|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, ikinci öğretim tezsiz yüksek lisans programlarından elde edilen gelirlerin %10’luk payının öğrenci hizmetleri için ayrılmadığını ortaya koymuştur. 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun 46. maddesi, ikinci öğretim ücretlerinin öğrenci cari hizmet maliyetinin yarısından az olamayacağını ve bu gelirlerin beslenme, barınma, sağlık, spor, kültür gibi sosyal hizmetlerde kullanılacağını belirtmektedir. Ayrıca, Ek 27. madde, tezsiz yüksek lisans programlarının açılması ve öğretim üyelerine ödenecek ek ders ücretlerinin belirlenmesi konularını düzenlemektedir.
Cumhurbaşkanı Kararı ile yürürlüğe giren 2024-2025 Eğitim-Öğretim Yılı’na ilişkin düzenlemelerde, ikinci öğretimden alınan öğrenim ücretlerinin %10’unun öğrenci ihtiyaçlarına harcanması gerektiği vurgulanmıştır. Ancak yapılan incelemelerde, bu payın ayrılmadığı görülmüştür. Kamu İdaresi, tezsiz yüksek lisans programlarının ikinci öğretim kapsamında değerlendirildiğini ve bu nedenle %10 kesintinin uygulanması gerektiğini savunmuştur. Ancak, mevcut mevzuatın bu kesintiyi zorunlu kıldığına dair yeterli düzenleme bulunmadığı ifade edilmiştir. Sonuç olarak, 2547 sayılı Kanun’un hükümleri gereği, ikinci öğretim kapsamındaki yükseköğretim programlarından elde edilen gelirlerden, öğrencilerin sosyal hizmet ihtiyaçları için %10 oranında pay ayrılması gerekmektedir. Bu durum, hem eğitim planlaması hem de öğrenci hakları açısından önemli bir ayrım oluşturmaktadır. |
BULGU: İkinci Öğretim Tezsiz Yüksek Lisans Gelirlerinden %10’luk Pay Ayrılmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Üniversite
2024 yılı içerisinde elde edilen ikinci öğretim tezsiz yüksek lisans gelirlerinden; öğrencilerin beslenme, barınma, sağlık, spor, kültür ve diğer sosyal hizmetleri için %10’luk pay ayrılmadığı tespit edilmiştir.
2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun “Cari hizmet maliyetinin hesaplanması, öğrenci katkı payları ve öğrenim ücretleri” başlıklı 46’ncı maddesinin birinci fıkrasının (ğ) bendinde; “İkinci öğretimde alınacak öğrenim ücreti, öğrenci cari hizmet maliyetinin yarısından az olamaz. İkinci öğretimde alınacak ücretlerin Cumhurbaşkanınca belirlenecek miktarı öğrencilerin başta beslenme olmak üzere barınma, sağlık, spor, kültür ve diğer sosyal hizmetlerinde kullanılır.” hükmü yer almaktır.
Anılan Kanun’un Ek 27’nci maddesinde ise üniversite veya yüksek teknoloji enstitülerinde ikinci öğretim kapsamında yürütülecek tezsiz yüksek lisans programlarının açılmasının ve bu programlarda fiilen ders veren öğretim üyelerine ödenecek ek ders ve sınav ücretlerinin, maddenin diğer fıkralarında belirtilen esaslara uyulmak kaydıyla ilgili üniversite veya yüksek teknoloji enstitüsü yönetim kurulunun teklifi üzerine Yükseköğretim Kurulu tarafından belirleneceği ifade edilmiştir.
02.07.2024 tarih ve 32590 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Cumhurbaşkanı Kararı ile yürürlüğe konulan 2024-2025 Eğitim-Öğretim Yılında Yükseköğretim Kurumlarında Cari Hizmet Maliyetlerine Öğrenci Katkısı Olarak Alınacak Katkı Payları ve Öğrenim Ücretlerinin Tespitine İlişkin Karar’ın “Öğrenim ücretlerinin kullanılması” başlıklı 4’üncü maddesinde; ikinci öğretimden alınacak öğrenim ücretlerinin %10’unun öğrencilerin başta beslenme olmak üzere barınma, sağlık, spor, kültür ve diğer sosyal hizmetlerinde kullanılacağı, geriye kalan kısmının ise üniversite bütçesine dahil edilerek Yükseköğretim Kurulunca tespit edilen usul ve esaslara göre kullanılacağı düzenlenmiştir.
Yapılan incelemede; Üniversitede ikinci öğretim kapsamında gerçekleştirilen tezsiz yüksek lisans programlarından elde edilen gelirlerden, öğrencilerin yukarıda belirtilen ihtiyaçlarında kullanılmak üzere %10’luk pay ayrılmadığı görülmüştür.
Kamu İdaresi cevabında, 3843 sayılı Yükseköğretim Kurumlarında İkili Öğretim Yapılması, 2547 Sayılı Yükseköğretim Kanununun Bazı Maddelerinin Değiştirilmesi ve Bu Kanuna Bir Ek Madde Eklenmesi Hakkında Kanun’a göre tezsiz yüksek lisans programlarının anılan Kanun kapsamında ikinci lisansüstü öğretim olarak tanımlandığı, bu programların genellikle tezsiz yüksek lisans veya belirli mesleki odaklı programlar kapsamında daha esnek saatlerde ve farklı mali yükümlülüklerle yürütüldüğü, yine Kanun’da normal ikinci öğretimin de tanımının yapıldığı ve genellikle aynı programın gündüz saatleri dışında akşam saatlerinde yürütülen eğitim faaliyetlerinin ikinci öğretim olduğu, dolayıyla bu uygulamanın lisans düzeyinde yaygın olup öğrenci kabulü, ders içeriği ve müfredat açısından normal öğretimle aynı ancak öğretim saatlerinin farklı olduğu, Kanun metni incelendiğinde bu iki kavramın amaç, kapsam ve uygulama açısından birbirinden farklı tanımlandığı ve düzenlendiğinin açıkça görüldüğü, bu durumun eğitim planlaması ve öğrenci hakları açısından önemli bir ayrım oluşturduğu, 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun 46’ncı maddesinin ikinci öğretim faaliyetlerini, Ek madde 27’nin ise lisansüstü ikinci öğretim faaliyetlerini düzenlediği, Yükseköğretim Kurumlarında Yürütülen Tezsiz Yüksek Lisans Programları Uygulama Esas ve Usulleri’nin ilgili maddesinin ücretlerin toplanması ve dağıtılmasına yönelik hükümlerinde %10 pay ayrılması ile ilgili bir düzenleme bulunmadığı ifade edilmiştir.
Kamu İdaresi tarafından, tezsiz yüksek lisans programlarından elde edilen gelirlerden bulguda yer verilen mevzuat hükümleri gereğince %10 oranında kesinti yapılarak bu payın öğrencilerin yine mevzuatta sayılan ihtiyaçlarına harcanması gerektiğiyle ilgili itirazda bulunulmuş ise de;
Tezsiz yüksek lisans programları ile ilgili temel düzenleme, 2547 sayılı Kanun’un Ek madde 27’sinde yer almaktadır. Anılan maddenin giriş cümlesinde yer alan “ikinci öğretim kapsamında yürütülecek tezsiz yüksek lisans programları” ifadesi, tezsiz yüksek lisans programlarının ikinci öğretim kapsamında düzenlendiği kabulünü gerektirmektedir. Aynı maddede ikinci öğretim kapsamında düzenlenen tezsiz yüksek lisans programlarına ilişkin olarak herhangi bir muafiyet ya da istisna düzenlemesine yer verilmemiştir. Dolayısıyla 2547 sayılı Kanun dahilinde ikinci öğretime yapılan tüm atıflar, tezsiz yüksek lisans programlarına da yapılmış sayılmalıdır. 2547 sayılı Kanun’un 46’ncı maddesinde de yer bulduğu üzere öğrencilerin beslenme, barınma, sağlık, spor, kültür ve diğer sosyal hizmetlerinde kullanılmak üzere elde edilen gelirlerden yapılacak olan kesinti, tezsiz yüksek lisans programlarında da uygulanmalıdır. Yükseköğretim Kurumlarında Yürütülen Tezsiz Yüksek Lisans Programları Uygulama Esas ve Usulleri’nde toplanan ücretin nasıl dağıtılacağı belirlenmiş olmakla birlikte, bulguda bahsedilen beslenme, barınma, sağlık, spor, kültür ve diğer sosyal hizmetlerinde kullanılacak kesinti, 2547 sayılı Kanun’un emredici hükmüne dayanmaktadır.
Sonuç olarak; yukarıdaki mevzuat hükümleri gereğince ikinci öğretim kapsamında gerçekleştirilen yükseköğretim programlarından elde edilen gelirlerden, öğrencilerin başta beslenme olmak üzere barınma, sağlık, spor, kültür ve diğer sosyal hizmetlerinde kullanılması için %10 oranında pay ayrılması gerekmektedir.