|
ÖZET: 2022 yılı Sayıştay Denetim Raporları, Büyükşehir İlçe Belediyesi sınırları içinde faaliyet gösteren bazı işyerlerinin İlan Reklam Vergisi ve Çevre Temizlik Vergisi tahakkuklarının eksik yapıldığını ortaya koymuştur. 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’nun ilgili maddeleri, belediye sınırları içinde yapılan her türlü ilan ve reklamın vergilendirilmesi gerektiğini belirtmektedir. Ayrıca, bu vergilerin mükellefleri, kendi adına veya başkaları adına ilan ve reklam yapan gerçek veya tüzel kişiler olarak tanımlanmıştır. İlan ve reklam vergisi, belirlenen tarifelere göre m² başına alınmalıdır.
Çevre Temizlik Vergisi ise, belediyelerin çevre hizmetlerinden yararlanan binalar için tahakkuk ettirilmekte ve mükellefiyet, binanın kullanımına bağlı olarak başlamaktadır. Çumra ilçe sınırlarında 4001 iş yeri mükellefi bulunmakta ve 2022 yılı içerisinde 545 yeni işyeri faaliyete geçmiştir. Ancak, belediye tarafından bu işyerlerine ait çevre temizlik vergisi mükellefiyeti yeterince tesis edilmemiştir. Ayrıca, ilan ve reklam vergisi gelirlerinin beklenenin altında kaldığı tespit edilmiştir. Bu durum üzerine, belediye tarafından ilçe genelindeki işyerlerinin düzenli olarak denetlenmesi ve eksik tahakkukların tamamlanması amacıyla 8 kişilik bir ekip oluşturulmuştur. İlan ve reklam vergisi ile çevre temizlik vergisi mükellefiyetinin gerektirdiği işyerlerinin tespit edilmesi, belediyenin gelir kaybını önlemek ve gelirlerini zamanında tahsil edebilmesi için önem arz etmektedir. |
BULGU: İlan Reklam Vergisi ve Çevre Temizlik Vergisi Tahakkuklarının Eksik Yapılması
2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Belediye sınırları içerisinde faaliyet gösteren işyerlerinin bir kısmının İlan Reklam Vergisi ile Çevre Temizlik Vergisi tahakkuk kayıtlarının yapılmadığı görülmüştür.
2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’nun “Konu” başlıklı 12’nci maddesinde; belediye sınırları ile mücavir alanları içinde yapılan her türlü ilan ve reklam için ilan ve reklam vergisine tabi olunacağı, “Mükellef ve sorumlu” başlıklı 13’üncü maddesinde ise; ilan ve reklam vergisi mükellefinin, yurt dışından gönderilen ilan ve reklamlar dahil olmak üzere, ilan ve reklamı kendi adına yapan veya yaptıran gerçek veya tüzel kişiler olduğu, ayrıca ilan ve reklam işlerini mutat meslek olarak ifa edenlerin, başkaları adına yaptıkları ilan ve reklamlara ait vergileri mükellefler adına ilgili belediyeye yatırmakla sorumlu olduğu hüküm altına alınmıştır.
Anılan Kanun’un “Tarife ve nispet” başlıklı 15’inci maddesinde; dükkân, ticari ve sınai müesseseler ile serbest meslek erbaplarınca çeşitli yerlere asılan ve takılan levha, yazı, resim gibi her çeşit sabit ilan ve reklamlar ile ışıklı veya projeksiyonlu ilan ve reklamların metrekaresinden yıllık olarak alınabilecek taban ve tavan tutarlar belirlenmiştir.
Aynı Kanun’un “Vergi ve harç tarifelerinin tespiti” başlıklı 96’ncı maddesinde ise; 15’inci maddede belirtilen vergi ve harç tarifelerinin Kanun’da belirlenen alt ve üst sınırları aşmamak üzere Cumhurbaşkanı tarafından tespit edileceği hüküm altına alınmıştır.
Buna göre, Belediye sınırları içerisinde faaliyet gösteren işyerleri tarafından asılan tabela, levha, ışıklı tabela vb. aracılığıyla yapılan her çeşit ilan ve reklamlardan m2 başına Cumhurbaşkanı tarafından belirlenen tutarda ilan ve reklam vergisi alınması gerektiği anlaşılmaktadır.
Yine Belediye Gelirleri Kanunu’nun “Çevre temizlik vergisi” başlıklı Mükerrer 44’üncü maddesinin birinci fıkrası; “Belediye sınırları ve mücavir alanlar içinde bulunan ve belediyelerin çevre temizlik hizmetlerinden yararlanan konut, işyeri ve diğer şekillerde kullanılan binalar çevre temizlik vergisine tabidir. Verginin mükellefi, binaları kullananlardır. Mükellefiyet binanın kullanımı ile başlar.”,
Sekizinci fıkrası; “İşyeri ve diğer şekillerde kullanılan binalara ait çevre temizlik vergisi, belediyelerce binaların tarifedeki derecelere intibak ettirilmesi üzerine her yılın Ocak ayında yıllık tutarı itibarıyla tahakkuk etmiş sayılır. Tahakkuk eden vergi, bir defaya mahsus olmak üzere, belediyelerin ilan mahallerinde bir ay süreyle topluca ilan edilir. İşyeri ve diğer şekilde kullanılan binalarla ilgili olarak tahakkuk eden bu vergi, her yıl, emlak vergisinin taksit sürelerinde ödenir.”
On birinci fıkrası ise; “Bu maddenin dördüncü ve beşinci fıkralarında yer alan tutarlar, her yıl yeniden değerleme oranında artırılır.”
hükümlerini içermektedir.
Yukarıda yer verilen hükümler uyarınca, konutlara ait ÇTV’ler su faturası ile birlikte tahsil edilirken iş yeri ve diğer şekilde kullanılan ÇTV’ler Kanun’da yer alan tarifelere göre belediyelerce tahakkuk ettirilecektir. KOSKİ tarafından Çumra Belediyesine ÇTV payları gönderilmektedir. Ancak, iş yerlerine ait binalara ait çevre ve temizlik vergisinin belediyece emlak vergisinin taksit sürelerinde tahsil edilmesi gerekmektedir.
Çumra Vergi Dairesi Başkanlığından temin edilen bilgiler ve yapılan incelemeye göre; Çumra ilçe sınırları içerisinde 4001 iş yeri mükellefi bulunmaktadır. Yine söz konusu verilere göre, 2022 yılı içerisinde faaliyete giren 545 aktif işyeri olduğu görülmüştür. Ancak, Belediye tarafından iş yerlerine çevre temizlik vergisi mükellefiyeti eksik tesis edilmiştir. Benzer şekilde, ilan ve reklam vergisi gelirlerinin olması gerekenden çok daha düşük kaldığı, ilan ve reklam vergisi beyannamesi verilmesini sağlamak için etkin bir takip mekanizması oluşturulması gerektiği değerlendirilmektedir.
Yukarıda yer alan denetim tespiti üzerine, Kurum tarafından, ilçe genelindeki iş yerlerinin periyodik olarak kontrol edilmesi, ilan ve reklam vergisi ve çevre temizlik vergisi mükellefiyeti gerektiren iş yeri ve diğer şekillerde kullanılan binaların tespiti için 8 kişilik ekip oluşturulduğu; beyanları olmayan İlan Reklam Vergisi ile Çevre Temizlik Vergisi tahakkuk kayıtlarının yapılması çalışmalarının başlatıldığı belirtilmiştir.
Sonuç olarak, Belediyenin gelir kaybına uğramaması, gelirlerini zamanında tahsil edebilmesi amacıyla ilçe genelindeki iş yerlerinin periyodik olarak kontrol edilmesi, ilan ve reklam vergisi ve çevre temizlik vergisi mükellefiyeti gerektiren iş yeri ve diğer şekillerde kullanılan binaların tespitinin yapılması gerekmektedir.