 sayılı Kanun’un ilgili maddeleri gereğince ihaleye çıkılacağı, bundan sonraki süreçte alımlara gereken hassasiyet ve özenin gösterileceği ifade edilmiştir.
Sonuç olarak, Kanun’da belirlenen parasal limitin altında kalmak amacıyla kısımlara bölmek suretiyle sürekli tekrar eden doğrudan temin yapılması, Kanun’un 5’inci maddesinde yer alan temel ilkelere aykırılık teşkil etmektedir.