|
ÖZET: Hakkâri Belediyesi’nin iktisadi faaliyetleri dışında gerçekleştirdiği hizmetlerle ilgili katma değer vergisi (KDV) uygulamaları, 2024 yılı Sayıştay denetim raporlarında ele alınmıştır. Raporda, belediyenin bu tür giderleri indirim konusu yapmasının, KDV Genel Uygulama Tebliği ve Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’ne aykırı olduğu belirtilmiştir. İlgili mevzuat, belediyelerin ticari niteliği bulunmayan faaliyetlerinin vergiye tabi olmadığını vurgulamakta ve bu tür giderlerin ya giderleştirilmesi ya da aktifleştirilmesi gerektiğini ifade etmektedir.
Yapılan incelemelerde, Hakkâri Belediyesi’nin 191- İndirilecek Katma Değer Vergisi hesabının büyük bir kısmının, indirim konusu olamayacak yol bakım-onarım, akaryakıt ve inşaat malzemesi alım giderlerine ait olduğu tespit edilmiştir. Bu durum, ay sonlarında 190- Devreden KDV hesabında yüksek tutarların birikmesine ve 630- Giderler hesabının beklenenden düşük görünmesine yol açmıştır. Ayrıca, Hakkâri Belediyesi’nin iktisadi faaliyet alanının dar olması nedeniyle, hesaplanan KDV tutarının devreden KDV ile indirilecek KDV toplamından fazla olma olasılığı kalmamıştır. Kamu idaresi, bu bulgular doğrultusunda gerekli düzeltici önlemleri alacağını belirtmiştir. Sonuç olarak, Hakkâri Belediyesi’nin iktisadi faaliyetleri dışındaki giderlere ilişkin KDV’nin uygun şekilde muhasebeleştirilmesi gerektiği ifade edilmektedir. |
BULGU: İktisadi Faaliyet Konusu Olmayan Giderler İçin Katma Değer Vergisinin İndirim Konusu Yapılması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – İl Belediyesi
Hakkâri Belediyesinin iktisadi faaliyetleri dışında yürüttüğü hizmetler kapsamında yapmış olduğu giderlere ilişkin katma değer vergisinin (KDV), giderleştirilmesi veya aktifleştirilmesi gerekirken indirim konusu yapıldığı görülmüştür.
KDV Genel Uygulama Tebliği’nin “Mükellefiyet” başlıklı bölümünde yer alan “Kamu Kurum ve Kuruluşları, Dernek ve Vakıflar ile Mesleki Kuruluşların Vergilendirilmesi” başlığı altında “3065 sayılı Kanunun (1/3-g) maddesinde sayılan; (…) belediyelerin (…) ticari, sınai, zirai ve mesleki faaliyet kapsamına girmeyen, kuruluş amaçlarına uygun teslim ve hizmetleri vergiye tabi değildir.” denilmektedir. Bu hükümden dolayı belediyelerin kuruluş amaçlarına uygun olan ve ticari niteliği bulunmayan faaliyetlerinin verginin konusuna dâhil edilmemesi gerekmektedir.
Yine Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 191- İndirilecek katma değer vergisi hesabının niteliğini düzenleyen 153’üncü maddesinde;
“Mahalli idareler, bir bedel karşılığı satmak üzere ürettikleri mal veya hizmetin üretim girdisi olarak satın aldıkları mal veya hizmetlere ilişkin olarak ödemiş oldukları Katma Değer Vergisini indirim konusu yaparlar. Bunun dışında kurumun satışa konu olmayan kamu hizmeti üretiminde nihai tüketici olarak kullanmak veya tüketmek üzere satın alınmış mal veya hizmet için ödenen Katma Değer Vergisi indirim konusu yapılmaz ve bu tutarlar ilgili gider hesabı veya varlık hesabına yapılacak muhasebe kaydında maliyet bedeline ilave edilir.” hükmü bulunmaktadır.
Mezkûr Yönetmelik’in 191- İndirilecek Katma değer vergisi hesabının işleyişini düzenleyen 154’üncü maddesinde ise;
“1) Kurumların katma değer vergisi tahsilatı yaptıkları faaliyetleri ile ilgili mal ve hizmet alımları nedeniyle yapılan giderin, Katma Değer Vergisi hariç tutarı 630-Giderler hesabına veya aktifleştirilecek bir unsur ise ilgili hesaba borç, indirilecek katma değer vergisi tutarı bu hesaba borç (…) kaydedilir. ” hükmü bulunmaktadır.
Dolayısıyla, belediyeler KDV tahsilatı yaptıkları faaliyetleri ile ilgili mal ve hizmetler için ödedikleri KDV’yi, tahsil ettikleri hesaplanan KDV’den indirebilecek, bunun haricindeki KDV’leri ya giderleştirmek ya da aktifleştirmek sureti ile muhasebe kayıtlarına alacaklardır.
Yine Yönetmelik’e göre, belediyenin iktisadi faaliyetleri kapsamında ay içerisinde mal ve hizmet alımları dolayısıyla ödenen KDV’nin, mal ve hizmet satışı dolayısıyla tahsil edilen KDV’den fazla olması durumunda aradaki farkın 190- Devreden KDV hesabında izlenmesi gerekmektedir.
Yapılan incelemede, 191- İndirilecek katma değer vergisi hesabının büyük kısmının indirime konu olamayacak yol bakım ve onarımı giderlerine, akaryakıt giderlerine, inşaat malzemesi alım giderlerine ilişkin olduğu görülmüştür.
Bunun neticesinde;
Ay sonlarında 191- İndirilecek Katma değer vergisi hesabı ile 391- Hesaplanan katma değer vergisi hesabının mahsup edilmesi sonucunda ortaya çıkan 190- Devreden katma değer vergisi hesabının bilançoda, 81.160.947,32 TL gibi yüksek tutarda yer almasına,
Faaliyet sonuçları tablosunda, 630- Giderler hesabının olması gerekenden daha düşük yer almasına,
sebebiyet verildiği tespit edilmiştir.
Ayrıca bu uygulama neticesinde, KDV’nin indirim konusu yapılabileceği iktisadi faaliyet alanı oldukça dar olan Hakkâri Belediyesi’nde, ay sonlarında, hesaplanan katma değer vergisi tutarının, devreden katma değer vergisi ile indirilecek katma değer vergisi toplamından fazla olmasının imkanının kalmadığı açıktır.
Kamu idaresi cevabında özetle; bulgu doğrultusunda gerekli çalışmaların yapılacağı ifade edilmiştir.
Sonuç olarak, kurumun iktisadi faaliyetleri dışında yürüttüğü hizmetler kapsamında yapmış olduğu giderlere ilişkin KDV’yi, giderleştirmesi veya ilgili olduğu varlık hesabında aktifleştirmesi gerekmektedir.