İktisadi İşletmelerin Tek Çatı Altında Toplanmamış Olması (Sayıştay)

BULGU: İktisadi İşletmelerin Tek Çatı Altında Toplanmamış Olması

2023 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Üniversite ve Üniversite Döner Sermayesi

Üniversite bünyesinde faaliyet gösteren iktisadi işletmelerin tek çatı altında altında toplanmadığı, yönetim ve denetiminin sağlıklı biçimde yapılamadığı görülmüştür.
2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun “Sosyal hizmetler” başlıklı 47’nci maddesinde; yükseköğretim kurumlarının, öğrencilerin sosyal ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla bütçe imkanları doğrultusunda çeşitli birimler açabileceği, toplantı, sinema ve tiyatro salonları, spor salon ve sahaları, kamp yerleri sağlayabileceği ve bu imkanlardan öğrencilerin yararlanması için gerekli önlemleri alacağı belirtilmiştir.
124 sayılı Yükseköğretim Üst Kuruluşları ile Yükseköğretim Kurumlarının İdari Teşkilatı Hakkında Kanun Hükmünde Kararname’nin “Sağlık, Kültür ve Spor Daire Başkanlığı” başlıklı 32’nci maddesinde; öğrencilerin ve personelin barınma, yemek ve benzeri ihtiyaçları ile spor, kültürel ve sosyal ihtiyaçlarını karşılayacak faaliyetleri düzenleme görevi Sağlık, Kültür ve Spor Daire Başkanlığına verilmiştir.
Yükseköğretim Kurumları, Mediko-Sosyal Sağlık, Kültür ve Spor İşleri Dairesi Uygulama Yönetmeliği’nin “Hizmetler” başlıklı 5’inci maddesinde ise söz konusu Dairenin yapacağı hizmetler sayıldıktan sonra (g) bendinde; hizmetlerin görülmesi için gerekli olan öğrenci kantin ve lokantaları, okuma salonları ile öğrenci yurtları açabileceği, toplantı, sinema ve tiyatro salonları, spor salon ve sahaları, kamp yerleri sağlayacağı, bu ve benzeri diğer tesisleri kurabileceği, kiralayabileceği, işletebileceği ve üniversitenin diğer birimleri ve üniversite dışındaki kuruluşlarla işbirliği içinde çalışabileceği ve döner sermaye işletmesi kurabileceği ifade edilmiştir.
Üniversite bünyesinde iktisadi işletme kurulmasının hukuki alt yapısına bakıldığında gerek 2547 sayılı Kanun gerekse diğer mevzuat hükümlerinde bu şekilde bir işletmenin kurulup kurulamayacağının belirtilmediği, yükseköğretim kurumlarının sosyal hizmetler kapsamındaki faaliyetlerini yürütürken nasıl bir yöntem izleyeceğinin belirlenmediği, iktisadi işletmelerin hukuki statüsünün tartışmalı olduğu, ortaya çıkan fiili durumun üniversiteler tarafından yayımlanan iktisadi işletme yönergelerinde çok sayıda kanuna atıf yapılarak çözülmeye çalışıldığı ve bundan dolayı karmaşık bir yapının oluştuğu anlaşılmaktadır.
Denetimlerde, Üniversitede beş farklı iktisadi işletme kurulduğu, her bir işletmenin kendi alanında faaliyet gösterdiği, farklı birim ve yöneticiler tarafından yönetildiği ve bunun sonucunda yönetim ve denetim anlamında dağınık bir yapıda olduğu tespit edilmiştir.
Ülke genelinde yüksek öğretim kurumları, 2547 sayılı Kanun kapsamındaki sosyal hizmetleri, genel olarak, Sağlık, Kültür ve Spor Daire Başkanlıkları altında oluşturulan tek bir iktisadi işletme bünyesindeki farklı alt birimlerle yerine getirmektedir. Halihazırda iktisadi işletme kurulması noktasında mevzuattan kaynaklanan eksiklikler ve yetersizlikler dikkate alındığında sosyal hizmetlerin tek bir idari yapı ve yönerge ile yönetilmesinin doğru bir uygulama olduğu değerlendirilmektedir.
Kamu İdaresi cevabında, iktisadi işletmelerin tek çatı altında toplanması için yönerge hazırlanıldığı ve yönergenin tamamlanarak Üniversite Senatosuna sunulacağı bilgisi verilmiştir.
Sonuç olarak; gerek kaynakların etkin bir şekilde yönetilmesi gerekse ortaya çıkan dağınık ve karmaşık yapının giderilmesi için Üniversitede oluşturulan iktisadi işletmelerin tek bir çatı altında toplanmasının gerekli olduğu düşünülmektedir.