|
ÖZET: İktisadi faaliyetlere ilişkin giderlerde katma değer vergisinin indirim konusu yapılmaması, 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları’nda önemli bir bulgu olarak öne çıkmaktadır. Belediyelerin ticari, sınai, zirai ve mesleki faaliyetleri kapsamında temin ettikleri mal ve hizmetler için ödenen katma değer vergilerinin, maliyet hesaplamalarına dahil edilmediği ve dolayısıyla bu vergilerin indirim konusu yapılmadığı tespit edilmiştir. Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin ilgili maddeleri, bu vergilerin nasıl izlenmesi gerektiğini açıkça belirtmektedir.
Yönetmelik uyarınca, belediyeler, ticari faaliyetleri çerçevesinde yüklenilen katma değer vergilerini “191 İndirilecek Katma Değer Vergisi Hesabı” üzerinden takip ederek indirim konusu yapmalıdır. Ancak yapılan incelemelerde, su hizmetleri gibi ticari faaliyetler kapsamında ödenen katma değer vergisinin muhasebe kayıtlarına alınmadığı ve dolayısıyla indirim hakkının kullanılmadığı görülmüştür. Sonuç olarak, belediyelerin vergi kanunları çerçevesinde ticari faaliyet olarak değerlendirilen giderlere ilişkin katma değer vergilerini doğru bir şekilde izlemeleri ve dönem sonu bilançosunda gerçek tutarlar üzerinden raporlamaları gerekmektedir. Bu durum, mali şeffaflık ve hesap verebilirlik açısından büyük önem taşımaktadır. |
BULGU: İktisadi Faaliyet Konusu Giderlere İlişkin Katma Değer Vergisinin İndirim Konusu Yapılmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – İl Belediyesi
Belediyenin ticari, sınai, zirai ve mesleki faaliyet kapsamına giren mal ve hizmetlerin temini sırasında ödenen veya borçlanılan katma değer vergilerinin mal ve hizmetin maliyetinden bağımsız olarak muhasebeleştirilmediği, dolayısıyla mal ve hizmetlerin satışından elde edilen katma değer vergileri için indirim konusu yapılmadığı görülmüştür.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin “191 İndirilecek Katma Değer Vergisi Hesabı” başlıklı 153’üncü maddesinde;
“(1) Bu hesap, mal ve hizmetin satın alınması sırasında satıcılara ödenen veya borçlanılan ve kurum açısından indirim hakkı doğuran katma değer vergisinin izlenmesi için kullanılır.
(2) Mahalli idareler, bir bedel karşılığı satmak üzere ürettikleri mal veya hizmetin üretim girdisi olarak satın aldıkları mal veya hizmetlere ilişkin olarak ödemiş oldukları Katma Değer Vergisini indirim konusu yaparlar. Bunun dışında kurumun satışa konu olmayan kamu hizmeti üretiminde nihai tüketici olarak kullanmak veya tüketmek üzere satın alınmış mal veya hizmet için ödenen Katma Değer Vergisi indirim konusu yapılmaz ve bu tutarlar ilgili gider hesabı veya varlık hesabına yapılacak muhasebe kaydında maliyet bedeline ilave edilir.”
hükmüne yer verilmiştir.
Yönetmelik hükümleri uyarınca, belediyelerin kuruluş amacına uygun ticari, sınai, zirai ve mesleki faaliyet kapsamına giren teslim ve hizmetleri ile ilgili olarak yüklendikleri katma değer vergilerini, 191 İndirilecek Katma Değer Vergisi Hesabında takip ederek, indirim konusu yapmaları gerekmektedir.
Yapılan incelemede, vergi kanunları karşısında ticari faaliyet olarak değerlendirilen su hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin olarak ödenen giderlere ait, yüklenilen katma değer vergisinin, muhasebe kayıtlarına alınmadığı ve indirim konusu yapılmadığı tespit edilmiştir.
Sonuç olarak, vergi kanunları karşısında ticari faaliyet olarak değerlendirilen ve kurum açısından indirim hakkı doğuran katma değer vergisinin izlenmesi ve dönem sonu bilançosunda, tam, doğru ve gerçek tutarlar üzerinden raporlanması sağlanmalıdır.