|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, il belediyesinin taşınır varlıklarıyla ilgili önemli bulgular sunmaktadır. Rapor, satın alınan malların yıl sonunda tüketilip tüketilmediğine bakılmaksızın tamamının giderleştirildiğini ortaya koymaktadır. Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği ve Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği, kamu idarelerinin tüketim amacıyla edinilen varlıkların kaydedilmesi ve tüketilmeyenlerin muhasebe kayıtlarından çıkışının yapılmaması gerektiğini vurgulamaktadır.
İlgili mevzuat, taşınır mal yönetimi ve stok hesaplarının düzenlenmesine dair detaylı kurallar içermektedir. Özellikle, tüketim malzemelerinin kaydı ve çıkış işlemleri için belirli süreler ve prosedürler öngörülmüştür. Belediyenin muhasebe kayıtları incelendiğinde, yıl içinde satın alınan ilk madde ve malzemelerin kaydının yapıldığı, ancak bu varlıkların fiilen tüketilip tüketilmediğine bakılmaksızın tamamının çıkış kaydının yapılarak giderler hesabına kaydedildiği tespit edilmiştir. Sonuç olarak, belediyenin satın aldığı tüketim malzemelerinin, kullanılmadan taşınır kayıtlarından çıkışının yapılması, mevcut mevzuat hükümlerine aykırıdır. Bu durum, kamu kaynaklarının etkin ve verimli yönetimi açısından dikkate alınması gereken bir konudur. |
BULGU: İlk Madde ve Malzeme Hesabına Girişi Yapılan Taşınır Varlıklardan Tüketilmeyen Kısımların Çıkış Yapılarak Giderleştirilmesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – İl Belediyesi
Satın alınan malların tüketilip tüketilmediğine bakılmaksızın tamamının yıl sonunda giderleştirildiği görülmüştür.
Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin “Varlıklara ilişkin ilkeler” başlıklı 9’uncu maddesinin birinci fıkrasının (ı) bendinde, kamu idarelerinin tüketimde kullanmak amacıyla edinilen ilk madde, malzeme, yarı mamul veya mamul mal, ticari mal, yan ürün, artık ve hurda gibi stoklarını maliyet bedelleriyle dönen varlıklar içindeki ilgili hesaplara kaydetmesi gerektiği, bunlardan tüketilen veya kullanılanların stok hesaplarından düşülerek karşılıkları duruma göre ilgili varlık veya gider hesaplarına kaydedileceği düzenlenmektedir.
Mahalli idareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 150 İlk Madde ve Malzeme Hesabına ilişkin “Hesabın niteliği” başlıklı 115’inci maddesinde kurumlarca satılmak, üretimde veya diğer faaliyetlerde kullanılmak ya da tüketilmek üzere edinilen ilk madde ve malzeme, yarı mamul, mamul, ticari mal, artık ve hurda gibi bir yıl veya faaliyet dönemi içinde tüketilecek veya paraya çevrilecek varlıkların izlenmesi için kullanılacağı ifade edilmiştir.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 15 Stoklar Hesap Grubuna ilişkin “Hesap grubuna ait işlemler” başlıklı 114’üncü maddesinin dördüncü fıkrasında; “Stokların çıkışı ve muhtelif harcama birimlerinin ambarları arasındaki devir işlemleri, ilgili harcama birimince düzenlenen taşınır işlem fişleri ile muhasebe birimine bildirilir ve hesaplara kaydedilir. Ancak, “150-İlk Madde ve Malzeme Hesabı”nda izlenen tüketim malzemelerinden kullanılmış olanların, muhasebeleştirme işlemleri kullanıma ilişkin taşınır işlem fişleri yerine üç ayı geçmemek üzere üst yöneticiler tarafından belirlenen sürede taşınır işlem fişlerindeki çıkışları gösteren onaylı bir liste ile en geç ilgili dönemin son iş günü mesai bitimine kadar muhasebeleştirilmesi zorunludur.” hükmü yer almaktadır.
Taşınır Mal Yönetmeliği’nin “Kayıt zamanı, kayıt değeri ve değer tespit komisyonu” başlıklı 13’üncü maddesinin birinci fıkrasında; taşınırların, edinme şekline bakılmaksızın kamu idaresince kullanılmak üzere teslim alındığında giriş; tüketime verilmesi, satılması ya da başka sebeplerle kullanılamaz hale gelmesi durumunda çıkış kaydedilmesi gerektiği belirtilmektedir.
Yönetmelik’in, 30’uncu maddesinde muhasebe kayıtlarında 150-İlk Madde ve Malzemeler Hesabında izlenen tüketim malzemelerinin çıkışları için düzenlenen varlık işlem fişleri muhasebe birimine gönderilmeyeceği, bunların yerine. genel bütçe kapsamındaki kamu idarelerinde üç aylık dönemler itibarıyla, diğer idarelerde ise üç ayı geçmemek üzere üst yöneticiler tarafından belirlenen sürede en geç ilgili dönemin son iş günü mesai bitimine kadar muhasebe birimine gönderileceği düzenlenmektedir.
Belediyenin taşınır varlıklara ilişkin kayıtların incelenmesi neticesinde, yılı içerisinde tüketilecek nitelikte olan ilk madde ve malzemelerin satın alınmasına ilişkin muhasebe kayıtlarında 150-İlk Madde ve Malzeme Hesabına kaydının yapıldığı ancak yıl sonunda kaydı yapılan bu taşınır varlıkların tüketilip tüketilmemesine bakılmaksızın tamamının çıkış kaydı yapılarak 630-Giderler Hesabına kaydedildiği tespit edilmiştir.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri ve yapılan açıklamalara göre, Belediye tarafından satın alınan tüketim malzemelerinin fiilen tüketilmeden ya da kullanılmadan taşınır kayıtlarından çıkışının yapılmaması gerekmektedir.