|
ÖZET: 2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları, ilân ve reklam vergilerinin ilçe belediyelerine devredilmesi konusunu ele almaktadır. Rapor, Büyükşehir Belediyesi’nin yetki alanındaki ilân ve reklam vergisi gelirlerinin, 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu’nun ilgili maddeleri doğrultusunda ilçe belediyelerine aktarıldığını ortaya koymaktadır. Bu durum, söz konusu kanunun 7. maddesi ile 23. maddesinde belirtilen hükümlerle çelişmektedir. Vergi ve benzeri mali yükümlülüklerin yalnızca kanunla düzenlenebileceği ifade edilmektedir.
Ayrıca, Büyükşehir Belediye Meclisi’nin 14.01.2021 tarihli kararıyla, Diyarbakır Büyükşehir Belediyesi’nin yetki alanındaki ana yollar ve caddelere cephesi bulunan binalardaki ilân ve reklam vergilerinin ilçe belediyelerine devredildiği belirtilmiştir. Ancak, bu uygulamanın mevzuata uygun olmadığı sonucuna varılmıştır. Rapor, 2023 yılına ait bulguların da benzer şekilde devam ettiğini ve bu durumun hukuki bir sorun oluşturduğunu göstermektedir. Bu bağlamda, büyükşehir ve ilçe belediyeleri arasındaki hizmet ilişkilerinin düzenlenmesi gerektiği vurgulanmaktadır. |
BULGU: İlân ve Reklam Vergilerinin İlçe Belediyelerine Devredilmesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Belediyesi
Büyükşehir Belediyesinin yetki alanına giren yerlerde yapılan ilân ve reklamlara ait vergi gelirlerinin ilçe belediyelerine devredildiği görülmüştür.
5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu’nun;
“Büyükşehir ve ilçe belediyelerinin görev ve sorumlulukları” başlıklı 7’nci maddesinin (g) fıkrasında;
“Büyükşehir belediyesinin yetki alanındaki mahalleleri ilçe merkezine bağlayan yollar, meydan, bulvar, cadde ve ana yolları yapmak, yaptırmak, bakım ve onarımı ile bu yolların temizliği ve karla mücadele çalışmalarını yürütmek; kentsel tasarım projelerine uygun olarak bu yerlere cephesi bulunan yapılara ilişkin yükümlülükler koymak; ilân ve reklam asılacak yerleri ve bunların şekil ve ebadını belirlemek; meydan, bulvar, cadde, yol ve sokak ad ve numaraları ile bunlar üzerindeki binalara numara verilmesi işlerini gerçekleştirmek.”
“Büyükşehir belediyesinin gelirleri” başlıklı 23’üncü maddesinin (e) fıkrasında;
“7 nci maddenin birinci fıkrasının (g) bendinde belirtilen alanlar ile bu alanlara cephesi bulunan binalar üzerindeki her türlü ilân ve reklamların vergileri ile asma, tahsis ve bakım ücretleri.”
“Belediyeler arası hizmet ilişkileri ve koordinasyon” başlıklı 27’nci maddesinin ikinci fıkrasında ise;
büyükşehir belediyelerinde meydan, bulvar, cadde, yol, sokak, park, spor ve kültürel tesislerin büyükşehir belediyesi ile büyükşehir kapsamındaki diğer belediyeler arasında dağılımına ilişkin esaslar büyükşehir belediye meclisi tarafından belirlenir.” denilmektedir.
Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın 73’üncü maddesinin üçüncü fıkrasında;
“Vergi, resim, harç ve benzeri mali yükümlülükler kanunla konulur, değiştirilir veya kaldırılır.” hükmü bulunmaktadır.
Yukarıdaki mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde; vergi, resim, harç ve benzeri mali yükümlülüklerde tasarrufun sadece kanun ile yapılabileceği, meydan, bulvar, cadde ve ana yollarda ve bu alanlarda cephesi bulunan binalardaki ilan ve reklam vergilerinin büyükşehir belediyesinin geliri olduğu ve ilçe belediyelerine devredilemeyeceği, büyükşehir belediyesi ile ilçe belediyeleri veya ilçe belediyelerinin kendi aralarında hizmetlerin yürütülmesiyle ilgili ihtilaf çıkması durumunda, büyükşehir belediye meclisinin yönlendirici ve düzenleyici kararlar almaya yetkili olduğu anlaşılmaktadır.
Büyükşehir Belediye Meclisinin 14.01.2021 ve 22 sayılı Kararı ile Diyarbakır Büyükşehir Belediyesinin yetki alanına giren ana yollar, cadde ve bulvarlara cephesi bulunan binalar üzerindeki ilan ve reklam vergileri ile asma, tahsis ve bakım ücretleri ilgili ilçe belediyelerine devredilmiştir. Bu kapsamda Bağlar İlçe Belediyesinde 28, Yenişehir İlçe Belediyesinde 38, Kayapınar İlçe Belediyesinde 30, Sur İlçe Belediyesinde ise 23 cadde/bulvar yer almaktadır.
Diğer taraftan bulgu 2023 yılı Raporu’nda da yer almasına rağmen idarece uygulamaya devam edilmektedir.
Büyükşehir Belediyesinin ilân ve reklam vergisine ilişkin gelirlerinin ilçe belediyelerine devrini düzenleyen ilgili meclis kararı ve bu karara dayanan uygulamanın mevzuata uygun olmadığı sonucuna varılmıştır.