|
ÖZET: Büyükşehir olmayan ilçe belediyelerinin ticari faaliyet kapsamına girmeyen mal ve hizmet alımları ile yapım işlerine ilişkin ödenen katma değer vergisinin (KDV) indirim konusu yapılmaması gerektiği tespit edilmiştir. 3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu’nun 30. maddesi, vergiye tabi olmayan veya istisna edilen malların teslimi ve hizmet ifasıyla ilgili KDV’nin indirim konusu yapılamayacağını belirtmektedir. Ayrıca, Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin ilgili maddeleri, belediyelerin yalnızca ticari faaliyetleri kapsamında gerçekleştirdikleri alımlardaki KDV’yi indirim konusu yapabileceğini ifade etmektedir.
Denetim sonuçlarına göre, belediyelerin kuruluş amaçlarına uygun olan teslim ve hizmetlerine ilişkin KDV’nin indirim konusu yapılması, 191 İndirilecek KDV hesabına hatalı kayıtların yapılmasına yol açmıştır. Bu durum, ay sonlarında hesapların mahsup edilmesiyle 190 Devreden KDV hesabının gereğinden fazla görünmesine, ayrıca 630 Giderler hesabının ve 25 Maddi Duran Varlıklar hesap grubunun yanlış tutarlarda gösterilmesine neden olmuştur. Sonuç olarak, ödenmesi gereken KDV’nin azalması veya oluşmaması gibi olumsuz sonuçlar doğurmuştur. İdare, 2025 yılından itibaren bu bulgular doğrultusunda gerekli işlemleri başlatacağını belirtmiştir. Bu çerçevede, ticari faaliyet kapsamına girmeyen mal ve hizmet alımları ile yapım işlerine ilişkin KDV’nin indirim konusu yapılmaması ve ilgili KDV tutarlarının 630 Giderler hesabı veya varlık maliyetlerine eklenerek kaydedilmesi gerektiği vurgulanmaktadır. |
BULGU: İktisadi Faaliyet Konusu Olmayan Giderlere İlişkin Katma Değer Vergisinin İndirim Konusu Yapılması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Olmayan İl Kapsamında Yer Alan İlçe Belediyesi
Ticari faaliyet kapsamına girmeyen mal ve hizmet alımları ile yapım işlerine ilişkin ödenen katma değer vergisinin (KDV) indirim konusu yapılmaması gerekirken, 191 İndirilecek KDV hesabına kaydedilmek suretiyle indirim konusu yapıldığı görülmüştür.
3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu’nun 30’uncu maddesinde vergiye tabi olmayan veya vergiden istisna edilmiş bulunan malların teslimi ve hizmet ifası ile ilgili alış vesikalarında gösterilen veya bu mal ve hizmetlerin maliyetleri içinde yer alan katma değer vergisinin, hesaplanan katma değer vergisinden indirilemeyeceği ifade edilmektedir.
Katma Değer Vergisi Genel Uygulama Tebliği’nin verginin konusuna ilişkin “Kamu Kurum ve Kuruluşları, Dernek ve Vakıflar ile Mesleki Kuruluşların Vergilendirilmesi” başlıklı (I/B-2) bölümünde;
“3065 sayılı Kanunun (1/3-g) maddesinde sayılan; genel bütçeye dâhil idareler, özel bütçeli idareler, il özel idareleri, belediyeler ve köyler ile bunların teşkil ettikleri birlikler, üniversiteler, dernek ve vakıflar ile her türlü mesleki kuruluşların ticari, sınai, zirai ve mesleki faaliyet kapsamına girmeyen, kuruluş amaçlarına uygun teslim ve hizmetleri vergiye tabi değildir” düzenlemesi yer almaktadır.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 153’üncü maddesinde, mahalli idarelerin bir bedel karşılığı satmak üzere ürettikleri mal veya hizmetin üretim girdisi olarak satın aldıkları mal veya hizmete ilişkin olarak ödemiş oldukları katma değer vergisini indirim konusu yapacakları, bunun dışında kurumun satışa konu olmayan kamu hizmeti üretiminde nihai tüketici olarak kullanmak veya tüketmek üzere satın alınmış mal veya hizmet için ödenen katma değer vergisinin ise indirim konusu yapılmayacağı ve bu tutarların ilgili gider veya varlık hesabının maliyet bedeline ilave edileceği hüküm altına alınmıştır.
Yukarıda belirtilen mevzuat hükümleri gereğince; belediyelerin kuruluş amaçlarına uygun faaliyetlerinin verginin konusuna dâhil edilmemesi, ancak ticari, sınai, zirai ve mesleki faaliyet niteliğindeki iş ve işlemlerinin verginin konusuna dâhil edilmesi gerekmektedir. Dolayısıyla belediyenin satışa konu olmayan mal ve hizmet alımları ile yapım işleri için ödediği KDV’nin indirim konusu yapılmaması, indirim konusu yapılmayacak bu tutarların 630 Giderler hesabına ya da ilgili varlık veya stoklar hesabının maliyetine eklenerek kaydedilmesi gerekmektedir.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin katma değer vergisine ilişkin ilgili maddelerinde, ay sonlarında, Devreden Katma Değer Vergisi Hesabı ile İndirilecek Katma Değer Vergisi Hesabının borç bakiyeleri toplamı, Hesaplanan Katma Değer Vergisi Hesabının alacak bakiyesinden fazla ise, katma değer vergisinin devreden tutarının 190 Devreden Katma Değer Vergisi Hesabına borç kaydedileceği aksi halde ödenmesi gereken tutarın 360 Ödenecek Vergi ve Fonlar Hesabına alacak kaydedilerek ödeneceği belirtilmektedir.
Ancak, belediyenin mali tablo ve ödeme emri belgelerinin incelenmesi sonucunda mevzuat hükümlerine aykırı olarak indirim konusu yapılamayacak katma değer vergilerinin 191 İndirilecek Katma Değer Vergisi Hesabına kaydedilerek indirim konusu yapıldığı tespit edilmiştir.
Belediyenin ticari, sınai, zirai ve mesleki faaliyet kapsamına girmeyen, kuruluş amaçlarına uygun teslim ve hizmetlerine ilişkin KDV’yi indirim konusu yaparak 191 İndirilecek KDV hesabına kaydetmesi neticesinde;
• 191 İndirilecek KDV Hesabına yapılan hatalı kayıt tutarının, ay sonlarında 191 İndirilecek KDV hesabı ile 391- Hesaplanan KDV hesabının mahsup edilmesi sonucu, 190 Devreden KDV hesabına devredilmesine dolayısıyla bu hesabın bilançoda olması gerekenden yüksek tutarlarda yer almasına,
• 15 Stoklar hesap grubunda kalan tutarın olduğundan daha düşük, 25 Maddi Duran Varlıklar hesap grubunun itfa edilmeyen kısımlarının olması gerekenden daha düşük tutarda gösterilmesine,
• 630 Giderler hesabının faaliyet sonuçları tablosunda olması gerekenden daha düşük gösterilmesine,
• En önemlisi de ödenmesi gereken KDV’nin oluşmaması ya da azalmasına neden olunmuştur.
Yukarıda yer alan denetim tespiti üzerine, İdare tarafından; 2025 yılından itibaren bulgu doğrultusunda işlem tesis edilmeye başlandığı ifade edilmiştir.
Sonuç olarak, ticari faaliyet kapsamına girmeyen mal ve hizmet alımları ile yapım işlerine ilişkin ödenen KDV’nin indirim konusu yapılmaması ve bu işlemlere ilişkin KDV tutarlarının 630 Giderler hesabı ya da ilgili varlık veya stoklar hesabı maliyetlerine eklenerek kaydedilmesi gerekmektedir.