|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, ilave katkı payının hesaplanmasında kullanılan yıllık elektrik enerjisi üretim miktarının hatalı bir şekilde belirlendiğini ortaya koymuştur. Elektrik Piyasası Kanunu çerçevesinde hidroelektrik enerji üretim tesisleri için su kullanım hakkı anlaşmaları, Devlet Su İşleri (DSİ) ile tüzel kişiler arasında imzalanmaktadır. Yönetmelik’in 15. maddesi, DSİ’nin gelirleri arasında ilave katkı payını tanımlamakta ve bu payın hesaplanmasında belirli formüller kullanılmaktadır.
İlave katkı payının hesaplanmasında kullanılan “E katsayısı”, yıllık sisteme verilen enerji üretim miktarını ifade etmektedir. Ancak yapılan incelemelerde, bu katsayının Türkiye Elektrik İletim Anonim Şirketi (TEİAŞ) veya ilgili dağıtım şirketinden alınması gerekirken, Elektrik Piyasaları İşletme Anonim Şirketi’nden (EPİAŞ) alındığı tespit edilmiştir. Bu durum, mevzuat ile uygulama arasındaki uyumsuzluğu göstermektedir. Sonuç olarak, ilave katkı payı hesaplamalarında kullanılan yıllık enerji üretim miktarının kaynağına dair mevcut farklılıkların giderilmesi önem arz etmektedir. Bu tür hataların önlenmesi, elektrik piyasasında şeffaflık ve güvenilirlik açısından kritik bir rol oynamaktadır. |
BULGU: İlave Katkı Payının Hesaplanmasında Kullanılan Yıllık Sisteme Verilen Elektrik Enerjisi Üretim Miktarının Hatalı Hesaplanması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Özel Bütçeli İdare
Elektrik Piyasasında Üretim Faaliyetinde Bulunmak Üzere Su Kullanım Hakkı Anlaşması İmzalanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik’in 15’inci ve 19’uncu maddelerindeki hesaplamalarda kullanılan “sisteme verilen yıllık elektrik enerjisi üretim miktarı”nın hatalı hesaplandığı tespit edilmiştir.
6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu hükümlerine göre piyasada faaliyet gösteren veya gösterecek tüzel kişiler tarafından hidroelektrik enerji üretim tesisleri kurulması, işletilmesi ve üretim lisansları için; DSİ ile tüzel kişiler arasında Elektrik Piyasasında Üretim Faaliyetinde Bulunmak Üzere Su Kullanım Hakkı Anlaşması İmzalanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik uyarınca su kullanım hakkı anlaşmaları imzalanmaktadır.
Anılan Yönetmelik’in 15’inci maddesinde DSİ’nin elde edeceği gelirler arasında ilave katkı payı belirtilmiş olup, şu şekilde hesaplanmaktadır:
İKP= ExK1x3/10×1/100
İKP: İlave Katkı Payı
E= İlave santral için Türkiye Elektrik İletim Anonim Şirketi (TEİAŞ) veya ilgili dağıtım şirketinden alınacak yıllık sisteme verilen enerji üretim miktarı (kWh)
K1= Ödemeye esas üretim yılında gerçekleşen Yıllık Aritmetik Ortalama Piyasa Takas Fiyatı (kr.)
Piyasa Takas Fiyatı (PTF): Gün Öncesi Piyasasına sunulan tekliflerin arz ve talebe göre eşleşmesi ile oluşan saatlik enerji fiyatı.
Ayrıca “E katsayısı”; ilave katkı payının hesabı dışında, Yönetmelik’in 19’uncu maddesine göre kot artırma ve kot kaydırma taleplerine ilişkin DSİ’nin elde edeceği kaynak katkı payının hesaplanmasında da kullanılmaktadır.
Yapılan incelemede; ilave katkı payı formülünde geçen ve yıllık sisteme verilen enerji üretim miktarını gösteren “E katsayısı” değerinin Türkiye Elektrik İletim Anonim Şirketi (TEİAŞ) veya ilgili dağıtım şirketinden alınması gerekirken Elektrik Piyasaları İşletme Anonim Şirketi’nden (EPİAŞ) alındığı görülmüştür.
Sonuç olarak, ilave katkı payı hesabında kullanılan ve yıllık sisteme verilen enerji üretim miktarını gösteren E katsayısı değerinin hangi kaynaktan alınması konusundaki mevzuat ile uygulama arasındaki farklılığın giderilmesi gerekmektedir.