|
ÖZET: 2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları’na göre, Büyükşehir olmayan il kapsamındaki bir ilçe belediyesinin muhasebe kayıtlarında, yıl içerisinde alınan tüketim malzemeleri 150 İlk Madde ve Malzeme hesabı yerine 630 Giderler hesabına kaydedilerek doğrudan giderleştirilmiştir. Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 115. maddesi, bu hesabın, satılmak, üretimde kullanılmak veya tüketilmek üzere edinilen varlıkların izlenmesi için kullanılması gerektiğini belirtmektedir. Yönetmelik, ayrıca bu hesapla ilgili borç ve alacak kayıtlarının nasıl yapılacağını da detaylandırmaktadır.
Yapılan incelemeler, tüketim malzemelerinin 150 İlk Madde ve Malzeme hesabında takip edilmemesinin, yıl sonunda bu malzemelerin bilanço üzerinde görünmemesine yol açtığını ortaya koymuştur. Kamu İdaresi, bu durumu kabul ederek, 2025 yılından itibaren 150 İlk Madde ve Malzeme hesabının kullanılmaya başlanacağını bildirmiştir. Bu bağlamda, alınan tüketim malzemelerinin doğru bir şekilde 150 İlk Madde ve Malzeme hesabında takip edilmesi ve yıl içinde kullanıldıkça hesaptan çıkışlarının yapılması gerektiği vurgulanmaktadır. |
BULGU: İlk Madde ve Malzeme Hesabının Kullanılmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Olmayan İl Kapsamında Yer Alan İlçe Belediyesi
Belediye muhasebe kayıtlarında, yılı içerisinde alınan tüketim malzemesinin, 150 İlk Madde ve Malzeme hesabı yerine 630 Giderler hesabına kaydedilip doğrudan giderleştirildiği görülmüştür.
150 İlk Madde ve Malzeme hesabının işleyişine ilişkin Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 115’inci maddesinde;
“Bu hesap, kurumlarca satılmak, üretimde veya diğer faaliyetlerde kullanılmak ya da tüketilmek üzere edinilen ilk madde ve malzeme, yarı mamul, mamul, ticari mal, artık ve hurda gibi bir yıl veya faaliyet dönemi içinde tüketilecek veya paraya çevrilecek varlıkların izlenmesi için kullanılır.” denilmektedir.
Aynı Yönetmeliğin 116’ncı maddesinde:
“İlk madde ve malzeme hesabına ilişkin borç ve alacak kayıtları aşağıda gösterilmiştir.
a) Borç
1-) Satın alınan veya üretilen ilk madde ve malzemeler bir taraftan maliyet bedelleri ile bu hesaba borç, 103-Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri Hesabı veya ilgili diğer hesaplara alacak; diğer taraftan 830-Bütçe Giderleri Hesabına borç, 835-Gider Yansıtma Hesabına alacak kaydedilir. … ”
b) Alacak
Tüketilmek amacıyla kamu idaresinin ilgili birimlerine verilen veya kullanılan ilk madde ve malzemeler bu hesaba alacak, 630- Giderler hesabına borç kaydedilir…” Denilmektedir.
Yönetmelik hükmüne gereği yıl içerisinde alınan tüketim malzemelerinin 150 İlk Madde ve Malzeme hesabında takibi yapılarak yıl içerisinde kullanıldıkça peyderpey hesaptan çıkışı yapılarak giderleştirilmesi gerekmektedir.
Yapılan incelemede, Belediye muhasebe kayıtlarında, yılı içerisinde alınan tüketim malzemesinin, 150 İlk Madde ve Malzeme hesabı yerine, 630 Giderler hesabına kaydedilip doğrudan giderleştirildiği görülmüştür.
Yılı içerisinde alınan tüketim malzemesinin 150 İlk Maddeve Malzeme hesabına kayıt yapılmaması, yılsonunda tüketilmemiş olan ilk madde ve malzeme hesabının bilançoda görülmemesine sebep olmaktadır.
Kamu İdaresi cevabında, bulgu konusu husus kabul edilerek satın alınan veya üretilen tüketim malzemeleri için 150 İlk Madde ve Malzeme hesabının 2025 yılında kullanılmaya başlandığı ifade edilmiştir.
Bu itibarla, alınan tüketim malzemelerinin 150 İlk Madde ve Malzeme hesabında takibi yapılarak yıl içerisinde kullanıldıkça peyderpey hesaptan çıkışı yapılmak suretiyle giderleştirilmesini sağlayacak muhasebe kayıtları yapılmalıdır.