|
ÖZET: Şemdinli Belediyesi’nin iktisadi faaliyetleri dışında gerçekleştirdiği hizmetler için yapılan giderlere ilişkin katma değer vergisinin (KDV) indirim konusu yapılması, 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları’nda tespit edilmiştir. KDV Genel Uygulama Tebliği’nde belirtilen düzenlemelere göre, belediyelerin ticari niteliği bulunmayan faaliyetleri vergiye tabi değildir. Bu nedenle, bu tür giderlerin KDV’sinin ya giderleştirilmesi ya da aktifleştirilmesi gerekmektedir. Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği de, kamu hizmeti üretiminde kullanılan mal ve hizmetler için ödenen KDV’nin indirim konusu yapılamayacağını vurgulamaktadır.
Yapılan denetimlerde, Şemdinli Belediyesi’nin 191- İndirilecek KDV hesabının büyük bir kısmının, indirim konusu olamayacak yol bakım, akaryakıt ve inşaat malzemesi giderlerine ait olduğu gözlemlenmiştir. Bu durum, ay sonlarında 190- Devreden KDV hesabında yüksek tutarların birikmesine ve 630 Giderler hesabının beklenenden düşük görünmesine yol açmıştır. Ayrıca, KDV’nin indirim konusu yapılabileceği alanın dar olması nedeniyle, hesaplanan KDV’nin devreden KDV ile indirilecek KDV toplamından fazla olması mümkün görünmemektedir. Sonuç olarak, Şemdinli Belediyesi’nin iktisadi faaliyetleri dışında yaptığı giderler için ödenen KDV’nin, ilgili muhasebe kayıtlarında doğru bir şekilde giderleştirilmesi veya aktifleştirilmesi gerektiği ifade edilmiştir. Kamu idaresi, bu bulgular doğrultusunda gerekli düzeltici adımları atmayı taahhüt etmiştir. |
BULGU: İktisadi Faaliyet Konusu Olmayan Giderler İçin Katma Değer Vergisinin İndirim Konusu Yapılması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Olmayan İl Kapsamında Yer Alan İlçe Belediyesi
Şemdinli Belediyesinin iktisadi faaliyetleri dışında yürüttüğü hizmetler kapsamında yapmış olduğu giderlere ilişkin katma değer vergisinin (KDV), giderleştirilmesi veya aktifleştirilmesi gerekirken indirim konusu yapıldığı görülmüştür.
KDV Genel Uygulama Tebliği’nin “Mükellefiyet” başlıklı bölümünde yer alan “Kamu Kurum ve Kuruluşları, Dernek ve Vakıflar ile Mesleki Kuruluşların Vergilendirilmesi” başlığı altında “3065 sayılı Kanunun (1/3-g) maddesinde sayılan; (…) belediyelerin (…) ticari, sınai, zirai ve mesleki faaliyet kapsamına girmeyen, kuruluş amaçlarına uygun teslim ve hizmetleri vergiye tabi değildir.” denilmektedir. Bu hükümden dolayı belediyelerin kuruluş amaçlarına uygun olan ve ticari niteliği bulunmayan faaliyetlerinin verginin konusuna dâhil edilmemesi gerekmektedir.
Yine Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 191 İndirilecek katma değer vergisi hesabının niteliğini düzenleyen 153’üncü maddesinde;
“Mahalli idareler, bir bedel karşılığı satmak üzere ürettikleri mal veya hizmetin üretim girdisi olarak satın aldıkları mal veya hizmetlere ilişkin olarak ödemiş oldukları Katma Değer Vergisini indirim konusu yaparlar. Bunun dışında kurumun satışa konu olmayan kamu hizmeti üretiminde nihai tüketici olarak kullanmak veya tüketmek üzere satın alınmış mal veya hizmet için ödenen Katma Değer Vergisi indirim konusu yapılmaz ve bu tutarlar ilgili gider hesabı veya varlık hesabına yapılacak muhasebe kaydında maliyet bedeline ilave edilir.” hükmü bulunmaktadır.
Mezkûr Yönetmelik’in 191- İndirilecek katma değer vergisi hesabının işleyişini düzenleyen 154’üncü maddesinde ise;
“1) Kurumların katma değer vergisi tahsilatı yaptıkları faaliyetleri ile ilgili mal ve hizmet alımları nedeniyle yapılan giderin, Katma Değer Vergisi hariç tutarı 630-Giderler hesabına veya aktifleştirilecek bir unsur ise ilgili hesaba borç, indirilecek katma değer vergisi tutarı bu hesaba borç (…) kaydedilir. ” hükmü bulunmaktadır.
Dolayısıyla, belediyeler KDV tahsilatı yaptıkları faaliyetleri ile ilgili mal ve hizmetler için ödedikleri KDV’yi, tahsil ettikleri hesaplanan KDV’den indirebilecek, bunun haricindeki KDV’leri ya giderleştirmek ya da aktifleştirmek sureti ile muhasebe kayıtlarına alacaklardır.
Yine Yönetmelik’e göre, belediyenin iktisadi faaliyetleri kapsamında ay içerisinde mal ve hizmet alımları dolayısıyla ödenen KDV’nin, mal ve hizmet satışı dolayısıyla tahsil edilen KDV’den fazla olması durumunda aradaki farkın 190- Devreden KDV hesabında izlenmesi gerekmektedir.
Yapılan incelemede, 191 İndirilecek katma değer vergisi hesabının büyük kısmının indirime konu olamayacak yol bakım ve onarımı giderlerine, akaryakıt giderlerine, inşaat malzemesi alım giderlerine ilişkin olduğu görülmüştür.
Bunun neticesinde;
Ay sonlarında 191- İndirilecek katma değer vergisi hesabı ile 391- Hesaplanan katma değer vergisi hesabının mahsup edilmesi sonucunda ortaya çıkan 190- Devreden katma değer vergisi hesabının bilançoda, 35.664.419,35 TL gibi yüksek tutarda yer almasına,
Faaliyet sonuçları tablosunda, 630 Giderler hesabının olması gerekenden daha düşük yer almasına,
sebebiyet verildiği tespit edilmiştir.
Ayrıca bu uygulama neticesinde, KDV’nin indirim konusu yapılabileceği iktisadi faaliyet alanı oldukça dar olan Şemdinli Belediyesi’nde, ay sonlarında, hesaplanan katma değer vergisi tutarının, devreden katma değer vergisi ile indirilecek katma değer vergisi toplamından fazla olmasının imkanının kalmadığı açıktır.
Kamu idaresi cevabında özetle; bulgu doğrultusunda gerekli çalışmaların yapılmaya başlanacağı ifade edilmiştir
Sonuç olarak, Kurumun iktisadi faaliyetleri dışında yürüttüğü hizmetler kapsamında yapmış olduğu giderlere ilişkin KDV’yi, giderleştirmesi veya ilgili olduğu varlık hesabında aktifleştirmesi gerekmektedir.