ikinci en avantajlı isteklinin sözleşmeyi imzalamaması durumunda idarece hangi işlemin yapılması gerekir (KİK)

Karşıyaka Devlet Hastanesi Baştabipliğitarafından 19.12.2012tarihinde açık ihale usulüile yapılan “2013-2014 Yılları 12 Aylık Malzemeli, Taşımalı, Yemek Pişirme, Taşıma ve Dağıtımı İle Sonrası Hizmet Alımı” ihalesine ilişkin olarak Temsa İnş. Tem. Sağ. Hizm. Gıda Turz. San. ve Tic. Ltd. Şti.nin 04.01.2013tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 08.01.2013tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 17.01.2013tarih ve 2222sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 17.01.2013tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2013/351sayılı şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle,

1) İdare tarafından daha önce yapılan ihalenin rekabet oluşmadığı gerekçesiyle iptal edildiği, tekrar yapılan ihale ile iptal edilen ihalenin Teknik ve İdari Şartnameleri aynı olduğu halde yaklaşık maliyetinin daha düşük olarak belirlendiği, halbuki TEFE ve TÜFE oranlarının arttığı bir durumda yaklaşık maliyetin düşürülmüş olmasının anlaşılamadığı,

2) İhale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasının uygun olmadığı,

3) İhale üzerinde bırakılan isteklinin sunmuş olduğu yemeklerin kalitesinin uygun olmadığı, yatan hastaların zehirlendiği ve yerel gazetelerde bu durumun yer aldığı

4) Soğuk hava deposuna sahip olduğunun kapasite raporunda yer alması gerektiği, ancak net olmadığı, diyet yemeğin kaç öğün olacağının belirsiz olduğu, Teknik Şartname’de soğuk hava deposu, İdari Şartname’de ise soğutucu hava deposu düzenlemesinin birbiri ile çelişkili olduğu iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

1. Başvuru sahibinin 1’inci iddiasına ilişkin olarak:

İdarî Şartname’nin “İhale konusu işe ilişkin bilgiler” başlıklı 2’nci maddesinde,

“2.1. İhale konusu hizmetin;

a) Adı: 2013-2014 Yılları 12 Aylık Malzemeli, Taşımalı, Yemek Pişirme, Taşıma ve Dağıtımı İle Sonrası Hizmet Alımı” düzenlemesi yer almaktadır.

4734 sayılı Kanun’un “İhalelere Yönelik Başvurular” başlıklı 54’üncü maddesinde, “İhale sürecindeki hukuka aykırı işlem veya eylemler nedeniyle bir hak kaybına veya zarara uğradığını veya zarara uğramasının muhtemel olduğunu iddia eden aday veya istekli ile istekli olabilecekler, bu Kanunda belirtilen şekil ve usul kurallarına uygun olmak şartıyla şikâyet ve itirazen şikâyet başvurusunda bulunabilirler. ” hükmü,

Anılan Kanun’un “İdareye şikayet başvurusu” başlıklı 55’inci maddesinde“Şikayet başvurusu, ihale sürecindeki işlem veya eylemlerin hukuka aykırılığı iddiasıyla bu işlem veya eylemlerin farkına varıldığı veya farkına varılmış olması gereken tarihi izleyen günden itibaren 21 inci maddenin (b) ve (c) bentlerine göre yapılan ihalelerde beş gün, diğer hallerde ise on gün içinde ve sözleşmenin imzalanmasından önce, ihaleyi yapan idareye yapılır. İlanda yer alan hususlara yönelik başvuruların süresi ilk ilan tarihinden, ön yeterlik veya ihale dokümanının ilana yansımayan diğer hükümlerine yönelik başvuruların süresi ise dokümanın satın alındığı tarihte başlar. ” hükmü,

İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Tebliğ’in”Şikayet başvuru süresi” başlıklı 4’üncü maddesinde ise“Kanunun 55’inci maddesi uyarınca şikayet başvurusu usulüne uygun olarak sözleşme imzalanmadan önce aday veya istekliler ile istekli olabileceklerin şikayete yol açan durumların farkına vardığı veya farkına varmış olması gerektiği tarihi izleyen günden itibaren Kanunun 21 inci maddesinin (b) ve (c) bentlerine göre yapılan ihalelere yönelik başvurularda beş gün, diğer hallerde on gün içinde ihaleyi yapan idareye yapılır.

Süreler;

a)İlana yönelik başvurularda ilk ilan tarihini, düzeltme ilanı yapılan hallerde düzeltme ilanının yayımlandığı tarihi, gazetelerde veya bültende birden fazla yayımlanan ilanlar arasında çelişki olması halinde son ilan tarihini,

b)Ön yeterlik veya ihale dokümanının ilana yansımayan hükümleri için dokümanın satın alındığı tarihi, belli istekliler arasında ihale usulü ile yapılan danışmanlık hizmet alımı ihalelerinde ihale dokümanının teslim alındığı tarihi, zeyilnameye yönelik başvurularda ise zeyilnamenin bildirildiği tarihi

c)İdarenin işlem veya eylemlerine karşı yapılacak başvurularda şikayete yol açan durumun farkına varıldığı yahut farkına varılmış olması gerektiği tarihi,

ç) Şikayet üzerine idare tarafından verilen kararın bildirildiği veya bildirilmiş sayıldığı tarihi, on gün içerisinde karar alınmaması halinde ise bu sürenin bitimini

d)İhalenin iptali kararına karşı yapılan itirazen şikayet başvurularında ise iptal kararının bildirildiği veya bildirilmiş sayıldığı tarihi izleyen günden itibaren başlar. “ açıklaması yer almaktadır.

Söz konusu iddia yaklaşık maliyetin yanlış hesaplandığına ilişkindir. Bu nedenle iddia konusu hususa ilişkin olarak idareye şikâyet başvuru süresinin yaklaşık maliyetin açıklandığı ihale tarihi olan 19.12.2012 tarihini izleyen günden itibaren başladığı ancak başvuru sahibi tarafından iddia konusu hususa ilişkin şikâyet başvurusunun şikâyet süresinin bitim tarihi olan (29.12.2012 tarihi hafta sonu olduğu için sürenin bitim tarihi 31.12.2012’dir.) 31.12.2012 tarihinden sonra 04.01.2013 tarihinde idareye yapıldığı anlaşılmıştır.

Yukarıda yer alan mevzuat hükümleri göz önüne alındığında, yaklaşık maliyete ilişkin şikâyet başvurusunun süresinde yapılmadığı anlaşılmıştır.

İdarece belirlenen yaklaşık maliyetin, yalnızca yemek alımı için tespit edilen maliyet tutarından oluştuğu ve yaklaşık maliyetin yanlış hesaplandığı iddiasına ilişkin başvurunun ihale tarihini takip eden 10 gün içerisinde yapılması gerekirken bu süre geçtikten sonra idareye şikâyet başvurusunun yapıldığı anlaşıldığından, 4734 sayılı Kanun’un 54’üncü maddesinin onuncu fıkrasının (c) bendi gereğince başvuru sahibinin bu iddiasına ilişkin başvurunun süre yönünden reddi gerekmektedir.

1. Başvuru sahibinin 2’nci iddiasına ilişkin olarak:

Teklif değerlendirme aşamasında başvuru sahibi isteklinin teklifinin yaklaşık maliyetin üzerinde olması nedeniyle uygun görülmediği ve bu nedenle ekonomik açıdan ikinci avantajlı teklif olarak belirlenmediğinin komisyon kararında açıkça ifade edildiği, teklife ilişkin başkaca bir işlem tesis edilmediği,

Diğer isteklinin teklifine ilişkin olarak ise, idarece aşırı düşük teklif sorgulaması yapılarak uygun görülmesi üzerine ihalenin adı geçen istekli üzerinde bırakıldığı,

İhale komisyonu kararında ve isteklilere bildirilen kesinleşen ihale kararında ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibinin belirlenmediğinin belirtildiği görülmüştür.

Somut olayda öncelikle tespit edilmesi gereken husus, başvuru sahibinin başvuru ehliyetinin bulunup bulunmadığı, diğer bir deyişle ihale üzerinde bırakılan isteklinin teklifinin Kurumumuzca yapılacak inceleme sonucunda değerlendirme dışı bırakılması durumunda, başvuru sahibinin herhangi bir hak veya menfaat elde edip etmeyeceğidir.

İhale komisyonu kararında, başvuru sahibinin teklifine ilişkin olarak; “…yaklaşık maliyet fiyatlarının üzerinde olduğundan firmanın teklifinin değerlendirme dışı bırakılmasına.” değerlendirmesinin yapıldığı, buna paralel olarak ihale komisyonu kararı ve kesinleşen ihale kararlarında ikinci avantajlı teklifin belirlenmediği görülmektedir.

4734 sayılı Kanun’un 44’üncü maddesinde, ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibi ile sözleşme imzalanamaması durumunda, ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibinin sözleşmeye davet edilebileceği, bunun uygun görülmemesi veya ikinci avantajlı teklif sahibinin de sözleşmeyi imzalamaması durumunda ise ihalenin iptal edileceği hüküm altına alınmıştır. Dolayısıyla, ikinci avantajlı teklif sahibinin belirlenmediği bir ihalede, Kanun hükmünün uygulanmasının mümkün olmadığı ve ihale üzerinde bırakılan isteklinin teklifinin değerlendirme dışı bırakılması durumunda ihalenin iptal edileceği aşikardır.

Başvuru konusu ihalede, başvuru sahibi isteklinin teklifinin yaklaşık maliyetin üstünde olması nedeniyle uygun görülmediği ve ekonomik açıdan ikinci avantajlı teklif olarak belirlenmediği, diğer bir deyişle anılan teklifin yaklaşık maliyetin üzerinde olması sebebiyle değerlendirmeye alınmaması yönündeki idare iradesinin ortaya çıktığı anlaşılmaktadır. Dolayısıyla, ihale üzerinde bırakılan isteklinin teklifinin değerlendirme dışı bırakılması halinde başvuru sahibinin teklifinin geçerli kabul edilerek ihalenin üzerinde kalması ihtimali bulunmamaktadır.

4734 sayılı Kanun’un 54’üncü maddesine göre, başvuru yolunun ancak ihale sürecindeki hukuka aykırı işlem veya eylemler nedeniyle bir hak kaybına uğradığını veya uğrama ihtimalinin bulunduğunu iddia eden ilgililere açık olması ve başvuru sahibinin kendi teklifinin idarece uygun görülmemesi işlemine yönelik herhangi bir iddiasının bulunmaması karşısında, mezkur ihalede ihale üzerinde bırakılan isteklinin teklifinin değerlendirilmesine ilişkin iddialar bakımından başvuru sahibinin herhangi bir hak kaybına uğrama ihtimali bulunmamaktadır. Bu itibarla, başvurunun anılan Kanun’un 54’üncü maddesinin onuncu fıkrasının (c) bendi uyarınca ehliyet yönünden reddedilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.

1. Başvuru sahibinin 3’üncü iddiasına ilişkin olarak:

4734 sayılı Kanun’un “İhaleye katılımda yeterlik kuralları” başlıklı 10’uncu maddesinin 4’üncü fıkrasında “… Aşağıda belirtilen durumlardaki istekliler ihale dışı bırakılır:

…

f) ihale tarihinden önceki beş yıl içinde, ihaleyi yapan idareye yaptığı işler sırasında iş veya meslek ahlakına aykırı faaliyette bulunduğu bu idare tarafından ispat edilen….”hükmü yer almaktadır.

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “4734 sayılı Kanunun 10 uncu maddesinin dördüncü fıkrasının (f) bendinin uygulanmasına ilişkin olarak” başlıklı 17.8’inci maddesinde “İdareye karşı yüklenilen işin yapımı sırasında gerçekleşen yasak fiil ve davranışlar dolayısıyla iş ve meslek ahlakına aykırı davranışların 4734 sayılı Kanunun 17 nci maddesinde belirtilen fiil ve davranışların dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.

17.8.2. 4735 sayılı Kanunun 25 inci maddesinde sayılmış olan yasak fiil ve davranışlar ile bu fiil veya davranışlar içine girmemekle birlikte, sözleşme hükümlerine aykırı veya idareye zarar verecek fiil ve davranışlar ya da yüklenicilerin iş veya mesleklerinden dolayı yürürlükteki kanunların yüklediği mükellefiyetlere aykırı davranışlar iş ve meslek ahlakına aykırı faaliyet kapsamında değerlendirilebilecektir. Ancak, 4735 sayılı Kanunun 25 inci maddesinin (f) bendinde yer alan “mücbir sebepler dışında, ihale dokümanı ve sözleşme hükümlerine uygun olarak taahhüdünü yerine getirmeme” fiilinden ötürü hakkında yasaklama kararı verilmiş bir isteklinin yasaklama kararını veren idarenin ihalesine katılması halinde;

i- 4734 sayılı Kanunun 10 uncu maddesinin dördüncü fıkrasının (f) bendi uyarınca ihale dışı bırakılabilmesi için, bu isteklinin davranışının iş ve meslek ahlakına aykırı bir davranış olup olmadığının her olayın kendi özgün koşulları içinde değerlendirilmesi gerekmekte ve bu hususta takdir idareye ait bulunmaktadır.

ii- Yine bu isteklinin 10 uncu maddenin (f) bendi uyarınca ihale dışı bırakılabilmesi, ancak ihaleyi yapan idareye yaptığı işler sırasında iş ve meslek ahlakına aykırı faaliyetlerde bulunduğunun bu idare tarafından ispat edilebilmesi halinde mümkün olabilecektir.” açıklaması yer almaktadır.

Adı geçen istekli Ayze Gıda Tarım Ürün ve Turz. San. Tic. Ltd. Şti.ne 4734 sayılı Kanun’un 10’uncu maddesinin 4’üncü fıkrasının (f) bendi ile, Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin 51’inci maddesinin (e) bendine göreyaptırımuygulanmasının idarenin tespitine bağlı olduğu, idarece böyle bir tespitin yapıldığına ilişkin herhangi bir beyanda dahi bulunulmadığı, ayrıca anılan istekli hakkında bir yasaklama kaydının bulunmadığı göz önüne alındığında başvuru sahibi isteklinin iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

1. Başvuru sahibinin 4’üncü iddiasına ilişkin olarak:

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 54’üncü maddesinin birinci fıkrasında, adayların, isteklilerin ve istekli olabileceklerin, bu Kanun’da belirtilen şekil ve usul kurallarına uygun olmak şartıyla şikâyet ve itirazen şikâyet başvurusunda bulunabileceği belirtilmiştir.

Anılan Kanun’un “İdareye şikâyet başvurusu” başlıklı 55’inci maddesinde “Şikâyet başvurusu, ihale sürecindeki işlem veya eylemlerin hukuka aykırılığı iddiasıyla bu işlem veya eylemlerin farkına varıldığı veya farkına varılmış olması gereken tarihi izleyen günden itibaren 21 inci maddenin (b) ve (c) bentlerine göre yapılan ihalelerde beş gün, diğer hallerde ise on gün içinde ve sözleşmenin imzalanmasından önce, ihaleyi yapan idareye yapılır. İlanda yer alan hususlara yönelik başvuruların süresi ilk ilan tarihinden, ön yeterlik veya ihale dokümanının ilana yansımayan diğer hükümlerine yönelik başvuruların süresi ise dokümanın satın alındığı tarihte başlar.

İlan, ön yeterlik veya ihale dokümanına ilişkin şikâyetler birinci fıkradaki süreleri aşmamak üzere en geç ihale veya son başvuru tarihinden üç iş günü öncesine kadar yapılabilir…” hükmü,

İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Tebliğ’in “Şikâyet başvuru süresi” başlıklı 4’üncü maddesinin yedinci fıkrasında ise “Kanunun 55 inci maddesinde ilan, ön yeterlik veya ihale dokümanına ilişkin şikâyetlerin anılan maddenin birinci fıkrasındaki süreleri aşmamak üzere en geç ihale veya son başvuru tarihinden üç iş günü öncesine kadar yapılabileceği düzenlenmiştir. Buna göre şikâyetlerin en geç;

a) İhale veya son başvuru tarihi Pazartesi günü olan ihalelerde, bir önceki Salı günü,

b) İhale veya son başvuru tarihi Salı günü olan ihalelerde, bir önceki Çarşamba günü,

c) İhale veya son başvuru tarihi Çarşamba günü olan ihalelerde, bir önceki Perşembe günü,

ç) İhale veya son başvuru tarihi Perşembe günü olan ihalelerde, bir önceki Cuma günü,

d) İhale veya son başvuru tarihi Cuma günü olan ihalelerde, bir önceki Pazartesi günü mesai saati bitimine kadar yapılması gerekmektedir. Ancak ihale tarihinden önceki üç iş günü içerisinde ulusal bayram veya genel tatil günü bulunması halinde, sürenin hesabında bu günler dikkate alınarak iş günleri üzerinden hesabının yapılması gerekmektedir.” açıklaması yer almaktadır.

Yapılan incelemede, 19.12.2012 Çarşamba günü gerçekleştirilen ihalede, ihale dokümanına ilişkin şikâyet başvurusunda bulunulabilecek son tarihin bir önceki Perşembe günü olan 13.12.2012 tarihi mesai bitimi olduğu, başvuru sahibinin, bu sürenin bitiminden sonra, 04.01.2013 tarihinde idareye şikâyet başvurusunda bulunduğu anlaşılmıştır.Bu itibarla, başvuru sahibinin ihale dokümanına yönelik söz konusu iddialarına ilişkin olarak 4734 sayılı Kanun’un 54’üncü maddesinin onuncu fıkrasının (c) bendi gereğince, başvurunun süre yönünden reddi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun’un 65’inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun’un 54’üncü maddesinin onuncu fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikâyet başvurusunun reddine,

Oyçokluğu ile karar verildi.

KARŞI OY

İncelemeye konu ihalede;

Başvuru sahibinin ikinci iddiasına ilişkin olarak;

Başvuru sahibinin “İhale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasının uygun olmadığı” şeklinde dile getirdiği iddiasına yönelik Kurul çoğunluğunca, başvuru sahibinin teklifinin yaklaşık maliyetin üstünde olması nedeniyle uygun görülmediği ve ekonomik açıdan ikinci avantajlı teklif olarak belirlenmediği, diğer bir deyişle anılan teklifin idarece değerlendirmeye alınmadığı yönündeki idare iradesinin açıkça ifade edildiğinin anlaşıldığı, dolayısıyla, ihale üzerinde bırakılan isteklinin teklifinin değerlendirme dışı bırakılması halinde başvuru sahibinin teklifinin geçerli kabul edilerek ihalenin üzerinde kalması ihtimali bulunmadığı, 4734 sayılı Kanunun 54’üncü maddesinde, idari başvuru yolunun ancak ihale sürecindeki hukuka aykırı işlem veya eylemler nedeniyle bir hak kaybına uğradığını veya uğrama ihtimalinin bulunduğunu iddia eden ilgililere açık olduğunun hüküm altına alınmış olması ve başvuru sahibinin kendi teklifinin idarece uygun görülmemesi işlemine yönelik herhangi bir iddiası bulunmaması karşısında, mezkur ihalede ihale üzerinde bırakılan isteklinin teklifinin değerlendirilmesine ilişkin iddialar bakımından teklifi yaklaşık maliyetin üzerinde olduğu gerekçesiyle uygun bulunmayan başvuru sahibinin herhangi bir hak kaybına uğrama ihtimalinin olmadığı anlaşıldığından, başvurunun anılan Kanun’un 54’üncü maddesinin onuncu fıkrasının (c) bendi uyarınca ehliyet yönünden reddedilmesi gerektiği yönünde karar verilmiştir.

4734 sayılı Kanun’un 54. maddesinin birinci fıkrasında; ihale sürecindeki hukuka aykırı işlem veya eylemler nedeniyle bir hak kaybına veya zarara uğradığını veya zarara uğramasının muhtemel olduğunu iddia eden aday veya istekli ile istekli olabileceklerin, bu Kanunda belirtilen şekil ve usul kurallarına uygun olmak şartıyla şikâyet ve itirazen şikâyet başvurusunda bulunabilecekleri, 55. maddesinin birinci fıkrasında ise; şikâyet başvurusunun, ihale sürecindeki işlem veya eylemlerin hukuka aykırılığı iddiasıyla bu işlem veya eylemlerin farkına varıldığı veya farkına varılmış olması gereken tarihi izleyen günden itibaren 21 inci maddenin (b) ve (c) bentlerine göre yapılan ihalelerde beş gün, diğer hallerde ise on gün içinde ve sözleşmenin imzalanmasından önce yapılacağı, 56. maddesinin birinci fıkrasında ise; idareye şikâyet başvurusunda bulunan veya idarece alınan kararı uygun bulmayan aday, istekli veya istekli olabilecekler tarafından 55. maddenin dördüncü fıkrasında belirtilen hallerde ve sürede, sözleşme imzalanmadan önce itirazen şikâyet başvurusunda bulunabilecekleri, ikinci fıkrasında ise; Kurumun itirazen şikâyet başvurularını başvuru sahibinin iddiaları ile idarenin şikâyet üzerine aldığı kararda belirlenen hususlar ve itiraz edilen işlemler bakımından eşit muamele ilkesinin ihlal edilip edilmediği açılarından inceleyeceği hükmüne yer verilmiştir.

İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmeliğin 5. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinde; isteklilerin; yeterlik başvurularının veya tekliflerin sunulması, değerlendirilmesi ve ihalenin sonuçlandırılmasına ilişkin idari işlem veya eylemler hakkında başvuruda bulunabileceği, 14. maddesinin birinci fıkrasında; idareye yapılan şikâyet başvurusu üzerine idare tarafından alınan kararın uygun bulunmaması veya süresi içinde karar alınmaması hallerinde veya şikâyet ya da itirazen şikâyet üzerine idare tarafından alınan ihalenin iptali kararlarına karşı doğrudan Kuruma itirazen şikâyet başvurusunda bulunulabileceği, 15. maddesinin birinci fıkrasında; Kuruma yapılan başvuruların, öncelikle 16. madde çerçevesinde inceleneceği, 16. maddesinin ikinci fıkrasında ise; başvuru dilekçesi ve ekinde yukarıda belirtilen ön inceleme konuları bakımından bir aykırılığın bulunmaması durumunda esasın incelenmesine geçileceği hükmü yer almaktadır.

Anılan Yönetmeliğin 18. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinde; ihale veya ön yeterlik dokümanının verilmesi, başvuruların veya tekliflerin sunulması, değerlendirilmesi ve ihalenin sonuçlandırılmasıyla ilgili olarak ise, başvuru sahibinin iddiaları ve idarenin şikâyet üzerine aldığı kararda belirtilen hususlar ile itiraz edilen işlemler bakımından eşit muamele ilkesinin ihlal edilip edilmediği yönünden inceleneceği, 2. fıkrasında ise; eşit muamele ilkesi yönünden yapılacak incelemede; dayanağı bakımından, itiraz edilen işlemin diğer aday veya isteklilere ilişkin olarak da Kanun ve ilgili mevzuat hükümlerine uygun şekilde gerçekleştirilip gerçekleştirilmediğine bakılacağı belirtilmiştir.

İdareye şikâyet, Kuruma itirazen şikâyet başvurusunda bulunulabilmesi için, aday, istekli veya istekli olabileceklerin hukuken korunması gerekli bir hakkının veya menfaatinin olması gerekmektedir.

4734 sayılı Kanunun 4. maddesinde geçen aday, istekli ve istekli olabilecek tanımları ve 54. maddesinde yer alan ihale sürecindeki hukuka aykırı işlem veya eylemler nedeniyle bir hak kaybına veya zarara uğradığını veya zarara uğramasının muhtemel olduğunu iddia eden aday veya istekli ile istekli olabileceklerin şikâyet yoluna başvurmaları yolundaki düzenleme, ihale dokümanı almayan kişilerin başvuruda bulunamayacaklarını, bu satın alma işleminin ehliyet şartının ön koşulu olduğunu ortaya koymaktadır.

Hukuki düzenleme bu yönde olmakla birlikte, kamu ihale mevzuatındaki itirazen şikâyet başvurusu, idarelerin ihale sürecinde tesis ettikleri idari işlemlere yönelik olarak hak kaybı ya da zarara uğrayanların yaptığı başvuru sonucu yapılan bir denetim yöntemidir. Yapılan incelemelerdeki temel unsur, bir kişinin başvurusu olmakla birlikte, içerik yönünden bir idari işlem denetimi olan itirazen şikâyet incelemesinin amacı, kamu hukukuna tabi olarak tesis edilen işlemlerin hukuka uygunluk denetimidir. Dolayısıyla idareler açısından bir denetim biçimi olan bu yöntem, hukuk özneleri için de bir hak ve özgürlük arama aracıdır. Bu nedenle de hukukun genel ilkeleri çerçevesinden, söz konusu hak arama yolunun genişletici biçimde yorumlanması gerekmektedir.

Söz konusu ihalede, başvuru sahibi tarafından ihale dokümanı satın alınarak, ihaleye teklif verildiği, anılan Kanun ve Yönetmelik hükmü uyarınca istekli statüsünü kazandığından itirazen şikâyet başvurusunun, başvuru sahibinin üzerinde ihale kalmayacak olmasından bağımsız olarak incelenmesi gerekmektedir.

Ayrıca, ihaleye dört isteklinin katıldığı, iki isteklinin teminatının uygun olmadığı gerekçesiyle değerlendirme dışı bırakıldığı, ihalede geçerli iki teklifin kaldığı, başvuru sahibinin teklifinin yaklaşık maliyetin üzerinde olması nedeniyle ekonomik bulunmadığı gerekçesiyle ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif olarak değerlendirilmediği, başvurunun da ihale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasının mevzuata uygun olmadığına ilişkin olduğu dikkate alındığında, ihale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük açıklamasının incelenmesi sonucunda, açıklamanın uygun bulunmayabileceği, sonucunda da ihalede ekonomik açıdan değerlendirilebilecek teklifin kalmayabileceği açıktır.

Bu itibarla, başvuru sahibinin üçüncü iddiasına ilişkin olarak, ehliyetinin kabulünün yanı sıra, anılan Yönetmeliğin 16. maddesinde sayılan diğer unsurlar da başvuru sahibi tarafından yerine getirildiğinden, başvuru sahibinin ikinci iddiasına ilişkin olarak, işin esasının incelenmesine geçilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

Açıklanan nedenlerle; incelemeye konu ihalede başvuru sahibinin iddialarına ilişkin olarak işin, “esasının incelemesine geçilmesine” karar verilmesi gerektiği yönündeki düşüncemle, Kurul çoğunluğunun “başvurunun reddine” ilişkin kararına katılmıyorum.

Erkan DEMİRTAŞ

Kurul Üyesi