İktisadi Faaliyet Konusu Olmayan Giderlere İlişkin Katma Değer Vergisinin İndirim Konusu Yapılması (Sayıştay)

BULGU: İktisadi Faaliyet Konusu Olmayan Giderlere İlişkin Katma Değer Vergisinin İndirim Konusu Yapılması

2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi

Belediyenin ticari, sınai, zirai ve mesleki faaliyet kapsamına girmeyen, kuruluş amaçlarına uygun teslim ve hizmetlerine ilişkin ödediği katma değer vergisinin (KDV) indirim konusu yapılmaması gerekirken 191-İndirilecek Katma Değer Vergisi Hesabına kaydedilmek suretiyle muhasebeleştirilerek izlendiği görülmüştür.

3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu’nun 1’inci maddesinin birinci fıkrasının (3-g) bendinde, genel ve katma bütçeli idarelere, il özel idarelerine, belediyeler ve köyler ile bunların teşkil ettikleri birliklere, üniversitelere, dernek ve vakıflara, her türlü mesleki kuruluşlara ait veya tabi olan veyahut bunlar tarafından kurulan veya işletilen müesseseler ile döner sermayeli kuruluşların veya bunlara ait veya tabi diğer müesseselerin ticari, sınai, zirai ve mesleki nitelikteki teslim ve hizmetlerinin katma değer vergisine tabi olduğu hüküm altına alınmıştır.

Anılan Kanun’un 30’uncu maddesinin (a) bendinde, vergiye tabi olmayan veya vergiden istisna edilmiş bulunan malların teslimi ve hizmet ifası ile ilgili alış vesikalarında gösterilen veya bu mal ve hizmetlerin maliyetleri içinde yer alan katma değer vergisinin, vergiye tabi işlemler üzerinden hesaplanan katma değer vergisinden indirilemeyeceği ifade edilmiştir.

Katma Değer Vergisi Genel Uygulama Tebliği’nin “1.B.2 Kamu Kurum ve Kuruluşları, Dernek ve Vakıflar ile Mesleki Kuruluşların Vergilendirilmesi” başlıklı bölümünde,

“3065 sayılı Kanunun (1/3-g) maddesinde sayılan; genel bütçeye dâhil idareler, özel bütçeli idareler, il özel idareleri, belediyeler ve köyler ile bunların teşkil ettikleri birlikler, üniversiteler, dernek ve vakıflar ile her türlü mesleki kuruluşların ticari, sınai, zirai ve mesleki faaliyet kapsamına girmeyen, kuruluş amaçlarına uygun teslim ve hizmetleri vergiye tabi değildir.” düzenlemesi yer almıştır.

Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 191-İndirilecek Katma Değer Vergisi Hesabı başlıklı 153’üncü maddesinde;

“(1) Bu hesap, mal ve hizmetin satın alınması sırasında satıcılara ödenen veya borçlanılan ve kurum açısından indirim hakkı doğuran katma değer vergisinin izlenmesi için kullanılır.

(2) Mahalli idareler, bir bedel karşılığı satmak üzere ürettikleri mal veya hizmetin üretim girdisi olarak satın aldıkları mal veya hizmetlere ilişkin olarak ödemiş oldukları Katma Değer Vergisini indirim konusu yaparlar. Bunun dışında kurumun satışa konu olmayan kamu hizmeti üretiminde nihai tüketici olarak kullanmak veya tüketmek üzere satın alınmış mal veya hizmet için ödenen Katma Değer Vergisi indirim konusu yapılmaz ve bu tutarlar ilgili gider hesabı veya varlık hesabına yapılacak muhasebe kaydında maliyet bedeline ilave edilir.”

Hükmüne yer verilmiştir.

Belediyeler kuruluş amacına uygun ticari, sınai, zirai ve mesleki faaliyet niteliği bulunmayan teslim ve hizmetleri ile ilgili olan işlemler dolayısıyla yüklendikleri katma değer vergisini indirim konusu yapamayacaklardır. Buna göre katma değer vergisi indirim konusu yapılmayacak olan tüm mal ve hizmet alımları doğrudan giderleştirilmeli ya da ilgili malın maliyetine eklenerek aktifleştirilmelidir.

Mevzuat hükümleri dikkate alındığında;

-2023 yılında indirilemeyen katma değer vergisi tutarının 2.120.491,38 TL olduğu ve 190-Devreden Katma Değer Vergisi Hesabı ile 2024 yılına devrettiği,

-2024 yılında da indirilemeyen katma değer vergisi tutarının 745.372,85 TL olarak gerçekleştiği ve 191-İndirilecek Katma Değer Vergisi Hesabında izlenen bu tutarın 2023 yılından devreden indirilemeyen katma değer vergisi tutarı ile birlikte 190-Devreden Katma Değer Vergisi Hesabı ile toplam 2.865.864,23 TL olarak 2025 yılına devrettiği,

-Belediyenin 2024 yılında 191-İndirilecek Katma Değer Vergisi Hesabına kaydettiği ve 2025 yılına devrettiği 745.372,85 TL tutarın 474.115,33 TL’sinin satışa konu olmayan kamu hizmetlerinin üretiminde kullanılmak üzere satın alınmış akaryakıt için ödenen vergiye tabi işlemler olması nedeniyle indirim konusu yapılabilecek katma değer vergisi kapsamında olmadığı,

Tespit edilmiştir.

Satışa konu olmayan kamu hizmetlerinin üretiminde kullanılmak üzere satın alınmış akaryakıt için ödenen KDV tutarının ilgili mevzuat gereğince Belediye tarafından giderleştirilmesi veya bağlantılı olduğu varlık hesaplarında aktifleştirilmesi gerekmektedir.

Belediyenin ticari, sınai, zirai ve mesleki faaliyet kapsamına girmeyen, kuruluş amaçlarına uygun teslim ve hizmetlerine ilişkin katma değer vergisini indirim konusu yaparak 191-İndirilecek Katma Değer Vergisi Hesabına kaydetmesi neticesinde,

– 191-İndirilecek Katma Değer Vergisi Hesabı ilgili olduğu mevzuata uygun olmayan bir şekilde kullanılarak satışa konu olmayan kamu hizmetlerinin üretiminde kullanılmak üzere satın alınmış akaryakıt için ödenen 474.115,33 TL hatalı kayıt yapılarak ay sonlarında, 191- İndirilecek Katma Değer Vergisi Hesabında kayıtlı olan toplam tutarın, 391-Hesaplanan Katma Değer Vergisi hesabında kayıtlı olan tutar ile yapılması gereken katma değer vergisi mahsup işlemi gerçekleştirildikten sonra 190-Devreden Katma Değer Vergisi Hesabına aktarılmak suretiyle mahsup edilmesi sonucu 190-Devreden Katma Değer Vergisi Hesabının geçmiş dönemler de dahil olmak üzere bilançoda olması gerekenden yüksek tutarlarda yer almasına,

– 630-Giderler Hesabının olması gerekenden daha düşük çıkmasına ve dolayısıyla “Faaliyet Sonuçları Tablosu”nda yer alan olumlu faaliyet sonucunun gerçeği yansıtmamasına ve bu nedenle de 2024 yılı Bilançosunda 590-Dönem Olumlu Faaliyet Sonuçları Hesabının olması gerekenden çok daha yüksek görünmesine ve bu hatalı uygulamanın önceki yıllarda da yapılıyor olmasından dolayı 570-Geçmiş Yıllar Olumlu Faaliyet Sonuçları Hesabının da olduğundan yüksek görünmesine,

Neden olunmuştur.

Sonuç olarak, Belediyeler ticari, sınai, zirai ve mesleki faaliyet kapsamına girmeyen, kuruluş amacına uygun teslim ve hizmetleri ile ilgili olan işlemler dolayısıyla yüklendikleri katma değer vergisini indirim konusu yapamayacaklarından, indirim konusu yapılmayacak olan katma değer vergisinin ilgili tüm mal ve hizmet alımlarında doğrudan giderleştirilmesi ya da ilgili varlıkların maliyetine eklenerek aktifleştirilmesi gerekmektedir.