|
ÖZET: İstanbul Üniversitesi Sağlık Uygulama Araştırma ve Geliştirme Hastanesi’nde, mesai saatleri dışında öğretim üyeleri tarafından sunulan sağlık hizmetleri için belirlenen ilave ücret sınırlarının aşıldığı tespit edilmiştir. 24.03.2013 tarihli Sosyal Güvenlik Kurumu Sağlık Uygulama Tebliği’nde, ilave ücretlerin belirli oranlar dahilinde alınabileceği belirtilmiştir. Özellikle, poliklinik muayenelerinde bu ücretlerin en fazla iki katı, diğer hizmetlerde ise bir katı kadar olabileceği hükme bağlanmıştır. Ancak yapılan denetimlerde, hastane yönetiminin bu sınırları aşarak yüksek ücretler talep ettiği ortaya çıkmıştır.
Ayrıca, 18.06.2020 tarihli yönetmelik gereğince, döner sermaye işletmelerinde hizmet fiyatlarının üniversite yönetim kurulu tarafından belirlenmesi gerektiği vurgulanmıştır. Ancak, hastane yönetimi, bilimsel görüş adı altında muayene ve muayene dışı işlemlerden yüksek ücretler talep ederek, mevzuatın belirlediği sınırları ihlal etmiştir. Bu durum, hastaların ilave ücretler konusunda mağduriyetine yol açmaktadır. Sonuç olarak, hastane yönetiminin, belirlenen parasal sınırların dışına çıkmadan ve üniversite yönetim kurulunun yetkilerini aşmadan, sağlık hizmetleri için uygun fiyatlandırma yapması gerekmektedir. Kamu İdaresi, ilgili kanunlar çerçevesinde hizmetlerin yeniden fiyatlandırılacağını belirtmiştir. |
BULGU: İlave Ücrete İlişkin Parasal Sınırların Aşılması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Üniversite
İstanbul Üniversitesi Sağlık Uygulama Araştırma ve Geliştirme Hastanesinde hastalardan tahsil edilen muayene veya muayene harici işlemler nedeniyle, mesai dışında öğretim üyesi için belirlenen ilave ücrete ilişkin parasal sınırın aşıldığı görülmüştür.
24.03.2013 tarih ve 28597 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Sosyal Güvenlik Kurumu Sağlık Uygulama Tebliği’nin “İlave ücret” başlıklı 1.9 maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde, tedavi olan kişilerden kurumca belirlenen oranı geçmemek üzere ilave ücret alınabileceği; (b) bendinde ise, Yükseköğretim kurumlarına ait sağlık hizmeti sunucularında öğretim üyeleri tarafından mesai saatleri dışında bizzat verilen sağlık hizmetleri için bir defada asgari ücretin iki katını geçmemek üzere, kurumca belirlenmiş sağlık hizmetleri bedelinin poliklinik muayenelerinde en fazla iki katı, diğer hizmetlerde en fazla bir katı kadar ilave ücret alınabileceği hükümlerine yer verilmiştir.
3359 sayılı Sağlık Hizmetleri Temel Kanunu’nun 3’üncü maddesi (c) bendinde yer alan hükme dayanılarak Sağlık Bakanlığı Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğü tarafından yayınlanan kamu kurum ve kuruluşlarına ait sağlık kuruluşları veya sağlık işletmelerinde verilen her türlü hizmetin Fiyat Tarifesi ile bu Fiyat Tarifelerine Yönelik Usul ve Esasların “Diğer Hususlar” başlıklı 16’ncı maddesi (c) bendinde kamu üniversitelerine bağlı tıp fakülteleri hastanelerinde (devlet üniversite hastaneleri, sağlık uygulama ve araştırma merkezleri, diş hekimliği fakülteleri) öğretim üyeleri tarafından mesai saatleri dışında bizzat verilen sağlık hizmetleri için muayenelerde poliklinik muayene bedelinin iki katını kadar diğer hizmetlerde ise hizmet bedelinin yüzde 60’ına (altmış) kadar, bir defada net asgari ücretin iki katını geçmemek üzere öğretim üyesi farkının tahsil edilebileceği hüküm altına alınmıştır.
18.06.2020 tarih ve 31159 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Yükseköğretim Kurumları Döner Sermaye İşletmelerinin Kurulmasına İlişkin Yönetmelik’in “Fiyatların tespiti” başlıklı 7’nci maddesi birinci fıkrasında, bu işletmelerde üretilen mal ve hizmetlerin fiyatlarının, yükseköğretim kurumları yönetim kurulunca tespit edileceği düzenlemesi yapılmıştır.
Yönetim kurulunun 23.02.2023 tarihli 106 No’lu Kararında; mezkur mevzuatın öngördüğü limitler dahilinde mesai saatleri dışında bizzat verilen sağlık hizmetleri için poliklinik muayenelerinde en fazla iki katı, diğer hizmetlerde en fazla bir katı kadar öğretim üyesi farkının/ilave ücretin alınabileceği belirtilmiştir.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde, döner sermayeli işletmelerde sunulan hizmetlerin fiyatının üniversite yönetim kurulunca tespit edileceği, sağlık uygulama ve araştırma merkezinde öğretim üyeleri tarafından mesai saatleri dışında bizzat verilen sağlık hizmetleri için poliklinik muayenelerinde en fazla iki katı, diğer hizmetlerde en fazla bir katı kadar öğretim üyesi farkının/ilave ücretin alınabileceği anlaşılmaktadır.
Ayrıca, bilimsel faaliyetler Yükseköğretim Kurumlarında Döner Sermaye Gelirlerinden Yapılacak Ek Ödemenin Dağıtılmasında Uygulanacak Usul ve Esaslara İlişkin Yönetmelik hükümleri uyarınca araştırma geliştirme faaliyetlerinin altında yer almakta ve konusu itibariyle araştırma ve geliştirme, kültür, insan ve toplumun bilgisinden oluşan bilgi dağarcığının artırılması ve bunun yeni süreç, sistem ve uygulamalar tasarlamak üzere kullanılması için sistematik bir temelde yürütülen yaratıcı çalışmaları, çevre uyumlu ürün tasarımı veya yazılım faaliyetleri ile alanında bilimsel ve teknolojik gelişme sağlayan, bilimsel ve teknolojik bir belirsizliğe odaklanan, çıktıları özgün, deneysel, bilimsel ve teknik içerik taşıyan faaliyetleri ifade etmektedir.
Ancak, yapılan denetimlerde Hastane yönetimi tarafından Üniversite Yönetim Kurulunun fiyat belirleme yetkisi aşılarak
– Bilimsel görüş adı altında muayene veya muayene dışı işlemlerden,
– Hastaneler Genel Direktörlüğü (HAGED) veya Döner Sermaye Şartlı Bağış (D.S.Ş.B.) ve Diğer Ücretler adı altında oluşturulan kodlar kullanılarak gerçekleştirilen muayene dışı hizmetlerden,
– Sağlık Uygulama Tebliğinde yer alan işlemler için ilave ücret bedelinin üstünde fiyatlar ile muayene dışı işlemlerden,
– Sağlık Uygulama Tebliğinde yer alan hizmetlerin kodlarını .1, .2 noktalı kodlar ile çoğaltıp, bu hizmetler için farklı fiyat oluşturarak,
mevzuatın ve Yönetim Kurulunun öngördüğü sınırların üzerinde ilave ücretler belirlendiği ve hastadan tahsil edildiği tespit edilmiştir.
Açıklanan nedenlerle Hastanenin poliklinik muayenesi ve muayene hariç sağlık hizmetleri ücretlerine öngörülen tutarın üzerinde ilave ücret belirleme yetkisi bulunmadığından, Sağlık Uygulama Tebliği ve Yönetim Kurulunun bu doğrultuda aldığı karar uyarınca belirlenen parasal sınırların aşılmaması, poliklinik muayenesi ve muayene hariç sağlık hizmetleri için sınırının üzerinde fiyatlar belirlenerek ilave ücret sınırının üstünde herhangi bir ilave ücretin hastadan alınmaması gerekmektedir.
Kamu İdaresi cevabında, İlgili kanunlar doğrultusunda söz konusu hizmetler yeniden fiyatlandırılarak uygulama bu çerçevede sürdürüleceği belirtilmiştir.
Hastane Fakülte Yönetim Kurulu ve Hastane İdaresi tarafından üniversite yönetim kurulunun fiyat belirleme yetkisini de aşarak ilave ücret sınırının aşılmaması gerekmektedir.