|
ÖZET: 2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları, Büyükşehir İlçe Belediyesi sınırları içinde faaliyet gösteren bazı işyerlerinin İlan ve Reklam Vergisi ile Çevre Temizlik Vergisi mükellefiyetlerinin tesis edilmediğini ortaya koymuştur. Bu durum, belediyenin gelir kaybına yol açmaktadır. 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’na göre, belediye sınırları içindeki tüm ilan ve reklamlar vergilendirilmekte ve mükellefler bu hizmetleri kendi adına gerçekleştiren gerçek veya tüzel kişiler olarak tanımlanmaktadır. Ancak yapılan kontroller sonucunda, 3332 faal işletmeden yalnızca 15’inin İlan ve Reklam Vergisi mükellefiyeti bulunduğu tespit edilmiştir.
Aynı şekilde, çevre temizlik vergisi (ÇTV) mükellefiyetinin de bazı işyerleri için tesis edilmediği görülmüştür. Kanun, belediyelerin çevre temizlik hizmetlerinden yararlanan binaların bu vergiye tabi olduğunu belirtmektedir. Bismil Belediyesi sınırları içinde kayıtlı 3332 işletmeden sadece 1662’sinin ÇTV mükellefiyeti bulunmaktadır. Bu eksiklikler, belediyenin gelir kaybına neden olmaktadır. Dolayısıyla, her iki vergi kaynağı için etkin bir yoklama ve takip mekanizmasının oluşturulması, belediyenin mali sürdürülebilirliği açısından büyük önem taşımaktadır. |
BULGU: İlan ve Reklam Vergisi ile Çevre Temizlik Vergisi Tahakkuku Yapılmayan Mükelleflerin Bulunması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Belediye sınırları içerisinde faaliyet gösteren işyerlerinin bir kısmına İlan ve Reklam Vergisi ile Çevre Temizlik Vergisi mükellefiyeti tesis ettirilmediği bu nedenle gelir kaybına neden olunduğu görülmüştür.
A) Bazı İşyerleri İçin İlan ve Reklam Vergisi Mükellefiyeti Tesis Edilmemesi
Belediye sınırları içerisinde faaliyet gösteren işyerlerinin bir kısmının İlan Reklam Vergisi tahakkuk kayıtlarının yapılmadığı görülmüştür.
2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’nun “Konu” başlıklı 12’nci maddesinde; belediye sınırları ile mücavir alanları içinde yapılan her türlü ilan ve reklam için ilan ve reklam vergisine tabi olunacağı, “Mükellef ve sorumlu” başlıklı 13’üncü maddesinde ise; ilan ve reklam vergisi mükellefinin ilan ve reklamı kendi adına yapan veya yaptıran gerçek veya tüzel kişiler olduğu hüküm altına alınmıştır.
Aynı Kanun’un “Tarife ve nispet” başlıklı 15’inci maddesinde, dükkân, ticari ve sınai müessese ve serbest meslek erbabınca çeşitli yerlere asılan ve takılan her çeşit levha, yazı ve resim gibi tüm sabit ilan ve reklamların beher metrekaresinden yıllık vergi alınacağı; “Verginin tarhı ve ödenmesi” başlıklı 16’ncı maddesinde de verginin, ilan ve reklam işinin mükellefçe yapılması halinde ilan veya reklam işinin yapılmasından önce mükellef tarafından verilecek beyanname üzerine tarh ve tahakkuk ettirileceği ve belediye meclislerince alınacak karar üzerine iki eşit taksitte ödenebileceği düzenlenmiştir.
Bismil Vergi Dairesi Müdürlüğünden temin edilen vergi mükellefi listesi ve Zabıta Müdürlüğü tarafından işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilen işyerleri listesi karşılaştırılması suretiyle yapılan kontroller sonucunda; Belediye sınırları içerisinde kayıtlı toplam 3332 faal işletmenin bulunduğu, ancak İdare tarafından ilan ve reklam vergisi mükellefiyeti tesis edilen 15 adet iş yerinin olduğu tespit edilmiştir.
Belediyenin gelir kaybına uğramamasını teminen ilan ve reklam vergisi mükellefiyetinin sağlıklı bir şekilde tesis edilebilmesi için etkin bir yoklama ve takip mekanizması oluşturulması gerektiği değerlendirilmektedir.
B) Bazı İşyerleri İçin Çevre Temizlik Vergisi Mükellefiyeti Tesis Edilmemesi
Belediyenin yetki ve sorumluluk alanında faaliyette bulunan iş yerlerinden bir kısmının çevre temizlik vergisi (ÇTV) mükellefiyetinin bulunmadığı görülmüştür.
2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’nun “Çevre temizlik vergisi” başlıklı mükerrer 44’üncü maddesinde; belediye sınırları ve mücavir alanlar içinde bulunan ve belediyelerin çevre temizlik hizmetlerinden yararlanan konut, iş yeri ve diğer şekillerde kullanılan binaların çevre temizlik vergisine tabi olduğu, verginin mükellefinin ise binaları kullananlar olduğu ve mükellefiyetin binaların kullanılması ile başlayacağı belirtilmiştir. Kanun’da iş yerleri ve diğer şekilde kullanılan binalara ait çevre temizlik vergisinin maddede belirtilen tarifeye göre alınacağı ve büyükşehirlerde %25 artırımlı uygulanacağı, bu verginin belediyelerce binaların tarifedeki derecelere intibak ettirilmesi üzerine her yılın Ocak ayında yıllık tutarı itibarıyla tahakkuk etmiş sayılacağı, tahakkuk eden bu verginin her yıl emlak vergisinin taksit sürelerinde ödeneceği hüküm altına alınmıştır.
Belediyenin yetki alanına giren Çevre Temizlik Vergisi’nin konusu, ticari işyerleri ile diğer şekilde kullanılan binalar olup, mükellefi ise bu binaları kullanan gerçek ve tüzel kişilerdir. Yine anılan Kanun’da ÇTV’ye ilişkin olarak işyerlerine özel herhangi bir muafiyet ve istisnaya yer verilmemiştir.
Belediyenin gelir işlemleri birimi ve Bismil Vergi Dairesi Müdürlüğünden temin edilen veriler ile yapılan incelemeye göre; Bismil Belediyesi sınırları içerisinde kayıtlı toplam 3332 faal işletmenin bulunduğu, ancak İdare tarafından yıl sonu itibari ile 1662 iş yerine çevre temizlik vergisi mükellefiyeti tesis edildiği tespit edilmiştir.
Belediye sınırları ve mücavir alanlar içinde bulunan ve belediyelerin çevre temizlik hizmetlerinden yararlanan iş yerleri çevre temizlik vergisine tabi olup bu verginin takip tahakkuk ve tahsilatına ilişkin eksiklikler belediyenin gelir kaybına uğramasına neden olmaktadır.
Belediye sınırları ve mücavir alanlar içerisindeki faal işyerlerine ÇTV mükellefiyetlerinin tesis edilerek gelir kaybına sebebiyet verilmemesi açısından söz konusu vergi kaynağına yönelik etkin bir yoklama ve takip mekanizması oluşturulması gerekmektedir.