BULGU: İl Müdürlüklerinin Tasarrufunda Bulunan Taşınmazlardan Tahsis ve Kiralama Yoluyla Kullandırılanların Amacı Dışında Kullanılması
2023 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Genel Bütçeli İdareler ve Tesisleri
İl müdürlüklerinin mülkiyetinde ve kullanımında bulunan taşınmazlardan tahsis ve kiralama yoluyla kullandırılan taşınmazların yönetmelik, protokol ve sözleşme hükümlerine aykırı olarak kullanıldığı görülmüştür.
3289 sayılı Gençlik ve Spor Hizmetleri Kanunu’nun Ek 11’inci maddesinde; “Gençlik ve Spor Bakanlığı veya il müdürlüklerinin mülkiyetinde veya kullanımında bulunan spor tesisleri veya taşınmazların kullanım veya intifa hakkı; spor federasyonlarına, en az üçü olimpik olmak üzere toplam altı spor dalında faaliyet gösteren gençlik ve spor kulüplerine, yerel yönetimlere, kamu kurum ve kuruluşlarına protokol ile bedelsiz devredilebilir.
Birinci fıkra kapsamında bedelsiz devredilen ya da bedeli karşılığında kiralanan spor tesisleri veya taşınmazlar, kullanım veya intifa hakkı sahibi ile kiracı tarafından, hasılattan ya da kira bedelinden Bakanlığa pay verilmesi suretiyle kiralanabilir. Buna ilişkin usul ve esaslar yönetmelikle belirlenir.” denilmektedir.
Gençlik ve Spor Bakanlığı Taşınmaz İdaresi Yönetmeliği’nin “Bedelsiz tahsis ve kullanma hakkı devri” başlıklı 78’inci maddesinde; taşınmazların bedelsiz olarak tahsisi ile kullanım hakkı devrinin kimlere yapılabileceğine dair düzenlemelere yer verilmiş, tahsise veya devre ilişkin protokolde tüm ayrıntılara yer verilmesi gerektiği, protokol ve sözleşmede yer alan hükümlerin takip ve denetiminin il müdürlüğünce yapılacağı, ayrıca tahsis ve kullanım hakkı devirlerinde, taşınmazın gençlik, spor, yurt hizmet ve faaliyetlerinde kullanılmasının şart olduğu ve bedelsiz tahsis edilen veya kullanım hakkı devredilen taşınmazların, üçüncü şahıslara hiçbir surette devredilemeyeceği hüküm altına alınmıştır.
Aynı Yönetmelik’in “Bedelsiz tahsis veya kullanma hakkının sona ermesi veya iptali” başlıklı 81’inci maddesinde; idare tarafından yapılan denetimlerde taşınmazın amacı dışında kullanımının tespiti halinde, tahsis veya kullanım hakkı devri işleminin Bakanlıkça iptal edileceği ve taşınmazın üzerindeki tüm yapı ve tesislerle birlikte sağlam ve işler durumda, eksiksiz, bakım- onarımı yapılmış şekilde ve borçsuz olarak idareden hiçbir hak ve talepte bulunulmadan teslim edilmesi gerektiği,
“Kiraya verme işlemleri” başlıklı 72’inci maddesinde; il müdürlüğünün tasarrufunda bulunan taşınmazlar ve/veya üzerindeki tesislerin, spor federasyonlarına, en az üçü olimpik olmak üzere toplam altı spor dalında faaliyet gösteren gençlik ve spor kulüplerine, yerel yönetimlere, kamu kurum ve kuruluşlarına, sporcu yetiştirme, sporda altyapının desteklenmesi ve spor müsabakalarında kullanılmak amacıyla spor anonim şirketlerine, üst kuruluşlara, spor federasyonlarına veya üst kuruluşlara kiraya verilebileceği,
“Kira sözleşmesinin sone ermesi ve feshi” başlıklı 76’ncı maddesinin ikinci fıkrasında ise; Bakanlık veya il müdürlüğü tarafından yapılacak denetimlerde veya sair durumlarda kiracının sözleşmede yer alan yükümlülükleri ile taahhütlerine aykırı davranışlarının tespiti halinde, idarece verilen süre içerisinde aykırılığın giderilmemesi durumunda sözleşmenin idarece tek taraflı feshedileceği, belirtilmiştir.
Yapılan incelemelerde tahsis edilen, kullanım hakkı devredilen ve kiraya verilen taşınmazların yönetmelik, protokol ve sözleşme hükümlerine aykırı kullanıldığı tespitedilmiştir. Aşağıdaki tabloda örnekleri verilen taşınmazların, protokol ve sözleşmelerinde yer alan hükümler ile mevcut kullanım şekillerinin karşılaştırması yapılmıştır.
Tablo 3:Taşınmaz Kullanım Bilgileri Karşılaştırma Tablosu
| Taşınmaz Bilgisi (Ada/Parsel/m2) | Bulunduğu yer | Tahsis edilen ya da kiracı | Protokol ya da sözleşme hükümleri | Mevcut Kullanım Durumu |
| 160/4/350 m2 | Kadıköy/İstanbul | … Spor Kulübü | Madde 10/b; kiracı kiralanan yerde alkollü içki, tütün veya tütün ürünleri bulunduramaz, kumar oynatamaz, içki, tütün ve tütün ürünleri satışı ve kullanımı yaptıramaz. Bu gibi şeylerin bulundurulduğu, satıldığı ve kullandırıldığı tespit edildiğinde sözleşme kira bedeli iade edilmeden tek taraflı feshedilir. |
Alkollü restoran |
| 384/7/5000m2 | Sarıyer/İstanbul | … Spor Kulübü Derneği | 73 at kapasiteli ahır ve sosyal tesis binası, 5000 m2’lik binicilik tesisi. Sportif amaçlı kullanılacak olup ticari amaçla kullanılamaz. Tesiste tütün ve tütün ürünleri ile alkol kullanımı olmayacak, kullanım tespit edilmesi halinde İl müdürlüğü protokolü feshedebilecektir. |
Tahsis edilen alan içerisinde binicilik faaliyeti olmadığı, tahsis edilen bina içerisinde belli zamanlarda parti, gece eğlencesi, düğün ve benzeri müzikli organizasyonların yapıldığı tespit edilmiştir. Herhangi bir spor faaliyeti bulunmamaktadır. |
| 384/7/39.635 m2’lik alanda vaziyet planında ayrılan kısım | Sarıyer/İstanbul | … Spor Kulübü Derneği | Hiçbir suretle intifa hakkını almış olduğu taşınmazı ve tesisleri üçüncü şahıslara devredemez, rehin ve ipotek veremez. |
Tahsis edilen alan içerisinde kulüp tarafından 1 adet özel işletmeye verilen ruhsatsız fitness salonunun olduğu tespit edilmiştir. |
| 391/27/8200 m2 | Sarıyer/İstanbul | … Vakfı Gençlik Spor Kulübü |
Kulübe tahsis edilen taşınmaz üzerine Kulüpçe; muhtelif tesisler yapılacak ve kulüp bu hakkını bizzat kullanacaktır. Yapılan Ek protokolde; ilk Protokolde sayılan tesislerin yapıldığı belirtilmiş, Kulübün intifa hakkını almış olduğu taşınmazı ve tesisleri hiçbir suretle üçüncü şahıslara devredemeyeceği, ancak üzerinde yapılacak tesislere üst kullanım hakkı tesis edebileceği ve bu |
… isimli kapalı yüzme havuzu Sarıyer Belediyesine, Belediye ise başka bir özel işletmeye ücret karşılığı tahsis etmiştir. Aynı arazi içerisinde giriş yolu üzerinde bulunan bölüm, … isimli restorana ücret karşılığı işletmeye verilmiştir. Ayrıca, kulüp içerisindeki binanın bir bölümü düğün ve organizasyonlarda kiraya verilmektedir. |
| hakkını işbu intifa hakkı süresi ile sınırlı olmak kaydıyla üçüncü şahıslara devredebileceği ifade edilmiştir. |
||||
| -/859/10.280 m2 | Erdemli/Mersin | … Spor Vakfı | Kamp Eğitim Tesisi olarak kullanılmak üzere tahsis edilmiştir. |
Hazineden Spor Genel Müdürlüğüne tahsis edilmiş ve hazine taşınmazı mevzuata aykırı olarak Vakfa tahsis edilmiştir. Vakıf ise protokole aykırı olarak en son butik otel işletmeciliği yapılmak üzere üçüncü şahıslara kiralamıştır. Otel işletmesi tarafından taşınmaz bitişiğindeki sit alanında bungalov evler yapılarak kullanım amacının tamamen dışına çıkılmıştır. |
Yukarıdaki mevzuat hükümleri ile protokol ve sözleşme şartları birlikte değerlendirildiğinde, taşınmazların kullanım amaçları açıktır ve tahsis edilen taşınmazların gençlik, spor ve yurt hizmetleri dışında kullanılmaması gerekmektedir. Kiralanan taşınmazlar ise sözleşme hükümlerine uygun olarak kullanılmalı, belirtilen amaçlar dışında kullanım olması halinde fesih işlemleri tamamlanarak taşınmazların ve tesislerin eksiksiz bir şekilde geri alınması sağlanmalıdır.
Kamu idaresi cevabında, tahsis ve kiralama yoluyla kullandırılan taşınmazlardan amacı dışında kullanılanların fesih işlemlerinin ivedilikle yapılacağı, ayrıca, bulguda yer alan taşınmazlardan bir kısmı için hukuki süreçlerin önceden başlatılmış olduğu belirtilmiştir.
Bu itibarla, gençlik ve spor il müdürlüklerinin tasarrufunda bulunan taşınmazlardan; tahsis edilenlerin gençlik, spor ve yurt hizmetlerinde kullanımı, kiraya verilenlerin ise protokol ve sözleşme hükümlerine uygun olarak kullanımını sağlamak üzere il müdürlüklerince gerekli takip ve kontrollerin yapılması, aksi durumların varlığı halinde tahsis ve kiralama işlemine son verilerek taşınmazların iadesinin sağlanması gerekmektedir.
| ÖZET: 2023 yılı Sayıştay Denetim Raporları’na göre, il müdürlüklerinin mülkiyetinde bulunan taşınmazların tahsis ve kiralama yoluyla kullanımı, yönetmelik ve sözleşmelere aykırı olarak gerçekleştirilmiştir. Gençlik ve Spor Bakanlığı’nın belirlediği kurallar çerçevesinde, bu taşınmazların yalnızca gençlik, spor ve yurt hizmetlerinde kullanılabileceği belirtilmiştir. Aksi durumda, tahsis ve kiralama işlemlerinin iptal edilmesi ve taşınmazların geri alınması gerekmektedir. Kamu idaresi, bu konuda gerekli denetimlerin yapılacağını ve hukuki süreçlerin başlatıldığını ifade etmiştir. |