|
ÖZET: İlgili denetim raporunda, büyükşehir olmayan ilçe belediyelerinin, kamu hizmeti üretiminde nihai tüketici olarak satın aldıkları mal ve hizmetler için ödedikleri Katma Değer Vergisi’ni (KDV) indirim konusu yapma uygulaması incelenmiştir. Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 153. maddesi gereğince, yalnızca satışa konu olan mal ve hizmetlerin üretim girdisi olarak alınan KDV indirim konusu yapılabilirken, satışa konu olmayan alımlar için ödenen KDV’nin doğrudan gider veya varlık hesabına kaydedilmesi gerektiği belirtilmiştir.
Denetim sonucunda, belediyenin akaryakıt, araç lastiği, iş makinesi, temizlik malzemeleri gibi satışa konu olmayan mal ve hizmet alımları için ödediği KDV’nin 191 İndirilecek KDV Hesabı’na kaydedilerek indirim konusu yapıldığı tespit edilmiştir. Bu durum, ilgili yönetmelik hükümlerine aykırı bir uygulama olarak değerlendirilmiştir. Yapılan incelemede, hatalı işlemin 2024 yılı bilançosunu etkilediği ve 191 İndirilecek KDV Hesabı’nda 3.377.925,53 TL tutarında bir yanlışlık oluşturduğu ortaya çıkmıştır. Sonuç olarak, belediyelerin, kamu hizmeti üretiminde nihai tüketici olarak gerçekleştirdikleri mal ve hizmet alımları için ödedikleri KDV’nin indirim konusu yapılamayacağı ve bu tutarların muhasebe kayıtlarında doğru bir şekilde yer alması gerektiği vurgulanmaktadır. |
BULGU: İktisadi Faaliyet Konusu Olmayan Giderlere İlişkin Katma Değer Vergisinin İndirim Konusu Yapılması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Olmayan İl Kapsamında Yer Alan İlçe Belediyesi
Belediyenin satışa konu olmayan ve kamu hizmeti üretiminde nihai tüketici olarak kullanmak veya tüketmek üzere satın almış olduğu mal veya hizmet için ödediği Katma Değer Vergisini doğrudan gider hesabına veya varlık hesabına yazarak muhasebeleştirmesi gerekir iken 191 İndirilecek Katma Değer Vergisi Hesabına yazarak indirim konusu yaptığı görülmüştür.
Mahalli İdareler Bütçe Ve Muhasebe Yönetmeliğinin 191 İndirilecek katma değer vergisi hesabı başlıklı 153 üncü maddesinde; “(1) Bu hesap, mal ve hizmetin satın alınması sırasında satıcılara ödenen veya borçlanılan ve kurum açısından indirim hakkı doğuran katma değer vergisinin izlenmesi için kullanılır.
(2) Mahalli idareler, bir bedel karşılığı satmak üzere ürettikleri mal veya hizmetin üretim girdisi olarak satın aldıkları mal veya hizmetlere ilişkin olarak ödemiş oldukları Katma Değer Vergisini indirim konusu yaparlar. Bunun dışında kurumun satışa konu olmayan kamu hizmeti üretiminde nihai tüketici olarak kullanmak veya tüketmek üzere satın alınmış mal veya hizmet için ödenen Katma Değer Vergisi indirim konusu yapılmaz ve bu tutarlar ilgili gider hesabı veya varlık hesabına yapılacak muhasebe kaydında maliyet bedeline ilave edilir.” denilmiştir.
Madde hükmünde; mahalli idare kapsamında olan Belediyelerin, bir bedel karşılığında satmak amacıyla ürettikleri mal veya hizmetin üretim girdisi olarak satın aldıkları mal veya hizmetlere ilişkin satıcılara ödemiş oldukları Katma Değer Vergisi varsa ödemiş oldukları Katma Değer Vergisini 191 İndirilecek Katma Değer Vergisi Hesabına yazarak indirim konusu yapabilecekleri,
Ancak Belediyelerin satışa konu olmayan ve kamu hizmeti üretiminde nihai tüketici olarak kullanmak veya tüketmek üzere satın aldığı mal veya hizmet için satıcılara ödediği Katma Değer Vergisi varsa ödenen Katma Değer Vergisini indirim konusu yapamayacakları, Belediyenin satıcılara ödemiş olduğu Katma Değer Vergisinin ilgili gider hesabı veya varlık hesabına yapılacak muhasebe kaydı ile maliyet bedeline ilave edileceği,
belirtilmiştir.
Yukarıya alınan madde hükmü doğrultusunda, örneğin vatandaşlara yapılan su satışlarıyla ilgili olarak hizmetin devamı açısından piyasadan satın alınan muhtelif su malzemeleri için satıcılara ödenen katma değer vergisi 191 İndirilecek Katma Değer Vergisi Hesabına yazılarak indirim konusu yapılabilecek ancak bir bedel karşılığı satışa konu olmayan mal ve hizmet alımları için satıcılara ödenen katma değer vergisi ise 191 İndirilecek Katma Değer Vergisi Hesabına yazılarak indirim konusu yapılamayacaktır.
Hal böyle iken yapılan incelemede; Belediyenin, satışa konu olmayan akaryakıt, araç lastiği, iş makinası, çöp kamyonu, kıyafet, araç bakım onarım, temizlik malzemesi, haberleşme ve elektrik, çiçek ve yiyecek malzemesi gibi mal ve hizmet alımları için satıcılara ödediği katma değer vergisini 191 İndirilecek Katma Değer Vergisi Hesabının borcuna yazarak indirim konusu yaptığı görülmüştür.
Bulgumuzun bu maddesiyle ilgili olarak Kamu İdaresi tarafından gönderilen cevapta; 2024 yılına konu olan Belediyenin satışa konu olmayan ve kamu hizmeti üretiminde nihai tüketici olarak kullanmak veya tüketmek üzere satın almış olduğu mal veya hizmet için ödediği 191 İndirilecek Katma Değer Vergisinin doğrudan gider hesabına veya varlık hesabına sehven yazarak muhasebeleştirildiğinin görüldüğü, ancak 05.05.2025 tarih ve 680 yevmiye numaralı muhasebe işlem fişi ile düzeltme işleminin yapıldığı belirtilmiş ve cevap ekinde söz konusu muhasebe işlem fişi gönderilmiştir.
Her ne kadar söz konusu hatalı işlem 05.05.2025 tarih ve 680 yevmiye numaralı muhasebe işlem fişi ile düzeltilmiş ise de düzeltme işlemi 2024 yılı bilançosunda yer alan da 191 İndirilecek Katma Değer Vergisi Hesabının sonucunu değiştirmemektedir.
Bu nedenle, belediyenin satışa konu olmayan mal ve hizmet alımları için ödediği katma değer vergisinin 191 İndirilecek Katma Değer Vergisi Hesabına yazılarak indirim konusu yapılması Yönetmeliğin 153 üncü maddesine aykırı olup yapılan uygulama sonucunda 191 İndirilecek Katma Değer Vergisi Hesabının bilançoda 3.377.925,53 TL hatalı yer almasına neden olmuştur.