|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, büyükşehir olmayan ilçe belediyelerinin iktisadi faaliyet konusu olmayan giderlere ilişkin katma değer vergisi (KDV) indirim uygulamalarını incelemiştir. Rapor, belediyelerin nihai tüketici olarak satın aldıkları mal ve hizmetler için ödenen KDV’nin, mevzuatta belirtilen indirim hakkı bulunmadığı halde indirim konusu yapıldığını ortaya koymaktadır. 3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu ve Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nde, belediyelerin yalnızca ticari faaliyetleri kapsamında gerçekleştirdikleri mal ve hizmet alımları için KDV indirimine hak kazandıkları belirtilmiştir.
Yapılan denetimlerde, belediyenin satışa konu olmayan kamu hizmetleri için satın aldığı mal ve hizmetlere ilişkin ödenen KDV’nin indirim konusu yapıldığı ve bu durumun 190-Devreden KDV hesabında hatalara yol açtığı tespit edilmiştir. Örneğin, personel maaş ödemeleri, bakım-onarım hizmetleri ve çeşitli malzeme alımları gibi giderler için ödenen KDV’nin 191-İndirilecek KDV Hesabına kaydedilmesi, mali tabloların doğruluğunu etkilemiştir. İdare, bu bulgulara ilişkin gerekli düzeltmeleri yapacağını ifade etmiştir. Sonuç olarak, Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’ne uygun olarak, belediyelerin yalnızca iktisadi faaliyetleri kapsamında gerçekleştirdikleri mal ve hizmet alımlarında KDV indirimine hak kazanmaları gerektiği, diğer durumlarda ise bu vergilerin gider hesaplarına kaydedilmesi gerektiği vurgulanmaktadır. |
BULGU: İktisadi Faaliyet Konusu Olmayan Giderlere İlişkin Katma Değer Vergisinin İndirim Konusu Yapılması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Olmayan İl Kapsamında Yer Alan İlçe Belediyesi
Belediye tarafından nihai tüketici olarak satın alınan mal ve hizmetlere ilişkin ödenen katma değer vergisinin, mevzuata göre indirim hakkı doğmadığı halde, söz konusu mal veya hizmetin maliyet bedeline ilave edilmeden indirim konusu yapıldığı görülmüştür.
3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu’nun 1’inci maddesinin 3-g bendinde, belediyelerin ticari, sınai, zirai ve mesleki nitelikteki teslim ve hizmetlerinin KDV’ye tabi olduğu hüküm altına alınmış, bu hükme KDV Genel Uygulama Tebliği’nin “Mükellefiyet” başlıklı bölümünde yer alan “kamu kurum ve kuruluşları, dernek ve vakıflar ile mesleki kuruluşların vergilendirilmesi” başlığı altında (1/3-g) maddesinde de yer verilmiştir.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 191-İndirilecek Katma Değer Vergisi Hesabının niteliğini düzenleyen 153’üncü maddesinde;
“Mahalli idareler, bir bedel karşılığı satmak üzere ürettikleri mal veya hizmetin üretim girdisi olarak satın aldıkları mal veya hizmetlere ilişkin olarak ödemiş oldukları Katma Değer Vergisini indirim konusu yaparlar. Bunun dışında kurumun satışa konu olmayan kamu hizmeti üretiminde nihai tüketici olarak kullanmak veya tüketmek üzere satın alınmış mal veya hizmet için ödenen Katma Değer Vergisi indirim konusu yapılmaz ve bu tutarlar ilgili gider hesabı veya varlık hesabına yapılacak muhasebe kaydında maliyet bedeline ilave edilir.” hükmü bulunmaktadır.
Mezkûr Yönetmelik’in 191-İndirilecek Katma Değer Vergisi Hesabının işleyişini düzenleyen 154’üncü maddesinde ise;
“1) Kurumların katma değer vergisi tahsilatı yaptıkları faaliyetleri ile ilgili mal ve hizmet alımları nedeniyle yapılan giderin, Katma Değer Vergisi hariç tutarı 630-Giderler Hesabına veya aktifleştirilecek bir unsur ise ilgili hesaba borç, indirilecek katma değer vergisi tutarı bu hesaba borç (…) kaydedilir.” denilmektedir.
Yine Yönetmelik’e göre, belediyenin iktisadi faaliyetleri kapsamında ay içerisinde mal ve hizmet alımları dolayısıyla ödenen KDV’nin, mal ve hizmet satışı dolayısıyla tahsil edilen KDV’den fazla olması durumunda aradaki farkın 190-Devreden KDV hesabında izlenmesi gerekmektedir.
Yapılan incelemede idarenin satışa konu olmayan kamu hizmeti üretiminde nihai tüketici olarak kullanmak veya tüketmek üzere satın aldığı mal veya hizmet için yaptığı ödemelerde ödenen Katma Değer Vergisini indirim konusu yaparak, 191-İndirilecek Katma Değer Vergisi Hesabında takip ettiği, böylece 190- Devreden Katma Değer Vergisi Hesabı bakiyesinin 31.12.2024 tarihli bilançoda 4.320.071,24 TL olarak gerçekleştiği görülmüştür.
Örneğin idare, 2024 yılında satışa konu olmayan faaliyetleri arasında olduğu halde başlıca; personel limited şirketi personel maaş ödemeleri, çöp kamyonu fen işleri binek araçları ve iş makineleri için lastik, bakım onarım, yakıt, aksesuar, kilitli parke taşı, çocuk oyun parkı için malzeme, ofis mobilya ve malzeme alımı, sahne ses sistemi kurulumu hizmeti alımı gibi belediyenin görev ve sorumluluk alanındaki işlere ait harcamalarla ilgili KDV’yi 191- İndirilecek Katma Değer Vergisi Hesabına kaydetmiştir.
İdarenin bir bedel karşılığı satmak üzere üreteceği bir mal veya hizmetin üretim girdisi olarak satın almadığı mal veya hizmetlere ilişkin 2.956.665 TL tutarında KDV’yi indirim konusu yaparak 191- İndirilecek KDV Hesabına kaydetmesi neticesinde 2024 yılı mali tablolarında 190- Devreden KDV Hesabı, 630- Giderler Hesabı ile ilgili varlık hesapları itibariyle hataya neden olunmuştur.
İdare, yukarıda açıklanan tespit için yazılı cevabında, bulguda yer alan hususların yerine getirileceğini belirtmiştir.
Sonuç olarak, Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’ne göre Belediyenin bir bedel karşılığı satmak üzere ürettiği mal veya hizmetin üretim girdisi olarak satın aldığı mal veya hizmetlere ilişkin olarak ödemiş olduğu Katma Değer Vergisini indirim konusu yapması, bunun dışında idarenin satışa konu olmayan kamu hizmeti üretiminde nihai tüketici olarak kullanmak veya tüketmek üzere satın aldığı mal veya hizmet için ödediği Katma Değer Vergisini indirim konusu yapmaması ve bu tutarları ilgili gider hesabına kaydetmesi veya varlık hesabına yapılacak muhasebe kaydında maliyet bedeline ilave etmesi gerekmektedir.