|
ÖZET: İlçe sınırlarında faaliyet gösteren bazı iş yerlerine yönelik çevre temizlik vergisi ve ilan-reklam vergisi mükellefiyetinin tesis edilmediği tespit edilmiştir. 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’na göre, belediye sınırları içinde bulunan iş yerleri çevre temizlik vergisine tabi olup, bu vergi her yıl emlak vergisi taksit sürelerinde ödenmelidir. Ancak, Ataşehir Vergi Dairesi kayıtlarına göre, ilçede 55.537 iş yeri bulunmasına rağmen, yalnızca 27.720 iş yerinin mükellefiyeti bulunmaktadır. Bu durum, 27.817 iş yerinin çevre temizlik vergisi mükellefiyetinin bulunmadığını göstermektedir. İdare, mükelleflerin sanal ofis hizmetlerinden yararlandığı ve kapanış işlemlerinin devam ettiği gibi sebeplerle vergi kayıplarının yaşandığını belirtmiştir.
Aynı şekilde, ilan ve reklam vergisi mükellefiyetinin de bazı iş yerleri için tesis edilmediği gözlemlenmiştir. İlan ve reklam vergisi, 2464 sayılı Kanun’un 12. maddesi gereğince, belediye sınırları içinde yapılan her türlü ilan ve reklam için geçerlidir. Yapılan incelemelerde, 55.537 iş yerinden yalnızca 13.426’sının ilan ve reklam vergisi mükellefiyeti olduğu belirlenmiştir. İdare, bazı işletmelerin mükellefiyet kapsamı dışında kaldığını ve İstanbul Büyükşehir Belediyesi’nin yetki alanında olduğunu ifade etmiştir. Bu durum, aktif iş yeri sayısı ile ilan ve reklam vergisi mükellef sayısı arasında önemli bir fark olduğunu göstermektedir. Belediye gelirlerinin artırılması için mükellefiyet tesis işlemlerinin etkin bir şekilde yürütülmesi gerekmektedir. |
BULGU: İlçe Sınırlarında Aktif Faaliyet Gösteren Bazı İş Yerleri ile İlgili Olarak Çevre Temizlik Vergisi ve İlan ve Reklam Vergisi Mükellefiyetinin Kurulmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
İlçe sınırlarında aktif faaliyet gösteren iş yerlerinin bazılarına ilan ve reklam vergisi ile çevre temizlik vergisi mükellefiyeti kurulmadığı, dolayısıyla ilgili iş yerlerinden bu vergilerin tahsil edilmediği görülmüştür.
A- Çevre Temizlik Vergisi Mükellefiyetinin Kurulmaması
İlçe sınırlarında aktif faaliyet gösteren iş yerlerinin bazılarına çevre temizlik vergisi mükellefiyeti kurulmadığı tespit edilmiştir.
2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’nun “Çevre temizlik vergisi” başlıklı mükerrer 44’üncü maddesinde; belediye sınırları ve mücavir alanlar içinde bulunan ve belediyelerin çevre temizlik hizmetlerinden yararlanan konut, iş yeri ve diğer şekillerde kullanılan binaların çevre temizlik vergisine tabi olduğu, iş yeri ve diğer şekillerde kullanılan binalara ait tahakkuk eden çevre temizlik vergisinin her yıl emlak vergisinin taksit sürelerinde ödeneceği ifade edilmiştir. Genel ve katma bütçeli idareler, il özel idareleri, belediyeler, köyler, bunların kuracakları birlikler, darülaceze ve benzeri kuruluşlar ve üniversiteler tarafından münhasıran hizmetlerinde kullanılan binalar, Kızılay Genel Merkezi ile şubeleri ve kampları, Kredi ve Yurtlar Kurumuna ait öğrenci yurtları, korumalı işyerleri ile umuma açık ibadet yerleri, karşılıklı olmak şartıyla elçilik ve konsolosluk hizmetlerinde kullanılanlarla elçilerin ikametine mahsus olan binalar, milletlerarası kuruluşlar ve bunların temsilcilikleri tarafından kullanılan binalar ile bunların müştemilatının ise vergiye tâbi olmadığı hüküm altına alınmıştır.
Yapılan incelemeler sonucunda, Ataşehir Vergi Dairesi Müdürlüğü kayıtlarına göre Belediye sınırları içinde faaliyet gösteren 55.537 iş yerinin bulunduğu ancak çevre ve temizlik vergisi mükellefiyeti tesis edilen işyeri sayısının ise 27.720 adet olduğu tespit edilmiştir. Yani 27.817 adet iş yerinin mükellefiyetinin bulunmadığı görülmüştür.
İdare tarafından; mükelleflerin adi ortaklık kurduğu ve sanal ofis hizmetlerinden yararlandığı, faaliyeti sona eren iş yerleri için de kapanış işlemlerinin yapılmaya devam edildiği; vergi dairelerinin iş yerlerinin açılış ve kapanışlarını bir link üzerinden ilgili belediyelere bilgi vermesi halinde vergi kayıplarının önüne geçilebileceği, mükelleflere tebligat yapılır iken Ataşehir dışında ikamet edenlerin MERNİS adreslerine ilgili kurum tarafından yetki verilmediğinden dolayı ulaşılamadığı; yoklama ve denetimlerinin, İdarenin sorumluluğu altında bulunan alanlarda önemle devam ettiği ifade edilmiştir.
Sonuç olarak, çevre temizlik vergisi gelirlerine ilişkin tahakkuk ve tahsilat işlemlerinin sağlıklı bir şekilde yapılabilmesi için mükellefiyetlerin doğru ve güvenilir verilere istinaden tesis edilerek kontrol ve denetim faaliyetlerinin etkin bir biçimde yürütülmesi gerektiği düşünülmektedir.
B- İlan ve Reklam Vergisi Mükellefiyetinin Kurulmaması
İlçe sınırlarında aktif faaliyet gösteren iş yerlerinin bazılarına ilan ve reklam vergisi mükellefiyeti kurulmadığı tespit edilmiştir.
2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’nun 12’nci maddesinde, belediye sınırları ile mücavir alanları içinde yapılan her türlü ilan ve reklamın, ilan ve reklam vergisine tabi olduğu hüküm altına alınmıştır.
Kanun’un 13’üncü maddesinde, ilan ve reklam vergisinin mükellefi ve sorumlusu düzenlenmiş olup yurt dışından gönderilen ilan ve reklamlar dâhil olmak üzere, ilan ve reklamı kendi adına yapan veya yaptıran gerçek veya tüzelkişilerin mükellef, ilan ve reklam işlerini mutat meslek olarak ifa edenlerin ise vergi sorumlusu oldukları ifade edilmiştir.
Kanun’un 16’ncı maddesi ise, vergiye tabi ilan ve reklamlarda, ilan ve reklam işinin mükellefçe yapılması halinde, ilan veya reklam işinin yapılmasından önce mükellef tarafından; ilan ve reklam işinin bu işi mutat meslek olarak ifa edenler tarafından yapılması halinde, ilan
ve reklam işini yapanlarca ilan veya reklamın yapıldığı ayı takip eden ayın 20’nci günü akşamına kadar verilecek beyanname üzerine, bu verginin tarh ve tahakkuk ettirileceği düzenlenmiştir.
Yapılan incelemeler sonucunda, Ataşehir Vergi Dairesi Müdürlüğü kayıtlarına göre Belediye sınırları içinde faaliyet gösteren 55.537 iş yerinin bulunduğu ilan ve reklam vergisi mükellefiyeti tesis edilen işyeri sayısının 13.426 adet olduğu tespit edilmiştir.
İdare tarafından, bazı işletmelerin mükellefiyet kapsamı dışında kaldığı bazılarının ise İstanbul Büyükşehir Belediyesinin yetki alanında olduğu ifade edilmiş olup diğer ticari işletmeler için mükellefiyet tesis işlemi yapıldığı ifade edilmiştir.
İdare tarafından, ilçe sınırları içerisinde faaliyette bulunan bazı işletmelerin vergiden istisna olduğu bazılarının ise İstanbul Büyükşehir Belediyesinin yetki alanında olduğu belirtilerek, İlçe Belediyesinin yetkisinde olan işletmeler için ise gerekli mükellefiyet tesis işlemlerine başlanıldığı ifade edilmiştir.
Sonuç olarak, aktif iş yeri sayısı ve ilan ve reklam vergisi mükellef sayısı arasında adet bazında önemli fark bulunmaktadır. Belediye gelirlerinin korunmasını teminen, ilan ve reklam vergisi mükellefiyet işlemlerinin yapılacak denetim sonuçlarına dayandırılması ve vergi tahsilatının arttırılması gerektiği düşünülmektedir.