|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay denetim raporları, büyükşehir belediyesinin ilçe belediyelerine aktarması gereken bazı payların gönderilmediğini ortaya koymuştur. Eğlence vergisi, geçiş hakkı bedelleri, müze payları ve yol üstü park yerlerinden elde edilen gelirler gibi çeşitli kaynaklardan elde edilen tutarların, ilgili ilçe belediyelerine aktarılmadığı tespit edilmiştir. Örneğin, at yarışı ve müşterek bahislerden elde edilen eğlence vergisinin %20’sinin yarışların yapıldığı yerin belediyesine, %30’unun diğer ilçe belediyelerine dağıtılması gerekmektedir. Ancak, bu tutarların büyükşehir belediyesi tarafından ilçe belediyelerine aktarılmadığı görülmüştür.
Ayrıca, ilçe belediyelerinin sorumluluğundaki geçiş hakkı bedellerinin, sabit ve mobil haberleşme altyapısından elde edilen gelirlerin de büyükşehir belediyesi tarafından tahsil edilip ilçe belediyelerine aktarılmadığı belirlenmiştir. Müze giriş ücretlerinden elde edilen payların ve yol üstü park yerlerinden sağlanan gelirlerin de ilçe belediyelerine gönderilmediği tespit edilmiştir. Bu durum, ilgili mevzuat hükümlerine aykırıdır ve ilçe belediyelerinin mali durumunu olumsuz etkilemektedir. Sonuç olarak, büyükşehir belediyesinin, yukarıda belirtilen mevzuat çerçevesinde ilçe belediyelerine olan yükümlülüklerini yerine getirmesi ve gerekli ödemeleri zamanında yapması gerekmektedir. Aksi takdirde, bu durum ilçe belediyelerinin hizmet sunumunu ve mali sürdürülebilirliğini tehdit edecektir. |
BULGU: İlçe Belediye Paylarının İlgili İdarelere Aktarılmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Belediyesi
İdare tarafından tahsil edilen ve ilgili ilçe belediyelerine aktarılması gereken bazı payların gönderilmediği görülmüştür.
a) Eğlence Vergisi Paylarının İlçe Belediyelerine Aktarılmaması
İdare tarafından at yarışı müşterek bahisleri dolayısıyla tahsil edilen eğlence vergisinden ilçe belediyeleri için ayrılan payların, ilgili belediyelere gönderilmediği görülmüştür.
2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’nun; 21’inci maddesinde, belediye sınırları ile mücavir alanlar içinde yer alan eğlence işletmelerinin faaliyetlerinin Eğlence Vergisine tabi olduğu, 18’inci maddesinde, verginin mükellefinin, eğlence yerlerini işleten gerçek veya tüzel kişiler olduğu, 20’nci maddesinin, 1 ve 2’nci bentlerinde, matrahın, biletle girilen yerlerde Eğlence Vergisi hariç olmak üzere bilet bedeli olarak sağlanan gayri safi hasılat olduğu (bilet bedeli dışında bağış veya başka adlar altında alınan paralar dâhil), müşterek bahislerde ise, iştirakçilerden tahsil edilen tutardan, Katma Değer Vergisi düşüldükten sonra kalan tutar olduğu, 21’inci maddesinde nispetinin ise, biletle girilen yerlerden olan at yarışlarında %10 ve müşterek bahislerden ise %5 olduğu, hüküm altına alınmıştır.
5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu’nun, “Büyükşehir belediyesinin gelirleri” başlıklı 23’üncü maddesinin (c) fıkrasında ise; “2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanununda yer alan oran ve esaslara göre büyükşehir belediyesince tahsil olunacak at yarışları dâhil müşterek bahislerden elde edilen Eğlence Vergisinin % 20’si müşterek bahislere konu olan yarışların yapıldığı yerin belediyesine, % 30’u nüfuslarına göre dağıtılmak üzere diğer ilçe belediyelerine ayrıldıktan sonra kalan % 50’si” denilmek suretiyle Büyükşehir belediyesinin gelirleri arasında at yarışları dâhil müşterek bahislerden elde edilen Eğlence Vergisi sayılmıştır.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinden anlaşılacağı üzere, at yarışları dâhil müşterek bahisler nedeniyle doğacak eğlence vergisinin büyükşehir belediyelerince tahsil edilmesi ve maddede belirtilen esas ve oranlar dâhilinde ilçe belediyelerine aktarılması gerekmektedir.
Diğer yandan, 21.12.2022 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan 6584 sayılı Cumhurbaşkanı Kararıyla, yerli ve yabancı film gösterimlerinden ve spor müsabakaları, at yarışları ve konserlerden alınan eğlence vergisi oranı %0 olarak yeniden belirlenmiştir ve Karar 01.01.2023 tarihinde yürürlüğe girmiştir.
Yapılan incelemede, Türkiye Jokey Kulübünce Büyükşehir Belediyesine geçmiş yıllarda ödenen eğlence vergisi paylarından 2024 yılında ilçe belediyelerine aktarılması gereken bakiye tutarın 61.089.309,51 TL (35.217.660,25 TL’lik kısmı Bakırköy Belediyesine ait olmak üzere) olduğu, bu tutarın 30.892.122,14 TL’sinin (25.744.806,40 TL’lik kısmı Bakırköy Belediyesine ait olmak üzere) ödeme ve/veya ilçe belediyelerinin İdareye göndereceği Çevre Temizlik Vergisi payları ve diğer borçlarından mahsup edilmesi suretiyle gerçekleştiği, kalan bakiye 30.197.187,37 TL’nin ise (9.472.853,85 TL’lik kısmı Bakırköy Belediyesine ait olmak üzere) ödenmediği tespit edilmiştir.
Sonuç olarak, yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri ve yapılan açıklamalara göre; bakiye kalan tutarların ilgili ilçe belediyelerine aktarılması gerekmektedir.
b) İlçe Belediyelerinin Tasarrufunda ve/veya Sorumluluğunda Olan Yerlere İlişkin Geçiş Hakkı Bedellerinin İdarece Tahsil Edilmesi ve İlçe Belediyelerine Aktarılmaması
Sabit ve mobil haberleşme altyapısı veya şebekelerinde kullanılan her türlü kablo ve benzeri gerecin ilçe belediyelerinin sorumlu ve yetkili oldukları taşınmazlardan geçirilmesine ilişkin olarak idare tarafından tahsil edilen geçiş hakkı bedellerinin ilçe belediyelerine gönderilmediği görülmüştür.
Sabit ve Mobil Haberleşme Altyapısı veya Şebekelerinde Kullanılan Her Türlü Kablo ve Benzeri Gerecin Taşınmazlardan Geçirilmesine İlişkin Yönetmelik’in “Amaç” başlıklı 1’nci maddesinin birinci fıkrasında;
“Bu Yönetmeliğin amacı; sabit ve mobil haberleşme altyapısı veya şebekelerinde kullanılan her türlü kablo ve benzeri gerecin taşınmazlardan geçirilmesiyle ilgili geçiş hakkına, bu hakka ilişkin uygulanacak ücret tarifesine ve yönetmelik kapsamındaki işlemlerin denetlenmesine ilişkin usul ve esasları belirlemektir.” hükmü yer almaktadır.
Söz konusu Yönetmelik’in “Tanımlar ve kısaltmalar” başlıklı 4’üncü maddesinde;
“Bu Yönetmelikte geçen;
b) Elektronik Haberleşme Altyapı Bilgi Sistemi (EHABS): Elektronik haberleşme sektöründe faaliyet gösteren işletmecilerin altyapılarına ilişkin bilgilerin kaydedildiği sistemi,
Geçiş hakkı: İşletmecilere; elektronik haberleşme hizmeti sunmak için gerekli şebeke ve altyapıyı kurmak, kaldırmak, bakım ve onarım yapmak gibi amaçlarla kamu ve özel mülkiyet alanlarının altından, üstünden ve üzerinden geçmeleri için tanınan hakları,
Geçiş hakkı ücreti: İşletmecinin, geçiş hakkı karşılığında geçiş hakkı sağlayıcısına ödeyeceği ücreti,
Geçiş hakkı ücret tarifesi: Ek-1’de yer alan Geçiş Hakkı Ücret Tarifesi Üst Sınırları Tablosunda belirtilen yerlerde, geçiş hakkını kullanacak işletmecilerden talep edilen ücretlerin üst sınırlarını gösteren fiyat tarifesini,
Geçiş hakkı sağlayıcısı (GHS): Geçiş hakkına konu olan kamuya ait ya da kamunun ortak kullanımında olan taşınmazlar da dâhil olmak üzere taşınmazın sahipleri ve/veya taşınmaz üzerindeki hak sahiplerini ifade eder.” denilmektedir.
Yönetmelik’in 9’uncu maddesi hükümlerine uygun olarak oluşturulan “Geçiş hakkı ücret tarifesi”nin büyükşehir ve ilçe belediyelerini ilgilendiren bölümüne aşağıdaki tabloda verilmiştir:
Tablo 64: Geçiş Hakkına Konu Taşınmazlara İlişkin Tarife
| Geçiş Hakkına Konu Taşınmazların ve Yerlerin Niteliği | Ücret Üst Sınırı (Yıllık) |
| Büyükşehir belediyeleri sınırları içerisinde kalan ve büyükşehir belediyelerinin tasarrufunda ve/veya sorumluluğunda olan yerler | Metresi 2,19-TL |
| Büyükşehir belediyeleri sınırları içerisinde kalan ve ilçe belediyelerinin tasarrufunda ve/veya sorumluluğunda olan yerler | Metresi 1,68-TL |
Yönetmelik ekinde büyükşehir belediyesi ile ilçe belediyelerinin sorumluluğunda bulunan yerler ayrı ayrı düzenlenmiştir. Ayrıca aynı Yönetmelik’te geçiş hakkı sağlayıcısının, geçiş hakkına konu olan kamuya ait ya da kamunun ortak kullanımında olan taşınmazlar da dâhil olmak üzere taşınmazın sahipleri ve/veya taşınmaz üzerindeki hak sahiplerini ifade ettiği açıkça belirtilmiştir.
Bahsi geçen bedellere ilişkin son 2 yıl üzerinde yapılan incelemede, elektronik haberleşme altyapısı üzerinden alınması gerekli olan geçiş hakkı ücretinin tüm büyükşehir belediyesi sınırları içerisinde İdare tarafından takip ve tahsil edildiği; bu kapsamda 2023 ve 2024 yıllarında İdare tarafından ilçe belediyelerine gönderilmesi gereken toplam 20.298.593,37 TL tahsil edildiği, bu tutardan ilçe belediyelerinin 2023 ve 2024 yılına ilişkin toplam 9.728.209,86 TL alacağının ÇTV borçlarından mahsup edilmesi suretiyle ödendiği, geriye kalan bakiye 10.570.383,51 TL’nin ise ilçe belediyelerine ödenmediği tespit edilmiştir.
Ancak yukarıda yer alan inceleme son 2 yıla ilişkindir. Bahsi geçen hesaplamaların düzenlemelerin uygulanmaya başlandığı 2013 yılından itibaren yerine getirilmesi gerekmektedir.
Sonuç olarak, yukarıda yer alan mevzuat hükümleri ve yapılan açıklamalara uygun şekilde, İdare tarafından takip ve tahsil edilen geçiş hakkı bedellerinden, ilçe belediyelerinin tasarrufunda veya sorumluluğunda olan taşınmazlar üzerinden elde edilen tutarların yıllar itibarıyla ve ilgili ilçe belediyesi özelinde hesaplanması ve bu tutarların söz konusu ilçe belediyelerine gönderilmesi gerekmektedir. Diğer yandan, ilçe belediyelerinin yetki ve sorumluluk alanı içinde kalan sabit ve mobil haberleşme altyapısı veya şebekelerinde kullanılan her türlü kablo ve benzeri gerece ilişkin geçiş hakkı ücretlerinin İdare tarafından değil, ilçe belediyeleri tarafından tahsil edilmesi sağlanmalıdır.
Müze Paylarının İlçe Belediyelerine Aktarılmaması
İdare sınırları içerisinde bulunan müzelerin giriş ücretlerinden tahsil edilen paylardan ilgili ilçe belediyelerine gönderilmesi gereken tutarların gönderilmediği görülmüştür.
2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’nun “Müze giriş ücretleri ile madenlerden belediyelere pay” başlıklı mükerrer 97’nci maddesinin (a) bendinde; Cumhurbaşkanlığına bağlı milli saraylar hariç olmak üzere belediye ve mücavir alan sınırları içindeki gerçek ve tüzel kişilerce işletilen her türlü müzelerin giriş ücretlerinin yüzde 5’inin belediye payı olarak ayrılacağı, ayrılan bu payın tahsilini takip eden ayın 15’inci günü akşamına kadar müzenin bulunduğu büyükşehir belediyesine ödeneceği ve büyükşehir belediyelerince tahsil edilen bu payın yüzde 75’inin de nüfusları oranında ilgili ilçe belediyelerine dağıtılacağı hüküm altına alınmıştır.
Yapılan incelemede, İdarenin müze payı olarak 2024 yılında toplam 78.621.836 TL tahsil ettiği, bu tutardan ilçe belediyelerinin payı olan 58.966.377 TL’nin ve geçmiş yıllardan devreden 12.912.294 TL’nin toplamı olan 71.878.671 TL’nin; 39.171.603 TL’sinin ilçe belediyelerinin borçlarından mahsup edildiği, 1.919.569 TL’sinin ödeme suretiyle gerçekleştiği, geriye kalan bakiye 30.787.489 TL’nin ise ilçe belediyelerine gönderilmediği tespit edilmiştir.
Sonuç olarak, İdarenin yukarıda yer verilen mevzuata uygun şekilde, ilçe belediyelerinin müze paylarını aktarması gerekmektedir.
Yol Üstü Araç Park Yerleri İşletilmesinden Sağlanan Gelirlerin İlçe Belediyelerine Aktarılmaması
İl genelindeki muhtelif cadde ve sokaklar üzerindeki alanların yol üstü araç park yeri olarak işlettirilmesinden sağlanan gelirlerden ilçe belediyelerine aktarılması gereken tutarların gönderilmediği görülmüştür.
5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu’nun 7’nci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendi uyarınca karayolu, yol, cadde, sokak, meydan ve benzeri yerler üzerinde araç park yerlerini tespit etmek ve işletmek, işlettirmek veya kiraya vermek büyükşehir belediyesinin görevleri arasında olduğu; “Büyükşehir belediyesinin gelirleri” başlıklı 23 üncü maddesinin (f) bendinde de söz konusu park yerlerinin işletilmesinden elde edilen gelirin % 50′ sinin ilçe ve ilk kademe belediyelerine, nüfuslarına göre dağıtılacağı belirtilmiştir.
Mezkûr Kanun’un “Büyükşehir belediyesinin gelirleri” başlıklı 23’üncü maddesinin son fıkrasında: büyükşehir belediyeleri ile ilçe belediyelerinin; tahsil ettikleri vergiler ve benzeri malî yükümlülüklerden birbirlerine ödemeleri gereken payları zamanında yatırmamaları halinde, ilgili belediyenin talebi üzerine söz konusu tutarın, İller Bankası tarafından, yükümlü belediyenin genel bütçe vergi gelirleri payından kesilerek alacaklı belediyenin hesabına aktarılacağı belirtilmiştir. Ayrıca gecikmeden kaynaklanacak faiz ve benzeri her türlü zararın tazmininden, ilgili ilçe belediye başkanı/büyükşehir belediye başkanı/bağlı kuruluş genel müdürü ve saymanının şahsen sorumlu oldukları hüküm altına alınmıştır.
Yapılan incelemede, 16.01.2014 tarih ve 207 sayılı Meclis Kararı gereği İSPARK AŞ tarafından işletilen yol üstü otoparklardan elde edilen işletme gelirinin %5’inin idare hesaplarına aktarılacağı, bu tutarın %50’sinin yukarıda yer verilen mevzuat gereği idarenin geliri olduğu, geriye kalan %50’sinin ise nüfuslarına göre dağıtılacak ilçe belediye payı olduğu anlaşılmış olmakla birlikte, ilçe belediyeleri için bu kapsamda idare tarafından 22.468.998,39 TL pay hesaplandığı, bu tutarın 5.545.288,08 TL’sinin ilçe belediyelerinin borçlarından mahsup edilmesi suretiyle, 889.877,19 TL’sinin ödeme suretiyle ödendiği, geriye kalan bakiye 16.033.833,12 TL’nin ise 39 ilçe belediyesine ödenmediği tespit edilmiştir.
İdarenin mevzuata uygun olarak, söz konusu geliri ilçe belediyelerine aktarması gerekmektedir.
Altyapı Kazı Çalışmalarından Elde Edilen Zemin Tahrip Bedeli ve Ruhsat Harçlarının İlgili İlçe Belediyelerine Aktarılmaması
İlçe belediyelerinin sorumluluk alanlarındaki yerlerde yapılan kazı çalışmalarından elde edilen zemin tahrip bedeli ve ruhsat harcının bazı ilçe belediyelerine gönderilmediği görülmüştür.
tarihinde yapılan değişiklikten önce, Büyükşehir Belediyeleri Koordinasyon Merkezleri Yönetmeliği’nin “Hesabın oluşumu ve geliri” başlıklı 14’üncü maddesinin üçüncü fıkrasında; büyükşehir ve ilçe belediyeleri cadde, bulvar, meydan ve sokaklarında yapılacak tüm kazılardan elde edilecek gelirlerin büyükşehir belediyesi bünyesinde açılacak altyapı yatırım hesabında toplanacağı ve sokakların kazısından elde edilen gelirlerin ilgili belediyeye aktarılacağı düzenlenmiş bulunmaktaydı. 24.12.2020 tarihinde yapılan değişiklik ile birlikte, ilçe belediyelerinin sorumluluğuna bırakılan yerlerde yapılacak kazılardan elde edilecek gelirlerin doğrudan ilgili ilçe belediyesince gelir olarak kaydedileceği hüküm altına alınmıştır.
Diğer yandan, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Yerel Yönetimler Genel Müdürlü tarafından 26.03.2021 tarihinde yayımlanan “Altyapı kazı izni ve harcı” konulu 2021/4 sayılı genelge ile bazı özel koşullarda ilçe belediyeleri sorumluluk alanlarında yapılacak kazıya ilişkin harçları tahsil etme yetkisi, söz konusu tutarları 15 gün içinde ilgili ilçe belediyesine göndermek şartıyla yine Büyükşehir Belediyesine verilmiştir.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinden anlaşılacağı üzere; 24.12.2020 tarihinden önce doğrudan ve bu tarihten sonra da 2021/4 sayılı genelge hükümleri doğrultusunda ilçe belediyelerinin sorumluluk alanına giren yerlere ilişkin olarak Büyükşehir Belediyesi hesaplarına yatırılmış bulunan zemin tahrip bedelleri ve ruhsat harçlarının ilgili ilçe belediyelerine aktarılması gerekmektedir.
Yapılan incelemede, İdarenin yukarıda yer verilen mevzuata göre tahsil ettiği ve ilgili ilçe belediyelerine aktarması gereken toplam 56.100.475,39 TL’nin ilçe belediyelerine gönderilmediği tespit edilmiştir.
Yukarıda yer alan denetim tespiti üzerine, İdare tarafından özetle; ilgili bedellerin ilçe belediyelerine aktarılmasına ilişkin çalışmalara başlanıldığı ifade edilmiştir.
Sonuç olarak, yukarıda yer verilen mevzuata uygun olarak, ilçe belediyelerinin sorumluluk alanlarına ilişkin olarak tahsil edilmiş bulunan zemin tahrip bedellerinin, mevzuat gereği ilgili ilçe belediyelerine aktarılması gerekmektedir.
Yapı Ruhsatı Aşamasında İlçe Belediyelerince Tahsil Edilmesi Gereken Otopark Bedellerinin İdarece Tahsil Edilmesi ve İlgili İlçe Belediyelerine Aktarılmaması
5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu uyarınca ilçe belediyeleri tarafından tahsil edilmesi gereken imar mevzuatından kaynaklı otopark bedellerinin İstanbul Büyükşehir Belediyesi tarafından tahsil edildiği görülmüştür.
tarihli ve 31350 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 7261 sayılı Türkiye Çevre Ajansının Kurulması ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun ile 5216 sayılı Büyükşehir Belediye Kanunu’nda bazı değişiklikler yapılmıştır.
7261 sayılı Kanunun 29’uncu maddesiyle, 5216 sayılı Kanun’un 7’nci maddesindeki ilçe belediyelerinin görev ve yetkilerini düzenleyen üçüncü fıkrasının (d) bendinde değişiklik yapılmış ve bu bentte yer alan yer alan “otopark,” ibaresi madde metninden çıkarılmış ve bende “bölge otoparkı, kapalı ve açık otoparklar yapmak, yaptırmak, işletmek, işlettirmek veya ruhsat vermek” ibaresi eklenmiştir.
5216 sayılı Kanun’un “Büyükşehir ve ilçe belediyelerinin görev ve sorumlulukları” başlıklı 7’nci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendinde karayolu, yol, cadde, sokak, meydan ve benzeri yerler üzerinde araç park yerlerini tespit etme ve işletme, işlettirme veya kiraya verme; (l) bendinde ise kapalı ve açık otoparklar yapma, yaptırma, işletme, işlettirme veya ruhsat verme işlemlerinin büyükşehir belediyelerince yerine getirileceği belirtilmiştir.
Buna göre, değişiklik öncesinde büyükşehir ilçe belediyelerinin otoparklara ilişkin kendilerine kanunla verilen yalnızca otopark yapmak görevi varken mevzuat değişikliği sonrasında bölge otoparkı yapma, işletme ve/veya işlettirme veya ruhsat verme yetkisi ve sorumluluğu verilmiştir.
5216 sayılı Kanun’un “Belediyeler arası hizmet ilişkileri ve koordinasyon” başlıklı 27’inci maddesine 12.11.2012 tarihli ve 6360 sayılı Kanun’un 11’inci maddesi ile eklenen son fıkrası; “İmar mevzuatı uyarınca belediyelerin otoparkla ilgili olarak elde ettikleri gelirler tahsil tarihinden itibaren kırkbeş gün içinde büyükşehir belediyesine aktarılır. Büyükşehir belediyeleri bu geliri tasdikli plan ve beş yıllık imar programına göre hazırlanan kamulaştırma projesi karşılığında otopark tesisi için gerekli arsa alımları ile bölge ve genel otoparkların inşasında kullanır. Bu gelirler bu fıkrada belirtilen amaç dışında kullanılamaz.” hükümlerini içermekte iken,
tarihli 7261 sayılı Kanun’un 31’inci maddesi ile değişikliğe uğramış ve “İmar mevzuatı uyarınca belediyelerin otoparkla ilgili olarak elde ettikleri gelirler beş yıllık imar programına göre hazırlanan kamulaştırma projesi karşılığında bölge otoparkı için gerekli arsa alımları ile inşasında kullanılır. Bu gelirler bu fıkrada belirtilen amaç dışında kullanılamaz.” halini almıştır.
5216 sayılı Kanun’un 27’inci maddesinin son fıkrasında yapılan değişiklik ile, büyükşehir ilçe belediyelerine bölge otoparkı yapma yetki ve sorumluluğu ile bağlantılı olarak imar mevzuatı uyarınca tahsil edilen otopark bedellerini tahsil etme yetkisinin de verildiği görülmektedir.
5216 sayılı Kanun’da değişiklik yaparak ilçe belediyelerine bölge otoparkı yapma yetki ve görevi verilmesi ile imar mevzuatı uyarınca alınması gereken otopark bedellerinin büyükşehir belediyesi yerine büyükşehir ilçe belediyeleri tarafından tahsil edilmesi gerektiğine ilişkin değişiklikler içeren 7261 sayılı Türkiye Çevre Ajansının Kurulması ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun’un ilgili maddeleri Resmi Gazete’de 30.12.2020 tarihinde yayımlanmış ve aynı tarihte yürürlüğe girmiştir.
Yukarıda yer verilen düzenlemelere göre, 30.12.2020 tarihi itibarıyla imar mevzuatı uyarınca tahsil edilmesi gereken otopark bedellerinin ilçe belediyelerince tahsil edilmesi, bu bedellerin ayrı bir hesapta izlenerek yasal faiz işlettirilmesi suretiyle nemalandırılması ve biriken tutarların bölge otoparkı yapılması maksadıyla kullanılması görevi ilçe belediyelerinindir.
Yapılan incelemede, 30.12.2020 tarihinden sonra ilçe belediyeleri tarafından tahsil edilmesi gerekirken, 2021-2022-2023-2024 yıllarına ilişkin olarak Otopark Yönetmeliği uyarınca alınan otopark bedeli alt kodunda İdare tarafından toplam 50.021.417,36 TL tutarın tahsil edildiği bahsi geçen yıllar itibarıyla bu tutarın 4.956.472 TL’sinin ilgili ilçe belediyelerine ödendiği, bakiye 45.064.945,36 TL’nin ise ilgili ilçe belediyelerine ödenmediği tespit edilmiştir.
Sonuç olarak, 5216 sayılı Kanun’da yapılan değişiklikler gereği, 30.12.2020 tarihinden sonra otopark bedellerinin artık ilçe belediyeleri tarafından tahsil edilmesi, tahsil edilen bedellerin ilçe belediyelerinin kendi adlarına açtıkları otopark hesabında kayıt altına alınması, yukarıda yer verilen ve idare tarafından tahsil edilen bedellerin hak sahibi ilçe belediyelerine ödenmesi gerekmektedir.
Yukarıda yer alan denetim tespitleri üzerine, İdare tarafından özetle; bulgumuzun “a,b,c,d,f” bentleri ile ilgili olarak, borçların ödenememesinin sebebinin, ilçe belediyelerinden alacaklı olan kişilerin bu paylar üzerine haciz koydurması ve bu hacizler sebebiyle ödemelerin gerçekleştirilemediği ifade edilmiştir.
Ancak 5393 Sayılı Belediye Kanunu’nun 15’inci maddesinde; “…Belediyenin kamu hizmetinde fiilen kullanılan malları ile belediye tarafından tahsil edilen vergi, resim ve harç gelirleri haczedilemez.” hükmüne yer verilmiştir. Ayrıca 5779 Sayılı İl Özel İdarelerine ve Belediyelere Genel Bütçe Vergi Gelirlerinden Pay Verilmesi Hakkında Kanun’un 7’nci maddesinde; bu Kanunda, belediyelere, genel bütçe vergi gelirleri tahsilatından ayrılacak paylar ile diğer kanunlarda verilmesi öngörülen payların vergi hükmünde olduğu hüküm altına alınmıştır. İcra ve İflas Kanunu’nda haczedilmezlik istisnaidir ve bir değerin haczedilmemesi için yasal düzenleme bulunması gerekmektedir. Nitekim, yukarıda yer verilen düzenlemeler istisna kapsamında değerlendirilmelidir. Diğer yandan, alacaklı ilçe belediyelerinin Yargıtay içtihatlarına uygun şekilde bahsi geçen pay alacaklarının tahsilini ayrı özel bir hesapta takip etmesi, yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinin uygulanabilirliği açısından yerinde olacaktır.
Sonuç olarak, yukarıda yer verilen ilçe belediye paylarının ilgili İdarelere aktarımının sağlanabilmesi için, ilçe belediyeleri ile gerekli yazışmaların yapılarak vergi hükmünde olan bu payların ayrı özel bir hesapta tahsil ve takip edilmesinin sağlanması ve bu payların alacaklı İdarelere gönderilmesi gerekmektedir.