ÖZET: 2022 yılı Sayıştay Denetim Raporları, ilçe sınırları içindeki altyapı kazı çalışmalarına ilişkin bedellerin peşin olarak tahsil edilmediğini ortaya koymuştur. Büyükşehir Belediyeleri Koordinasyon Merkezleri Yönetmeliği’nin 14/A maddesi, ilçe belediyelerinin sorumluluğunda olan cadde, bulvar, meydan ve sokaklarda gerçekleştirilen kazılardan elde edilen gelirlerin, bu alanlara izin veren ilçe belediyeleri tarafından gelir olarak kaydedileceğini belirtmektedir. Bu gelirlerin yalnızca ilgili alanların asfalt, kaldırım yapım, onarım ve bakımında kullanılacağı vurgulanmıştır.

Ayrıca, 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’nda, altyapı kazı izni harcının, kazı izni talep edenler tarafından ödenmesi gerektiği ve harcın alan tahrip tutarının binde ikisi olarak hesaplandığı ifade edilmektedir. Aynı kanunun 85. maddesi, harçların makbuz karşılığında veya damga ile peşin olarak ödenmesi gerektiğini belirtmektedir. Ancak yapılan incelemelerde, kazı izin bedelinin iş başlamadan önce tahsil edilmediği ve 270.549,55 TL tutarında bir alacak bulunduğu tespit edilmiştir. Bu nedenle, kamu hizmet alanlarındaki altyapının yeniden inşası için toplanan bedellerin etkin bir şekilde takip edilmesi ve tahsil edilmesi önem arz etmektedir.

BULGU: İlçe Sınırları İçerisindeki Altyapı ile İlgili Kazı Çalışmalarından Doğan Bedellerin Peşin Tahsil Edilmemesi

2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi

Belediyenin sorumluluk alanlarındaki yerlerde yapılacak alt yapı ile ilgili kazı çalışmalarından doğan kazı izni ve buna ilişkin hesaplanan harç bedellerinin peşin tahsil edilmediği görülmüştür.
Büyükşehir Belediyeleri Koordinasyon Merkezleri Yönetmeliği’nin “İlçelerde tahsil edilen kazı gelirlerinin kullanımı” başlıklı 14/A maddesinde; ilçe belediyelerinin sorumluluğuna bırakılan cadde, bulvar, meydan ve sokaklarda yapılacak tüm kazılardan elde edilecek gelirlerin bu yerlere izin veya ruhsat veren ilçe belediyesince gelir olarak kaydedileceği, bu gelirlerin sadece cadde, bulvar, meydan ve sokaklardaki asfalt ve kaldırımların yapım, onarım ve bakımında kullanılacağı ifade edilmiştir.
Ayrıca, 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’nun “Altyapı kazı izni harcı” başlıklı Mükerrer 79′ uncu maddesinde; belediye sınırları ve mücavir alanlar içinde yapılacak kazı işlemleri için belediyece verilecek altyapı kazı izninin, altyapı kazı izni harcına tabi olacağı, bu harcın mükellefinin ise altyapı kazı izni talebinde bulunanlar olduğu, harcın ise alan tahrip tutarının binde ikisi olarak hesap edileceği belirtilmiştir. Aynı Kanun’un “Çeşitli harçların uygulama esasları ve ödenmesi” başlıklı 85’inci maddesinde; harçların makbuz karşılığında veya basılı damga vurulmak suretiyle peşin olarak ödeneceği ifade edilmiştir.
Bu kapsamda, ilçe belediyelerinin sorumluluğuna bırakılan yerlerde alt yapı ile ilgili kazı yapacak gerçek ya da tüzel kişilere kazı izni vermek, bu izne ilişkin bedeli ve harcı hesaplayarak tahsil etmek görevi ilgili ilçe belediyelerinde olup söz konusu izin bedelinin, harcın tabi olduğu usulde iş yapılmadan önce peşin olarak tahsil edilmesi gerekmektedir.
Ancak, yapılan incelemede kazı izin bedelinin, iş yapılmadan önce peşin olarak tahsil edilmediği, 270.549,55 TL alacak tutarı ile takip edildiği tespit edilmiştir.
Bu itibarla, umumi hizmet alanlarında yer alan alt yapının yeniden yapılabilmesi için toplanan bedellerin takip ve tahsilinin sağlanması gerekmektedir.