|
ÖZET: 2021 yılı Sayıştay Denetim Raporları, il ve ilçe müdürlükleri bünyesindeki özel hesaplara ilişkin muhasebeleştirme işlemlerinin yapılmadığını ortaya koymuştur. Bu hesaplar, belirli faaliyetlerin gerçekleştirilmesi amacıyla oluşturulmuş olup, ilgili muhasebe birimi tarafından gerekli muhasebe işlemlerinin gerçekleştirilmesi beklenmektedir. Ancak yapılan incelemelerde, özel hesaplara aktarılan tutarların ve bu hesaplardan yapılan kullanımların muhasebe sisteminin dışında tutulduğu tespit edilmiştir.
Özellikle, Milli Eğitim Bakanlığı’na bağlı Okul-Aile Birliği Hesabı, Çocuk Kulübü Hesabı ve ÖSYM Hesabı gibi hesapların muhasebe birimleri tarafından devralınmadığı görülmüştür. 2021 yılında Hazine ve Maliye Bakanlığı’nın görüşü doğrultusunda bazı hesapların muhasebe birimlerine devredilmeye başlandığı, ancak bu süreçte bazı müdürlüklerin gerekli adımları atmadığı anlaşılmaktadır. Ayrıca, 2022 yılında yapılan değişiklikle Çocuk Kulübü Hesabı’na gelir aktarımının sona ermesi, bu hesapların muhasebeleştirilmesi gerekliliğini daha da önemli hale getirmiştir. Sonuç olarak, özel hesaplara aktarılan tutarların ve bu hesaplardan yapılan kullanımların, Kamu İdarelerine Ait Özel Hesaplara İlişkin İşlemlerin Muhasebeleştirilmesine Dair Yönetmelik hükümlerine uygun olarak muhasebeleştirilmesi ve mali tablolara yansıtılması zorunludur. Bu durum, kamu idaresinin mali şeffaflığını artırmak ve hesap verebilirliği sağlamak açısından kritik bir öneme sahiptir. |
BULGU: İl ve İlçe Müdürlükleri Nezdindeki Özel Hesaplara İlişkin İşlemlerin Muhasebeleştirilmemesi
2021 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Genel Bütçeli İdareler ve Tesisleri
Belirli faaliyetlerin gerçekleştirilmesi için il ve ilçe müdürlükleri nezdinde oluşturulan özel hesaplara aktarılan tutarlar ve bu hesaplardan yapılan kullanımların muhasebeleştirme işlemlerinin, ilgili müdürlük muhasebe hizmetlerini yürüten muhasebe birimi tarafından yapılmadığı görülmüştür.
17.10.2017 tarih ve 30213 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu İdarelerine Ait Özel Hesaplara İlişkin İşlemlerin Muhasebeleştirilmesine Dair Yönetmelik’in;
“Kapsam” başlıklı 2’nci maddesinde, bu Yönetmeliğin genel yönetim kapsamındaki kamu idarelerini kapsadığı,
“Tanımlar” başlıklı 4’üncü maddesinde, özel hesabın, yılları merkezi yönetim bütçe kanunu ya da diğer kanun hükümleri gereğince belirli faaliyetlerin gerçekleştirilmesi veya projelerin desteklenmesi ve benzeri amaçlar için banka nezdinde kamu idaresi adına açılan ve işlemleri muhasebe birimi tarafından yürütülen hesabı ifade ettiği,
“Özel hesaba ilişkin işlemlerin muhasebeleştirilmesi” başlıklı 6’ncı maddesinde, özel hesaba aktarılan tutarlar ile bu hesaptan yapılan kullanımların muhasebeleştirilmesinin, ilgili kamu idaresinin muhasebe hizmetlerini yürüten muhasebe birimi tarafından yapılacağı; özel hesaba aktarılan tutarlar ile özel hesaptan yapılan kullanımların hangi esaslara göre muhasebeleştirileceği,
hüküm altına alınmıştır.
Söz konusu Yönetmelik, kapsamdaki özel hesaplardan yapılan kullanımların muhasebeleştirme işlemlerinin ilgili kamu idaresinin muhasebe hizmetlerini yürüten muhasebe birimine devredilmesini öngörmüş ve muhasebe sistemi dışında özel hesap tutulmasına imkan tanımamıştır.
Yapılan incelemelerde,
• Milli Eğitim Bakanlığı Okul-Aile Birliği Yönetmeliği’nin 17’nci maddesine göre okullardaki kantin ve benzeri yerlerin kiraya verilmesi ya da işletilmesi ile elde edilen gelirden, ilgili maddede belirlenen oranın il ve ilçe milli eğitim müdürlüğü banka hesabına aktarılması suretiyle oluşturulan Okul Aile Birliği Hesabı,
Milli Eğitim Bakanlığı Okul Öncesi Eğitim ve İlköğretim Kurumlan Çocuk Kulüpleri Yönergesi çerçevesinde elde edilen gelirden, Yönergede belirlenen oranın il ve ilçe milli eğitim müdürlüğü banka hesabına aktarılması suretiyle oluşturulan Çocuk Kulübü Hesabı,
Milli Eğitim Bakanlığına Bağlı Okul ve Kurum Müdürlüklerinin ÖSYM Tarafından Başvuru Merkezi Olarak Açılması ve Yönetilmesi ile İlgili Protokol çerçevesinde ÖSYM başvuru merkezi olarak belirlenen okulların sınav başvuru ücretlerinden elde ettiği gelirden, Protokolde belirlenen oranın ilçe milli eğitim müdürlüğü banka hesabına aktarılması suretiyle oluşturulan ÖSYM Hesabının,
İl ve ilçe müdürlükleri nezdinde açılan banka hesaplarında takip edildiği, bu hesaplara yapılan aktarımların ve hesaplardan yapılan kullanımların muhasebe sistemi dışında tutulduğu ve mali tablolarda gösterilmediği tespit edilmiştir.
Yukarıdaki özel hesaplardan Okul Aile Birliği Hesabı ile ilgili olarak; Hazine ve Maliye Bakanlığından görüş istenmesi üzerine Muhasebat Genel Müdürlüğünün 08.01.2021 tarih ve 712528 sayılı cevabi yazısının Kamu İdaresi Strateji Geliştirme Başkanlığınca il müdürlüklerine gönderilmesi sonucu, bu hesapların il ve ilçe milli eğitim müdürlüklerinin muhasebe hizmetlerini yürüten muhasebe birimlerine devredilmeye başlandığı görülmüş olmakla birlikte, söz konusu özel hesabı ilgili muhasebe birimlerine devretmeyen il ve ilçe müdürlüklerinin bulunduğu tespit edilmiştir.
Çocuk Kulübü Hesabı ve ÖSYM Hesabının ise tüm il ve ilçe müdürlüklerinde muhasebe birimi dışında tutulmasına devam edildiği görülmüştür. Bununla birlikte, 11.02.2022 tarihinde Milli Eğitim Bakanlığı Okul Öncesi Eğitim ve İlköğretim Kurumları Çocuk Kulüpleri Yönergesi’nde yapılan değişiklikle, elde edilen gelirden il ve ilçe müdürlüklerine ayrılan paylar kaldırılmış ve öğretmen, usta öğretici ve koordinatör öğretmen paylarına eklenmiştir. Dolayısıyla bundan sonra Çocuk Kulübü Hesabına kulüp gelirlerinden herhangi bir aktarım olmayacaktır. Ancak il ve ilçe müdürlükleri nezdinde açılmış olup muhasebe sistemi dışında tutulan bu hesaplardaki bakiyelerin de mevzuata uygun olarak muhasebeleştirilmesi gerekmektedir.
Kamu idaresi tarafından verilen cevapta; Okul Aile Birliği Hesabı ile ilgili olarak gerekli iş ve işlemlerin yapılması amacıyla taşra birimlerine yazı yazıldığı ifade edilmiş olup diğer özel hesaplara ilişkin bir açıklama yapılmamıştır.
Bu itibarla, özel hesaba aktarılan tutarlar ile özel hesaptan yapılan kullanımların Kamu İdarelerine Ait Özel Hesaplara İlişkin İşlemlerin Muhasebeleştirilmesine Dair Yönetmelik hükümlerine uygun olarak muhasebeleştirilmesi ve Kamu idaresi mali tablolarına yansıtılması sağlanmalıdır.