İl Özel İdaresince Gerçekleştirilmek Üzere Aktarılan Yatırım Ödeneklerinin Köylere Hizmet Götürme Birliklerine Aktarılması (Sayıştay)

BULGU: İl Özel İdaresince Gerçekleştirilmek Üzere Aktarılan Yatırım Ödeneklerinin Köylere Hizmet Götürme Birliklerine Aktarılması

2023 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – İl Özel İdaresi

5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanunu’nun 6’ncı maddesi kapsamında bakanlıklar ve merkezi idare tarafından İl Özel İdaresi’ne aktarılan yatırım ödeneklerinin, İdare tarafından köylere hizmet götürme birliklerine aktarıldığı görülmüştür.
5302 sayılı Kanun’un 6’ncı maddesinde;
“(Ek fıkra: 3/7/2005-5393/85 md.; Değişik ikinci fıkra: 24/7/2008-5793/42 md.) Bakanlıklar ve diğer merkezi idare kuruluşları; yapım, bakım ve onarım işleri, devlet ve il yolları, içme suyu, sulama suyu, kanalizasyon, enerji nakil hattı, sağlık, eğitim, kültür, turizm, çevre, imar, bayındırlık, iskan, gençlik ve spor gibi hizmetlere ilişkin yatırımlar ile bakanlıklar ve diğer merkezi idare kuruluşlarının görev alanına giren diğer yatırımları, kendi bütçelerinde bu hizmetler için ayrılan ödenekleri il özel idarelerine aktarmak suretiyle gerçekleştirebilir. Aktarma işlemi ilgili bakanın onayıyla yapılır ve bu ödenekler tahsis amacı dışında kullanılamaz. İş, il özel idaresinin tabi olduğu usul ve esaslara göre sonuçlandırılır. İl özel idareleri de bütçe imkanları ölçüsünde bu yatırımlara kendi bütçesinden ödenek aktarabilir. Bu fıkraya göre, bakanlıklar ve diğer merkezi idare kuruluşları tarafından aktarılacak ödenekler ile gerçekleştirilecek yatırımlar, birinci fıkrada öngörülen görev alanı sınırlamasına tabi olmaksızın bütün il sınırları içinde yapılabilir.”
Hükmü yer almaktadır.
Söz konusu hüküm gereği kapsamında bakanlıklar ve merkezi idare kuruluşlarının kamu yatırım programında yer alan projelerine ait yatırımları için bütçelerinde ayrılan ödenekler, il özel idarelerine aktarılmakta ve bu ödenekler karşılığı hizmetler de il özel idaresinin tabi olduğu mevzuat kapsamında ihalesi yapılarak gerçekleştirilmektedir. Dolayısıyla yatırım ödeneklerinin Köylere Hizmet Götürme Birlikleri’ne (KHGB) aktarılmasına izin veren bir hüküm bulunmamaktadır.
Diğer taraftan, KHGB’lere İl Özel İdarelerince sadece 5355 sayılı Kanun’un 18’inci maddesinde sayılan hizmetlere ait ödenekler aktarılabileceğinden, madde metninde sayılmayan yatırımlara ait ödeneklerin merkezi idare kuruluşlarınca doğrudan KHGB’lere aktarılması da mümkün görülmemektedir.
Ancak, 2023 yılı yatırım programında yer alan bakanlık ve merkezi idare kuruluşlarına ait projelere ayrılan yatırım ödeneklerinden 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanunu’nun 6’ncı maddesi hükümleri kapsamında gerçekleştirilmesi için İdareye aktarılan toplam 76.012.760,11 TL tutarındaki ödenek, il özel idaresi tarafından KHGB’lere aktarıldığı tespit edilmiştir. Bu aktarma ise mevzuata uygun olmayıp, söz konusu ödeneklerden yapılan harcamaların 6085 sayılı Sayıştay Kanunu, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu ve 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu dışına çıkarılması sonucunu ortaya çıkardığı değerlendirilmektedir.
Sonuç olarak, İl Özel İdaresi Kanunu’nun 6’ncı maddesi kapsamında bakanlıklar ve merkezi idare tarafından İl Özel İdaresi’ne aktarılan yatırım ödeneklerinin köylere hizmet götürme birliklerine aktarılmadan idarenin tabi olduğu usul ve esaslara uygun olarak kullanılmasının uygun olacağı düşünülmektedir.