İhtiyaçların Parasal Sınırların Altında Kalacak Şekilde Parçalara Bölünmek Suretiyle Doğrudan Teminle Edinilmesi (Sayıştay)

BULGU: İhtiyaçların Parasal Sınırların Altında Kalacak Şekilde Parçalara Bölünmek Suretiyle Doğrudan Teminle Edinilmesi

2023 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Üniversite ve Üniversite Döner Sermayesi

Ondokuz Mayıs Üniversitesi Sağlık Uygulama ve Araştırma Merkezi tarafından, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nda öngörülen temel ihale usulleri ile ihale edilmesi gereken bazı mal alımlarının malzeme istek formunda belirtilen adetin altında alım yaparak mevzuatta öngörülen parasal sınırların altında kalacak şekilde parçalara bölünmek suretiyle doğrudan temin ile gerçekleştirildiği görülmüştür.
24.12.2003 tarih ve 25326 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 8’inci maddesinde; ”Her türlü kamu kaynağının elde edilmesi ve kullanılmasında görevli ve yetkili olanların, kaynakların etkili, ekonomik, verimli ve hukuka uygun olarak elde edilmesinden, kullanılmasından, muhasebeleştirilmesinden, raporlanmasından ve kötüye kullanılmaması için gerekli önlemlerin alınmasından sorumlu olduğu” belirtilmiştir.
Anılan Kanun’un 32’nci maddesinde ise; “Harcama yetkililerinin, harcama talimatlarının bütçe ilke ve esaslarına, kanun, tüzük ve yönetmelikler ile diğer mevzuata uygun olmasından, ödeneklerin etkili, ekonomik ve verimli kullanılmasından sorumlu olduğu” ifade edilmiştir. Aynı Kanun’un doğrudan temin başlıklı 22’nci maddesinin (d) fıkrasında büyükşehir belediyesi sınırları dışında bulunan idarelerin 2023 yılı için 431.810,00 TL’yi (KDV Hariç) aşmayan ihtiyaçları ile temsil ağırlama faaliyetleri kapsamında yapılacak konaklama, seyahat ve iaşeye ilişkin alımların ilân yapılmaksızın ve teminat alınmaksızın doğrudan temin yöntemi ile karşılanabileceği belirtilmektedir.
22.08.2009 tarih ve 27327 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Kamu İhale Genel Tebliği’nin 22.5.1.2. numaralı maddesinde ise “4734 sayılı Kanun’un 19’uncu maddesine göre açık ihale usulü ile temini gereken ihtiyacın, Kanun’un 22’nci maddesinin (d) bendi için öngörülen parasal sınırların altında kalacak şekilde, adet bazında veya aynı ihale konusu içinde yer alabilecek nitelikteki mal ve hizmet alımları ile yapım işlerinin, kalemlere veya gruplara bölünmek suretiyle aynı Kanun’un 22’nci maddesinin (d) bendine göre temini, 4734 sayılı Kanun’un temel ilkelerine aykırılık teşkil ettiğinden, bu yönde uygulamaların sorumluluk doğuracağı hususuna dikkat edilmesi gereklidir.” denilmek suretiyle tekrar edilerek aynı nitelikteki mal ve hizmet alımları ile yapım işlerinin, kalemlere veya gruplara bölünerek yapılmasının, 4734 Sayılı Kanun’un temel ilkelerini oluşturan 5’inci maddesine aykırılık teşkil edeceği ifade edilmektedir.
Üniversitenin niteliği itibariyle benzer veya aynı olan mal ve malzeme ihtiyaçlarını parasal sınırın altında kalacak şekilde malzeme istek formunda belirtilen adetin altında alım yapmak suretiyle parçalara bölerek doğrudan temin ile karşıladığı tespit edilmiş olup söz konusu duruma ilişkin örnekler aşağıda yer alan tablolarda detaylı olarak yer almaktadır.
Tablo 1: Mal Alımları Tablosu

Kamu İdaresi cevabında; bulgu konusu alımların bazılarının acil ihtiyaç nedeniyle istinai olarak ön görülemeyen durumda gerçekleştiği, diğer bazı alımların ise ilk kez alım yapıldığı için sayının tam olarak bilinememesinden kaynaklandığı ve bulgu konusu alımlardan 2 kalem yazıcı alımı ile ilgili parçalara bölme söz konusu olmadığı ve alıma çıkılan adetten daha fazla alım yapıldığı ifade edilmişse de; yapılan inceleme sonucunda, ilk malzeme istek formundaki alımların sayısından daha az alım yapılarak alımın geçekleştirildiği görülmüştür.
Sonuç olarak, ihale ile temin edilmesi gereken ihtiyaçların parasal sınırın altında kalacak şekilde parçalara bölmek suretiyle doğrudan temin ile karşılanmaması gerektiği değerlendirilmektedir.