|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, Büyükşehir İlçe Belediyeleri’nin iktisadi faaliyet konusu olmayan harcamalarla ilgili Katma Değer Vergisi (KDV) uygulamalarını incelemiştir. Rapor, kamu hizmeti üretiminde nihai tüketici olarak satın alınan mal ve hizmetler için ödenen KDV’nin indirim konusu yapılamayacağını ve bu tutarların ilgili gider veya varlık hesabına maliyet bedeli olarak eklenmesi gerektiğini vurgulamaktadır. 3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu’nun ilgili maddeleri, bu tür harcamaların vergiye tabi olmadığını belirtmektedir.
Denetim sonucunda, belediyenin 4.272.849,03 TL tutarındaki KDV’yi yanlışlıkla 191 İndirilecek KDV Hesabına kaydettiği tespit edilmiştir. Bu durum, satışa konu olmayan mal ve hizmetler için ödenen KDV’nin, indirim konusu yapılması yerine, maliyet bedeline eklenmesi gerektiği kuralına aykırıdır. Ayrıca, 190 Devreden KDV Hesabının bakiyesi 34.362.931,10 TL olarak belirlenmiştir. Sonuç olarak, belediyelerin kamu hizmeti üretiminde nihai tüketici olarak satın aldıkları mal ve hizmetler için ödenen KDV’nin indirim konusu yapılamayacağı ve bu tutarların ilgili hesaplara doğru bir şekilde kaydedilmesi gerektiği ortaya konmuştur. Bu durum, mali raporlamada hatalı birikimlere yol açmaktadır. |
BULGU: İktisadi Faaliyet Konusu Olmayan Harcamalara İlişkin KDV’nin İndirim Konusu Yapılması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Satışa konu olmayan, kamu hizmeti üretiminde nihai tüketici olarak kullanmak veya tüketmek üzere satın alınan mal veya hizmetler için yapılan ödemelerde İndirilecek Katma Değer Vergisi Hesabının kullanıldığı görülmüştür.
3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu’nun “Verginin konusunu teşkil eden işlemler” başlıklı 1’inci maddesinin ilk fıkrasının 3/g bendinde, genel ve katma bütçeli idarelere, il özel idarelerine, belediyeler ve köyler ile bunların teşkil ettikleri birliklere, üniversitelere, dernek ve vakıflara, her türlü mesleki kuruluşlara ait veya tabi olan veyahut bunlar tarafından kurulan veya işletilen müesseseler ile döner sermayeli kuruluşların veya bunlara ait veya tabi diğer müesseselerin ticari, sınai, zirai ve mesleki nitelikteki teslim ve hizmetlerinin Katma Değer Vergisine tabi olduğu hüküm altına alınmıştır.
Aynı Kanun’un “İndirilemeyecek katma değer vergisi” başlıklı 30’uncu maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde de vergiye tabi olmayan veya vergiden istisna edilmiş bulunan malların teslimi ve hizmet ifası ile ilgili alış vesikalarında gösterilen veya bu mal ve hizmetlerin maliyetleri içinde yer alan katma değer vergisinin, vergiye tabi işlemler üzerinden hesaplanan katma değer vergisinden indirilemeyeceği ifade edilmiştir.
Katma Değer Vergisi Genel Uygulama Tebliği’nin “I-Mükellefiyet” başlıklı bölümünün, “B-Verginin Konusu ile İlgili Çeşitli Hususlar” kısmının 2’nci sırasında yer alan “Kamu Kurum ve Kuruluşları, Dernek ve Vakıflar ile Mesleki Kuruluşların Vergilendirilmesi” başlığı altında; 3065 sayılı Kanun’un (1/3-g) maddesinde sayılan; (…) belediyelerin (…) ticari, sınai, zirai ve mesleki faaliyet kapsamına girmeyen, kuruluş amaçlarına uygun teslim ve hizmetlerinin vergiye tabi olmadığı belirtilmiştir.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 191 İndirilecek Katma Değer Vergisi Hesabına ilişkin, “Hesabın Niteliği” başlıklı 153’üncü maddesinde; bu hesabın mal ve hizmetin satın alınması sırasında satıcılara ödenen veya borçlanılan ve kurum açısından indirim hakkı doğuran katma değer vergisinin izlenmesi için kullanılacağı, mahalli idarelerin, bir bedel karşılığı satmak üzere ürettikleri mal veya hizmetin üretim girdisi olarak satın aldıkları mal veya hizmetlere ilişkin olarak ödemiş oldukları Katma Değer Vergisini indirim konusu yapabilecekleri, bunun dışında kurumun satışa konu olmayan, kamu hizmeti üretiminde nihai tüketici olarak kullanmak veya tüketmek üzere satın alınmış mal veya hizmet için ödenen Katma Değer Vergisinin indirim konusu yapılamayacağı ve bu tutarlar ilgili gider hesabı veya varlık hesabına yapılacak muhasebe kaydında maliyet bedeline ilave edilmesi gerektiği ifade edilmiştir.
Aynı Yönetmelik’in 190 Devreden Katma Değer Vergisi Hesabına ilişkin, “Hesabın Niteliği” başlıklı 151’inci maddesinde; bir dönemde indirilemeyen ve izleyen döneme devreden katma değer vergisinin bu hesapta izleneceği ve katma değer vergisi indirilinceye kadar bu hesapta bekletileceği hüküm altına alınmıştır.
Yapılan incelemede Belediye tarafından satışa konu olmayan kamu hizmeti üretiminde, nihai tüketici olarak kullanmak veya tüketmek üzere satın alınmış mal veya hizmet için ödenen Katma Değer Vergisinin ilgili gider hesabına veya varlık hesabına yapılacak muhasebe kaydında maliyet bedeli olarak ilave edilmesi gerekirken indirim konusu yapılmak üzere toplam 4.272.849,03 TL 191 İndirilecek Katma Değer Vergisi Hesabına kaydedildiği ve 190 Devreden Katma Değer Vergisi Hesabının bakiyesinin, 2024 yılı bilançosunda 34.362.931,10 TL olarak yer aldığı görülmüştür.
İdarenin satışa konu olmayan kamu hizmeti üretiminde nihai tüketici olarak kullanmak veya tüketmek üzere satın alınmış mal veya hizmet için ödenen Katma Değer Vergisi indirim konusu yapılamayacağından bu tutarların ilgili gider hesabı veya varlık hesabının maliyet bedeline ilave edilmesi gerekirken 191 İndirilecek Katma Değer Vergisi Hesabına kayıt yapılması ve ay sonlarında 190 Devreden Katma Değer Vergisi Hesabına alınması sonucunda, satmak üzere ürettikleri mal veya hizmetin üretim girdisi olarak satın aldıkları mal veya hizmetlere ilişkin olarak ödemiş oldukları katma değer vergisi haricinde kalan tutarın hatalı olarak bu hesapta birikmesine ve bu bedel kadar gider hesabı veya varlık hesabına kaydın yansımamasına yol açmıştır.
Sonuç olarak, satışa konu olmayan, kamu hizmeti üretiminde nihai tüketici olarak kullanmak veya tüketmek üzere satın alınmış mal veya hizmet için ödenen Katma Değer Vergisinin indirim konusu yapılmayarak bu tutarların ilgili gider hesabına veya varlık hesabının maliyet bedeline ilave edilerek kaydedilmesi gerekmektedir.