|
ÖZET: İl müdürlüklerinin mülkiyetinde bulunan taşınmazların tahsis ve kiralama süreçlerinde yönetmelik ve sözleşmelere aykırı kullanımlar tespit edilmiştir. 3289 sayılı Gençlik ve Spor Hizmetleri Kanunu’na göre, bu taşınmazların yalnızca gençlik, spor ve yurt hizmetleri amacıyla kullanılması gerekmekte, aksi durumlarda tahliye işlemleri yapılmalıdır. Ayrıca, kiralama süresi sona eren taşınmazların tahliyesinin sağlanmadığı ve bazı taşınmazların işgal altında kaldığı gözlemlenmiştir.
Yapılan denetimlerde, İstanbul ve Mersin il müdürlükleri tarafından tahsis edilen taşınmazların mevcut kullanımlarının tahsis amaçlarına uygun olmadığı belirlenmiştir. Örneğin, Ankara İl Müdürlüğü’ne ait bazı taşınmazların kira sözleşmelerinin süresi dolmasına rağmen, kullanımına devam edildiği ve bu durumun ecrimisil taleplerine yol açtığı tespit edilmiştir. Yönetmelik hükümleri gereği, bu taşınmazların tahliyesi ve mevcut durumlarının düzeltilmesi için gerekli adımların atılması zorunludur. Sonuç olarak, gençlik ve spor il müdürlüklerinin, tahsis edilen taşınmazların belirlenen amaçlar doğrultusunda kullanılmasını sağlamak ve kiralama süresi sona eren taşınmazların tahliyesini gerçekleştirmek için etkin bir denetim mekanizması kurması gerekmektedir. Aksi takdirde, hukuki süreçlerin başlatılması ve taşınmazların iadesi gibi olumsuz durumlarla karşılaşılması kaçınılmaz olacaktır. |
BULGU: İl Müdürlüklerinin Tasarrufunda Bulunan Taşınmazlardan Tahsis ve Kiralama Yoluyla Kullandırılanların Sözleşme Hükümlerine Aykırı Kullanılması ve Kira Süresi Sona Eren Taşınmazların Tahliyesinin Sağlanmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Genel Bütçeli İdareler ve Tesisleri
İl müdürlüklerinin mülkiyetinde ve kullanımında bulunan taşınmazlardan tahsis ve kiralama yoluyla kullandırılanların yönetmelik, protokol ve sözleşme hükümlerine aykırı olarak kullanıldığı ve kira süresi sona eren taşınmazların tahliyesinin sağlanmadığı görülmüştür.
3289 sayılı Gençlik ve Spor Hizmetleri Kanunu’nun ek 11’inci maddesinde; “Gençlik ve Spor Bakanlığı veya il müdürlüklerinin mülkiyetinde veya kullanımında bulunan spor tesisleri veya taşınmazların kullanım veya intifa hakkı; spor federasyonlarına, en az üçü olimpik olmak üzere toplam altı spor dalında faaliyet gösteren gençlik ve spor kulüplerine, yerel yönetimlere, kamu kurum ve kuruluşlarına protokol ile bedelsiz devredilebilir.
Birinci fıkra kapsamında bedelsiz devredilen ya da bedeli karşılığında kiralanan spor tesisleri veya taşınmazlar, kullanım veya intifa hakkı sahibi ile kiracı tarafından, hasılattan ya da kira bedelinden Bakanlığa pay verilmesi suretiyle kiralanabilir. Buna ilişkin usul ve esaslar yönetmelikle belirlenir.” denilmektedir.
Gençlik ve Spor Bakanlığı Taşınmaz İdaresi Yönetmeliği’nin “Bedelsiz tahsis ve kullanma hakkı devri” başlıklı 78’inci maddesinde; taşınmazların bedelsiz olarak tahsisi ile kullanım hakkı devrinin kimlere yapılabileceğine dair düzenlemelere yer verilmiş, tahsise veya devre ilişkin protokolde tüm ayrıntılara yer verilmesi gerektiği, protokol ve sözleşmede yer alan hükümlerin takip ve denetiminin il müdürlüğünce yapılacağı, ayrıca tahsis ve kullanım hakkı devirlerinde, taşınmazın gençlik, spor, yurt hizmet ve faaliyetlerinde kullanılmasının şart olduğu ve bedelsiz tahsis edilen veya kullanım hakkı devredilen taşınmazların, üçüncü şahıslara hiçbir surette devredilemeyeceği hüküm altına alınmıştır.
Aynı Yönetmelik’in “Bedelsiz tahsis veya kullanma hakkının sona ermesi veya iptali” başlıklı 81’inci maddesinde; idare tarafından yapılan denetimlerde taşınmazın amacı dışında kullanımının tespiti halinde, tahsis veya kullanım hakkı devri işleminin Bakanlıkça iptal edileceği ve taşınmazın üzerindeki tüm yapı ve tesislerle birlikte sağlam ve işler durumda, eksiksiz, bakım-onarımı yapılmış şekilde ve borçsuz olarak idareden hiçbir hak ve talepte bulunulmadan teslim edilmesi gerektiği,
“Kiraya verme işlemleri” başlıklı 72’nci maddesinde; il müdürlüğünün tasarrufunda bulunan taşınmazlar ve/veya üzerindeki tesislerin, spor federasyonlarına, en az üçü olimpik olmak üzere toplam altı spor dalında faaliyet gösteren gençlik ve spor kulüplerine, yerel yönetimlere, kamu kurum ve kuruluşlarına, sporcu yetiştirme, sporda altyapının desteklenmesi ve spor müsabakalarında kullanılmak amacıyla spor anonim şirketlerine, üst kuruluşlara, spor federasyonlarına kiraya verilebileceği,
“Kira sözleşmesinin sona ermesi ve feshi” başlıklı 76’ncı maddesinin ikinci fıkrasında ise; Bakanlık veya il müdürlüğü tarafından yapılacak denetimlerde veya sair durumlarda kiracının sözleşmede yer alan yükümlülükleri ile taahhütlerine aykırı davranışlarının tespiti halinde, idarece verilen süre içerisinde aykırılığın giderilmemesi durumunda sözleşmenin idarece tek taraflı feshedileceği, belirtilmiştir.
İl müdürlükleri tarafından tahsis edilen, kullanım hakkı devredilen ve kiraya verilen taşınmazların, protokol ve sözleşmelerinde yer alan hükümler ile mevcut kullanım şekillerinin karşılaştırılması suretiyle yapılan incelemelerde; İstanbul İl Müdürlüğü Sarıyer ve Gaziosmanpaşa ilçe sınırları içerisinde ve Mersin İl Müdürlüğü Erdemli ilçe sınırları içerisinde tahsis edilen/kiraya verilen taşınmazların mevcut kullanım durumlarının tahsis amacına, dolayısıyla protokol/sözleşme hükümlerine aykırı olduğu tespit edilmiştir.
Yukarıdaki mevzuat hükümleri göz önünde bulundurulduğunda, taşınmazların kullanım amaçları açıktır ve tahsis edilen taşınmazların gençlik, spor ve yurt hizmetleri dışında kullanılmaması gerekmektedir. Kiralanan taşınmazlar ise sözleşme hükümlerine uygun olarak kullanılmalı, belirtilen amaçlar dışında kullanım olması halinde fesih işlemleri tamamlanarak taşınmazların ve tesislerin eksiksiz bir şekilde geri alınması sağlanmalıdır.
Ayrıca Ankara İl Müdürlüğü tarafından 19 Mayıs Spor Kompleksinde yer alan çay bahçesi, büfe, kuaför ve büfe-lokanta gibi gerçek/tüzel kişilere kiralanan taşınmazlara ilişkin kira sözleşmelerinin süreleri dolduğu halde kullanımın devam ettiği, bu suretle işgalci konumuna gelen kişilerin taşınmazdan tahliyesinin sağlanmadığı ve bu kullanımlar için hesaplanan ecrimisilin, 2019 yılından itibaren süreklilik halini alarak kira sözleşmesi yerine geçtiği görülmüştür. Yerinde yapılan incelemelerde, işgal edilen alanın bir kısmının düğün salonu olarak kullanıldığı tespit edilmiş, çay bahçesi içerisinde lokal olarak kullanılan kapalı alanın ise kullanım amacı tam olarak anlaşılamamıştır.
Yönetmelik’in “Tespit, Ecrimisil ve Tahliye” başlıklı beşinci kısmının ilgili maddelerinde;
– Kiraya verilen taşınmazlarda sözleşmenin bitiminden sonra kullanımın devam etmesi hâlinde, varsa sözleşme veya resmî senetteki hükme göre işlem yapılacağı, aksi takdirde işgalciler hakkında ecrimisil bedeli tespit, takdir ve tahsilâtı yapılacağı,
– İşgalcinin işgal veya tasarruf ettiği taşınmazdan tahliyesinin herhangi bir nedenle sağlanamamış olmasının, aynı taşınmazdan ikinci ve müteakip defa ecrimisil istenmesine engel teşkil etmediği, ecrimisilin tahsil edilmesinin taşınmazdaki kullanımın devamı hakkını vermediği,
– Kiraya verilen veya irtifak hakkı tesis edilen taşınmazlardan süresi dolduğu hâlde tahliye edilmeyen taşınmazların tahliyesinin, il müdürlüğünün talebi üzerine, 2886 sayılı Kanun hükümlerine göre sağlanacağı ve taşınmazın, il müdürlüğünce görevlendirilecek memurlara boş olarak teslim edileceği, ifade edilmiştir.
Taşınmazların mevcut kullanım durumları dikkate alındığında, mevzuat hükümleri gereğince tahliye işlemleri tamamlanarak taşınmazların İl Müdürlüğünce teslim alınması gerekmektedir.
Yine yapılan incelemelerde; Anıttepe Yaşam Boyu Koşu Parkuru içerisinde gerçek kişiye sözleşme ile kiralanan büfe alanının, Anıttepe Olimpik Yüzme Havuzu İkmal İnşaatı Yapım İşi kapsamında inşaat içerisinde kalması nedeniyle 02.01.2024 tarihinde tahliye edilip sözleşme şartlarına uygun olarak yerinin değiştirilmesine izin verildiği, ancak büfe alanının, il müdürlüğünden izin alınmadan sözleşme şartlarına aykırı olarak 12,12 m2lik alandan 104,05 m2lik alana çıkarıldığı ve iki katlı bir kafe inşa edilerek işletildiği ve söz konusu kafe binasının yapımına herhangi bir engel getirilmediği tespit edilmiştir.
Yönetmelik’in “Kiraya verme işlemlerinde sözleşme süresi” başlıklı 75’inci maddesinin üçüncü fıkrasında; kiracının kusuru dışında, hakkın tamamen kullanılmasını ve işin yürütülmesini en az otuz gün süreyle engelleyen hukukî veya fiilî bir imkansızlık durumunun ortaya çıkması ya da mücbir sebeplerin varlığı halinde, kiracının talebi üzerine sözleşme süresinin, fiili veya hukuki imkansızlık durumunun veya mücbir sebeplerin ortadan kalkmasına kadar geçecek süre kadar Bakanlıktan alınacak izin doğrultusunda dondurulabileceği, dondurulan süre için bedel alınmayacağı ve dondurulan sürenin sözleşme süresine ekleneceği belirtilmiştir.
Mevzuat hükümleri çerçevesinde, resmi izin alınmadan inşa edilen yapının sözleşme hükümlerine uygun hale getirilerek tahliyesinin sağlanması ve sürecin Yönetmelik hükümlerine uygun olarak yürütülmesi gerekmektedir.
Kamu idaresi cevabında, tahsis ve kiralama yoluyla kullandırılan taşınmazlardan amacı dışında kullanılanların protokol ve mevzuat hükümlerine uygun kullanılması için yazılı olarak bildirimlerin yapıldığı, ayrıca, bulguda yer alan taşınmazlardan bir kısmı için hukuki süreçlerin başlatılmış olduğu ifade edilmiştir.
Bu itibarla, gençlik ve spor il müdürlüklerinin tasarrufunda bulunan taşınmazlardan; tahsis edilenlerin gençlik, spor ve yurt hizmetlerinde kullanımı, kiraya verilenlerin ise protokol ve sözleşme hükümlerine uygun olarak kullanımını sağlamak üzere il müdürlüklerince gerekli takip ve kontrollerin yapılması, kira süresi sonra erenlerin tahliyesinin sağlanması, aksi durumların varlığı halinde tahsis ve kiralama işlemine son verilerek taşınmazların iadesinin sağlanması gerekmektedir.